Truy xuất nguồn gốc nông sản: mỗi loại cần ghi gì và vì sao khác nhau
Truy xuất nguồn gốc nông sản thường chỉ được nhắc tới khi có người hỏi khó. Một đại lý gọi điện hỏi lô chè tháng trước hái ở nương nào. Nhà xuất khẩu đòi tọa độ từng thửa cà phê trước khi ký hợp đồng. Siêu thị muốn biết lô rau sáng nay thu ở nhà màng nào, phun thuốc lần cuối hôm nào.
Nếu bạn đang lúng túng trước những câu hỏi như vậy, bài này dành cho bạn. Truy xuất nguồn gốc nông sản là khả năng lần ngược từ một gói, một bao, một khay hàng về nơi sản xuất và các khâu nó đã đi qua. Khung chung giống nhau cho mọi mặt hàng. Nhưng mỗi loại lại bị thị trường hỏi một kiểu riêng.
Bài gom đủ 7 chủ đề của cụm truy xuất theo từng sản phẩm trên ZoneTech. Đó là chè, cà phê, rau quả, thủy sản, mật ong và dược liệu, gạo, thịt và trứng. Mỗi phần đi từ nỗi đau hay gặp tới gốc rễ và cách gỡ. Cuối mỗi phần có đường dẫn tới bài chi tiết.
Tóm tắt nhanh
- Mọi cơ sở đưa nông sản ra thị trường phải lưu thông tin lô nhận, lô sản xuất và lô giao theo Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT.
- Tem QR trên từng gói hiện chưa bắt buộc cho phần lớn mặt hàng bán trong nước. Nghĩa vụ nằm ở hồ sơ lô.
- Mỗi loại nông sản có đơn vị truy xuất riêng: mẻ sao chè, thửa cà phê, khu trồng rau, ao tôm, mùa hoa, mẻ xay gạo, đàn gà.
- Cà phê bán vào EU phải có tọa độ từng thửa theo EUDR từ 30/12/2026 với doanh nghiệp lớn và vừa.
- Thịt và sản phẩm động vật chở ra khỏi tỉnh cần giấy chứng nhận kiểm dịch.
- Thứ tự nên làm là quy ước mã lô, ghi chép, giữ chứng từ, rồi mới in tem.

Mục lục
Năm dấu hiệu truy xuất nguồn gốc nông sản đang hụt
Hồ sơ truy xuất nguồn gốc nông sản hụt hiếm khi lộ ra ngay. Ngày thường hàng vẫn đi, tiền vẫn về. Chỉ đến khi có một lô bị hỏi, cơ sở mới thấy sổ sách không nối được với nhau. Dưới đây là năm dấu hiệu chúng tôi gặp nhiều nhất ở HTX và cơ sở nông sản nhỏ.
| Mặt hàng | Dấu hiệu bạn đang gặp | Câu hỏi cần trả lời được | Bài chi tiết |
|---|---|---|---|
| Chè | Búp của nhiều hộ dồn chung một mẻ sao, không ai ghi | Gói chè này hái ở nương nào, sao ngày nào? | Truy xuất chè |
| Cà phê | Bên mua đòi tọa độ thửa mà HTX chỉ có tên hộ | Bao nhân này từ thửa nào, có giấy tờ đất không? | Truy xuất cà phê |
| Rau quả | Mã lô mất ở bàn sơ chế, túi rau chỉ ghi ngày | Túi rau này thu ở khu nào, phun gì lần cuối? | Truy xuất rau |
| Thủy sản, mật ong, gạo | Gộp nhiều ao, nhiều mùa hoa, nhiều ruộng vào một lô | Nếu một mẫu lỗi, phải thu hồi bao nhiêu hàng? | Truy xuất thủy sản |
| Thịt, trứng | Giấy kiểm dịch để lẫn trong xấp hóa đơn | Khay thịt này từ đàn nào, mổ ở lò nào? | Truy xuất thịt |
Nếu cơ sở của bạn rơi vào từ hai dòng trở lên, đó không phải chuyện thiếu cố gắng. Đó là tín hiệu cần một cách ghi chép gọn hơn, ít phụ thuộc trí nhớ của một người.
Gốc rễ: mỗi loại nông sản có một đơn vị truy xuất riêng
Nhiều cơ sở bắt đầu từ con tem. Họ in mã QR, dẫn về một trang giới thiệu chung. Khách quét được, nhưng trang đó không nói gì về lô hàng trong tay khách.
Gốc của vấn đề truy xuất nguồn gốc nông sản nằm ở chỗ khác. Mỗi mặt hàng có một đơn vị truy xuất, tức nhóm hàng nhỏ nhất được ghi chung một mã. Với chè là mẻ sao, với cà phê là thửa vườn. Với tôm là một ao trong một lứa, với thịt heo là con hoặc đàn. Chọn sai đơn vị thì mọi ghi chép phía sau đều khó dùng.
Nguyên tắc nền ở Việt Nam là “một bước trước, một bước sau”. Mỗi cơ sở biết mình nhận lô hàng từ ai và giao cho ai. Theo Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT, cơ sở ghi thông tin ở ba thời điểm: nhận, sản xuất và giao. Thông tư không bắt buộc ghi trên giấy hay phần mềm, miễn tra cứu lại được.
Luật An toàn thực phẩm cũng nêu rõ khi nào phải truy xuất. Đó là khi cơ quan nhà nước yêu cầu, hoặc khi cơ sở tự phát hiện hàng của mình không an toàn (Điều 54). Trong truy xuất nguồn gốc nông sản, ghi đúng đơn vị lô giúp bạn khoanh vùng hẹp. Ghi sai thì phải thu hồi rộng hơn cần thiết.

Ở cấp quốc gia, hệ thống truy xuất nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ra mắt ngày 30/6/2026. Hệ thống đã tích hợp trên 18.500 sản phẩm của 170 doanh nghiệp, dùng định danh chuẩn GS1 và mã QR theo GS1 Digital Link. Thí điểm đầu tiên là sầu riêng xuất khẩu với 16 doanh nghiệp (Tạp chí Công Thương, 1/7/2026). Kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 07/01/2026 đặt dữ liệu tối thiểu cho nông sản quan trọng (Cổng phổ biến pháp luật Cần Thơ). Làm dữ liệu gọn từ đầu sẽ dễ kết nối về sau.
Bảng dưới tóm tắt truy xuất nguồn gốc nông sản theo bảy nhóm hàng. Mỗi dòng nêu đơn vị cần định danh, yêu cầu nổi bật năm 2026 và người hỏi nhiều nhất.
| Nhóm | Đơn vị cần định danh | Yêu cầu nổi bật năm 2026 | Ai hỏi nhiều nhất |
|---|---|---|---|
| Chè | Nương, hộ, mẻ sao | Hồ sơ lô theo Thông tư 17/2021; VietGAP nếu người mua đòi | Đại lý, siêu thị, khách online |
| Cà phê | Thửa vườn có tọa độ | EUDR khi bán vào EU | Nhà nhập khẩu EU |
| Rau quả | Khu trồng, ngày thu, cơ sở đóng gói | Mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói khi xuất khẩu | Nước nhập khẩu, chuỗi bán lẻ |
| Thủy sản | Chuyến tàu, ao nuôi trong một lứa | eCDT, chống khai thác IUU | Nhà máy chế biến, EU |
| Mật ong, dược liệu | Điểm đặt đàn, mùa hoa, vùng thu hái | Phiếu kiểm nghiệm theo lô, dữ liệu kiểm chứng được | Cơ quan điều tra thương mại, nhà máy dược |
| Gạo | Cánh đồng, mẻ xay, lô đóng bao | Nghị định 365/2026 về xuất khẩu gạo | Công ty xuất khẩu, nhà nhập khẩu |
| Thịt, trứng | Con hoặc đàn, lò mổ, ngày đẻ | Giấy kiểm dịch khi chở ra khỏi tỉnh | Thú y, chợ đầu mối, bếp ăn |
Nhìn bảng, bạn sẽ thấy điểm chung. Truy xuất nguồn gốc nông sản nào cũng xoay quanh một mã lô đi suốt chuỗi. Khác nhau chỉ ở chỗ mã đó gắn với cái gì ở đầu nguồn.
Vì vậy, lời khuyên đầu tiên của chúng tôi khá đơn giản. Chọn đúng đơn vị lô, đặt quy ước mã, ghi ngay khi làm. Tem và phần mềm tính sau. Các phần dưới đi qua từng mặt hàng theo đúng thứ tự đó.
Truy xuất chè: nối nương, hộ và mẻ sao bằng mã lô
Với chè, truy xuất nguồn gốc nông sản khó nhất ở buổi chiều thu mua. Búp tươi của hàng chục hộ dồn về lò sao trong vài giờ. Nếu phiếu cân không ghi búp vào mẻ nào, chuỗi đứt ngay tại đó.
Truy xuất chè là trả lời được cho bất kỳ gói chè nào: hái ở nương nào, của hộ nào, sao ngày nào, giao cho ai. Làm được vậy, HTX khoanh được lô có vấn đề thay vì thu hồi cả kho. Bài trụ của chủ đề là truy xuất chè.

Quy định nào đang áp cho chè?
Chưa có văn bản riêng bắt buộc mọi gói chè phải có tem QR. Cơ sở chè làm theo quy định chung về thực phẩm. Tức là phải lưu thông tin lô nhận, lô sản xuất, lô giao theo Thông tư 17/2021. Thông tư chỉ loại trừ hộ sản xuất nhỏ lẻ để dùng tại chỗ, không bán ra thị trường.
Tem QR, mã số vùng trồng và VietGAP đều chưa bắt buộc với chè bán trong nước. Chè cũng không nằm trong bảy nhóm hàng của quy định chống phá rừng EUDR (Ủy ban châu Âu). Văn bản áp dụng và hạn lưu hồ sơ có trong bài quy định về truy xuất chè.
Cách làm và chi phí
Cách làm truy xuất chè gói gọn trong một việc: mỗi mẻ chè có một mã lô. Mã đó nối được với hộ trồng, ngày hái, ngày sao và người nhận hàng. Bảy bước từ phiếu cân búp tới tem QR, kèm mẫu cột cho từng phiếu, có trong bài cách làm truy xuất chè.
Chi phí gồm bốn nhóm: tem, phần mềm, công ghi chép và một ít thiết bị. Theo VnBusiness, mỗi tem truy xuất khoảng 200-500 đồng, chưa gồm phí duy trì phần mềm. Tem dễ thấy nhất nhưng thường không phải khoản lớn nhất. Cách tính trên mỗi gói có trong bài chi phí truy xuất chè.
Lỗi hay gặp và ví dụ từ TRAVINA
Lỗi truy xuất chè thường nằm ở thói quen ghi chứ không ở phần mềm. Sổ ghi bù cuối tuần. Một mã dùng cho nhiều mẻ. Phiếu cân không nói búp của hộ nào vào mẻ nào. Bảy lỗi và cách sửa có trong bài lỗi thường gặp khi truy xuất chè.
TRAVINA là thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt, thành lập năm 2024 ở Đại Từ, Thái Nguyên. HTX có chứng nhận VietGAP cho chè búp tươi, nên nhật ký canh tác đã có sẵn. Phần đội ZoneTech nối thêm là phiếu thu mua theo hộ và sổ mẻ sao. Nhờ vậy, số lô in trên gói trà dẫn ngược được về nương. Với một HTX chè nhỏ, truy xuất chè bắt đầu từ hai tờ phiếu này là đủ.
Đọc thêm: quy định về truy xuất chè, cách làm truy xuất chè.
Truy xuất nguồn gốc cà phê: tọa độ thửa vườn và EUDR
Trong các mặt hàng, cà phê chịu áp lực truy xuất nguồn gốc nông sản lớn nhất năm 2026. Nhiều HTX nhận email từ bên mua với một danh sách dài: tọa độ, diện tích, năm trồng, giấy tờ đất. Trong khi sổ thu mua chỉ có tên hộ và số ký. Truy xuất nguồn gốc cà phê lúc này không còn là chuyện tự nguyện.
Truy xuất nguồn gốc cà phê là ghi lại mỗi bao cà phê đến từ lô vườn nào, hái ngày nào, sơ chế ở đâu và bán cho ai. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc cà phê.
EUDR yêu cầu gì?
EUDR là Quy định (EU) 2023/1115 chống phá rừng, áp cho bảy nhóm hàng trong đó có cà phê (EUR-Lex). Mỗi lô phải không trồng trên đất mất rừng sau 31/12/2020, sản xuất hợp pháp và có tọa độ thửa. Quy định áp dụng từ 30/12/2026 với doanh nghiệp lớn và vừa. Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ áp dụng từ 30/6/2027.
Với HTX, truy xuất nguồn gốc cà phê theo EUDR là chuẩn bị dữ liệu, không phải nộp tờ khai. HTX không nộp tuyên bố thay doanh nghiệp xuất khẩu. Việc của HTX là có sẵn hồ sơ từng thửa để giao kèm hàng. Sáu bước chuẩn bị trước mùa vụ có trong bài EUDR cà phê.

Bộ mẫu và tọa độ
Thửa dưới 4 ha lấy một điểm. Thửa trên 4 ha lấy một đa giác chạy quanh ranh. Tọa độ cần ít nhất 6 chữ số thập phân. Lỗi thường nằm ở thao tác như đứng sai chỗ, ghi thiếu số, đo ở sân nhà thay vì giữa vườn. Cách đo đúng ngay từ đầu có trong bài định vị vườn cà phê theo EUDR.
Dữ liệu truy xuất nguồn gốc cà phê nên gom vào một chỗ. Một tệp bảng tính bốn trang là đủ cho HTX vài chục hộ: hộ, thửa, thu mua và lô xuất. Thửa lớn kèm tệp GeoJSON để bên mua tải lên hệ thống của EU. Cách dựng từng trang có trong bài mẫu EUDR.
Cà phê rang xay và quán cà phê
Truy xuất nguồn gốc cà phê không dừng ở cà phê nhân. Cơ sở rang nhỏ không chịu EUDR khi bán trong nước. Nhưng tem truy xuất theo mẻ rang giúp khách tin hơn. Tem này tự nguyện và khác với nhãn hàng hóa bắt buộc. Cách làm có trong bài tem truy xuất cà phê rang xay.
Quán tự rang rồi bán cà phê gói mang về còn phải tự công bố sản phẩm. Giấy tờ, an toàn thực phẩm và thuế cho quán có trong bài điều kiện kinh doanh quán cà phê.
Truy xuất rau quả: mã lô theo khu trồng và ngày thu
Rau ăn lá thu mỗi ngày, nên số lô nhiều hơn hẳn trái cây. Năm giờ sáng tổ thu hái cắt rau, bảy giờ xe đã chạy. Mã lô hay mất ở bàn sơ chế, khi rau của nhiều luống trộn chung một rổ. Đây là chỗ truy xuất nguồn gốc nông sản ngắn ngày dễ đứt nhất.
Truy xuất nguồn gốc rau là ghi chép để mỗi túi rau, thùng quả cho biết nó trồng ở luống nào, phun gì, thu ngày nào và giao cho ai. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc rau.
Quy định và mã lô
Chưa có quy định bắt buộc mọi bó rau bán trong nước phải dán tem QR. Điều bắt buộc là ghi được lô nhận từ ai, giao cho ai và lưu đủ hạn. Khi phát hiện lô không an toàn, cơ sở phải báo cả chuỗi phân phối trong 24 giờ theo Thông tư 17/2021. Văn bản, hồ sơ và hạn lưu có trong bài quy định về truy xuất nguồn gốc rau.
Mã lô tốt là mã người thu hái ghi được ngay ngoài ruộng. Nên ghép loại rau, khu trồng và ngày thu. Ví dụ minh họa: “CN-NM02-261013” là cải ngọt, nhà màng số 2, thu ngày 13/10/2026.

Rau quả xuất khẩu và mã số vùng trồng
Rau quả xuất khẩu được truy theo hai mã: mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đến tháng 5/2026, cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói. Phía Trung Quốc đã cảnh báo 403 mã vùng trồng và 240 mã cơ sở đóng gói. Trong đó 167 mã vùng trồng và 99 mã đóng gói bị tạm dừng hoặc thu hồi (Báo Nông nghiệp và Môi trường, 15/5/2026).
Mã số chỉ có giá khi mỗi thùng quả mang theo được mã đó tới tay người mua. Nhật ký phải khớp với lô thật, không làm cho có.
Mẫu sổ và chi phí
Bộ mẫu đủ dùng chỉ cần bốn tờ: nhật ký khu trồng, sổ nhận rau, phiếu giao có mã lô và mẫu trang QR. Cấu trúc từng mẫu kèm ví dụ đã điền có trong bài mẫu truy xuất nguồn gốc rau.
Với rau thu hằng ngày, công ghi chép thường là khoản lớn nhất. Tem, phần mềm và kiểm nghiệm chỉ phát sinh khi người mua yêu cầu. Công thức tự tính theo tháng có trong bài chi phí truy xuất nguồn gốc rau.
Truy xuất nguồn gốc thủy sản: chuyến tàu và ao nuôi
Thủy sản có hai đường rất khác nhau. Hàng khai thác đi theo chuyến tàu. Hàng nuôi đi theo ao và lứa. Nhiều cơ sở thu mua làm cả hai, nên sổ sách rối nhất. Truy xuất nguồn gốc thủy sản vì vậy cần tách hai loại sổ ngay từ đầu.
Truy xuất nguồn gốc thủy sản là ghi đủ thông tin để từ một lô tôm, cá đang bán, lần ngược được nó từ ao nào, tàu nào, nhận từ ai và giao cho ai. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Hải sản khai thác: eCDT và IUU
IUU là khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Khái niệm này chỉ áp cho hàng đánh bắt, không áp cho tôm cá nuôi. Thẻ vàng của Ủy ban châu Âu khiến nhà máy xuất khẩu chỉ mua nguyên liệu có giấy tờ hợp pháp. Bối cảnh và việc cơ sở nhỏ cần làm có trong bài IUU thủy sản.
Từ 1/3/2026, hệ thống điện tử eCDT quản lý tàu cá ra vào cảng và cấp biên nhận sản lượng bốc dỡ. Tháng đầu, chỉ 19.806 trên 80.346 tàu thuộc diện, tức 24,65%, khai báo đủ (Cổng thông tin Hà Tĩnh, 8/4/2026). Cơ sở thu mua cần giữ biên nhận theo từng chuyến và ghi lô chế biến tương ứng. Đó là phần truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác mà cơ sở nhỏ tự làm được.
Thủy sản nuôi: mỗi lần thu một ao là một mã
Với tôm cá nuôi, đơn vị truy xuất là một ao trong một lứa. Ví dụ minh họa: “A03-26L2-0915” là ao 3, lứa 2 năm 2026, thu ngày 15/9. Bảy bước từ đánh số ao tới diễn tập thu hồi có trong bài cách làm truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Truy xuất nguồn gốc thủy sản hỏng nhiều nhất ở khâu gom. Lỗi hay gặp là gộp nhiều ao vào một lô, mất mã ở bàn sơ chế, sổ nuôi thiếu ngày ngừng thuốc. Khi một mẫu có vấn đề, cơ sở phải thu hồi mọi hàng mang mã đó. Tám lỗi và cách sửa có trong bài lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Giấy kiểm dịch thủy sản
Từ 13/01/2026, Thông tư 03/2026/TT-BNNMT thay Thông tư 26/2016 về kiểm dịch thủy sản (Cổng phổ biến pháp luật Cần Thơ). Cơ sở cần giấy chủ yếu khi chở thủy sản giống ra khỏi tỉnh. Hồ sơ và thời hạn cấp có trong bài giấy chứng nhận kiểm dịch thủy sản.
Truy xuất mật ong, dược liệu: tách lô theo mùa hoa và vùng
Mật của nhiều điểm đặt đàn đổ chung một bồn. Dược liệu nhiều vùng trộn trên cùng sân phơi. Mã QR vẫn quét được, nhưng không còn nói đúng về hũ mật trong tay khách. Đây là nhóm hàng mà truy xuất nguồn gốc nông sản gắn chặt với giá bán.
Truy xuất nguồn gốc mật ong là ghi lại mỗi hũ mật đến từ điểm đặt đàn nào, mùa hoa nào, quay ngày nào, đóng chai ở đâu. Với dược liệu, câu hỏi xoay quanh vùng trồng hoặc nơi thu hái. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc mật ong.

Vì sao hồ sơ mật ong đáng giá?
Ví dụ rõ nhất là mật ong xuất sang Mỹ. Trong đợt rà soát chống bán phá giá, kết luận sơ bộ hạ thuế toàn quốc còn 58-61%. Một số doanh nghiệp tham gia rà soát có mức riêng khoảng 6,72-21,55%, các mức này chưa phải cuối cùng. Kim ngạch mật ong sang Mỹ năm 2025 đạt 29,5 triệu USD, giảm hơn 31% so với 2024 (Trung tâm WTO, VCCI, 29/5/2026).
Bộ Thương mại Mỹ xem cả nguyên liệu đầu vào, định mức tiêu hao và khả năng kiểm chứng dữ liệu. Cơ sở có sổ thu mua theo trại ong, theo ngày sẽ dễ giải trình hơn.
Quy định, cách làm và chi phí
Truy xuất nguồn gốc nông sản ở nhóm này chia hai nhánh pháp lý. Mật ong là thực phẩm, đi theo Luật An toàn thực phẩm và Nghị định 15/2018 về tự công bố. Dược liệu bán cho cơ sở dược đi theo quy định của Bộ Y tế. Văn bản cho từng nhánh có trong bài quy định về truy xuất mật ong, dược liệu.
Thứ tự nên làm là chốt quy ước mã lô, phát sổ cho hộ, ghi phiếu khi thu mua. Sau đó giữ mã qua mẻ chế biến và gắn phiếu kiểm nghiệm vào lô. Bảy bước có trong bài cách làm truy xuất mật ong, dược liệu.
Khoản cần tính kỹ là kiểm nghiệm theo lô, vì mỗi mùa hoa nên có phiếu riêng. Cách tự tính có trong bài chi phí truy xuất mật ong, dược liệu. Tám lỗi hay gặp ở khâu gom hàng có trong bài lỗi thường gặp khi truy xuất mật ong, dược liệu.
Truy xuất gạo: từ cánh đồng tới bao gạo
Gạo đi qua nhiều tay: nông hộ, thương lái, nhà máy xay, kho, công ty xuất khẩu. Gạo có thương hiệu lại dễ bị làm giả nhãn. HTX lúa gạo vì vậy cần truy xuất nguồn gốc nông sản vừa để bán, vừa để tự bảo vệ.
Truy xuất nguồn gốc gạo là ghi đủ dữ liệu từ giống, ruộng, thu hoạch, sấy, xay xát đến đóng bao. Mỗi bao gắn với một mã lô để người mua đọc ngược được. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc gạo.

Mã chung theo lô hay mã riêng từng bao?
Câu hỏi đầu tiên khi làm truy xuất nguồn gốc nông sản cho gạo là chọn kiểu mã. Mã chung theo lô rẻ và đủ để truy xuất. Mã riêng từng bao tốn hơn nhưng chống giả tốt hơn. Nhiều HTX bắt đầu bằng mã lô, rồi chuyển sang mã riêng cho dòng gạo đặc sản. Phần tốn nhất vẫn là công ghi chép, không phải tem. Điều này đúng với truy xuất nguồn gốc nông sản nói chung.
Bán gạo vào chuỗi xuất khẩu
HTX nhỏ thường bán cho công ty xuất khẩu chứ không tự xuất. Từ 1/10/2026, điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo Nghị định 365/2026/NĐ-CP. Thương nhân cần ít nhất 1 kho chuyên dùng và 1 cơ sở xay xát đạt chuẩn. Hồ sơ và nghĩa vụ có trong bài điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.
Chín tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khoảng 6,4 triệu tấn gạo, thu 3,11 tỷ USD (VietnamPlus). Các loại gạo và thị trường chính có trong bài gạo xuất khẩu. Bảng giá FOB theo loại và cách quy đổi có trong bài giá 1 tấn gạo xuất khẩu.
Công ty xuất khẩu chọn HTX có số liệu rõ ràng. Cách tra danh sách thương nhân và 7 tiêu chí chọn đối tác bao tiêu có trong bài công ty xuất khẩu gạo.
Truy xuất thịt, trứng: giấy kiểm dịch là mắt xích bắt buộc
Một cửa hàng thịt sạch nhận phản ánh của khách. Chủ cửa hàng biết lô thịt từ lò mổ nào, nhưng không biết lò lấy heo của trại nào. Giấy kiểm dịch có, mà nằm lẫn trong xấp hóa đơn. Với thịt, truy xuất nguồn gốc nông sản phải đi qua đủ ba điểm: trại, lò mổ và nơi bán.
Truy xuất nguồn gốc thịt là khả năng đọc ngược một khay thịt về con vật hoặc đàn, lò mổ, ngày mổ và giấy kiểm dịch đi kèm. Với trứng, đơn vị truy xuất là đàn gà và ngày đẻ. Bài trụ của chủ đề là truy xuất nguồn gốc thịt.

Thịt heo: ba dấu vết đã có sẵn
Thịt heo hợp pháp đã mang ba loại thông tin: giấy kiểm dịch, dấu kiểm soát giết mổ và chứng từ của lò. Truy xuất tốt là nối ba thứ này với mã lô của mình. TCVN 13166-4:2020 là tiêu chuẩn tự nguyện, gợi ý dữ liệu cần ghi theo từng khâu. Ví dụ truy ngược một khay ba chỉ về trại có trong bài truy xuất nguồn gốc thịt heo.
Giấy kiểm dịch động vật
Chở động vật, sản phẩm động vật thuộc danh mục ra khỏi tỉnh thì phải kiểm dịch trong các trường hợp nêu ở Điều 37 Luật Thú y. Hồ sơ chính chỉ là một tờ đơn theo mẫu của Thông tư 01/2026/TT-BNNMT. Thời hạn cấp 1 hoặc 5 ngày làm việc tùy cơ sở có được công nhận an toàn dịch bệnh hay không. Chi tiết có trong bài giấy kiểm dịch động vật.
Truy xuất nguồn gốc nông sản với trứng đơn giản hơn thịt. Mã lô nên gồm mã trại, mã chuồng và ngày đẻ. Một vỉ chỉ chứa trứng cùng mã lô. Khi có phản ánh, trại biết ngay cần kiểm đàn nào.
30 ngày bắt đầu truy xuất nguồn gốc nông sản
Truy xuất nguồn gốc nông sản không cần làm cả chuỗi cùng lúc. Hãy chọn một mặt hàng chủ lực và thị trường khó nhất bạn đang bán, rồi làm ngược về nguồn. Bảng dưới là lộ trình 30 ngày cho HTX hoặc cơ sở nhỏ.
| Tuần | Việc chính | Kết quả cần có |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Liệt kê người mua và yêu cầu của từng bên; chọn đơn vị lô | Biết mình phải truy tới đâu: hộ, thửa, ao hay đàn |
| Tuần 2 | Đặt quy ước mã lô; in phiếu cân, phiếu thu mua có cột mã | Mỗi lô mới đều có mã đọc được bằng mắt |
| Tuần 3 | Lập sổ mẻ chế biến hoặc sổ chuyển mã; gom giấy kiểm dịch, phiếu kiểm nghiệm theo lô | Lần ngược được một lô từ thành phẩm về nguồn |
| Tuần 4 | Diễn tập thu hồi một lô; quyết định có in tem QR hay chưa | Biết mất bao lâu để khoanh một lô có vấn đề |
Nếu HTX có nhiều hộ thành viên, việc khó nhất thường là thói quen ghi của hộ. Một phiếu ngắn, điền cùng lúc khi cân hàng, dễ duy trì hơn sổ nhật ký dày. Sau 30 ngày, bạn mới nên tính tới tem QR và phần mềm. Lúc đó truy xuất nguồn gốc nông sản đã có nền, con tem mới có nghĩa.
Truy xuất nguồn gốc nông sản là một phần của bức tranh lớn hơn. Bức tranh đó gồm chứng nhận, kênh bán và quy trình vận hành của cơ sở nông sản. Toàn cảnh có ở trang giải pháp Nông sản của ZoneTech.
Khi nào nên có người đi cùng?
Bạn hoàn toàn có thể tự làm truy xuất nguồn gốc nông sản theo lộ trình trên. Nhưng có lúc HTX đã có vài chục hộ, bán qua ba bốn kênh, và bên mua đòi hồ sơ trong tuần. Khi đó, một người đi cùng giúp việc ghi chép không bị bỏ dở giữa vụ.
ZoneTech hỗ trợ doanh nghiệp, HTX và trang trại nông sản dựng truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình. Cách làm dựa trên đúng những gì đội ngũ đang vận hành cho TRAVINA. Tài khoản và dữ liệu là của khách. Giá báo theo quy mô, chưa gồm VAT, không phát sinh ngoài báo giá.
Chúng tôi không hứa doanh thu, chỉ cam kết làm đủ đầu việc và để lại quy trình cho cơ sở. Nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản tại trang Nông sản, hoặc gọi, nhắn Zalo 0976.179.886. Bạn cũng có thể đọc thêm về đội ngũ ở trang giới thiệu ZoneTech hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ.
Câu hỏi thường gặp về truy xuất nguồn gốc nông sản
Truy xuất nguồn gốc nông sản có bắt buộc với hàng bán trong nước không?
Có, ở mức lưu hồ sơ lô. Mọi cơ sở đưa nông sản ra thị trường phải ghi lô nhận, lô sản xuất, lô giao theo Thông tư 17/2021. Tem QR trên từng gói thì phần lớn mặt hàng chưa bắt buộc.
Có cần phần mềm ngay từ đầu không?
Không. Thông tư 17/2021 chỉ yêu cầu lưu thông tin bằng phương tiện tra cứu được. Sổ giấy và bảng tính đủ cho bước đầu. Phần mềm cần khi muốn có trang QR hoặc khi số lô quá nhiều.
Chè có phải làm theo EUDR không?
Không. Danh mục EUDR gồm gia súc, gỗ, ca cao, đậu nành, dầu cọ, cà phê và cao su. Chè bán sang EU vẫn phải đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm của EU.
HTX cà phê nhỏ có phải nộp tuyên bố EUDR không?
Không trực tiếp. Doanh nghiệp đưa hàng vào EU nộp tuyên bố. HTX cần có sẵn tọa độ thửa, giấy tờ đất và sổ thu mua theo hộ để giao kèm hàng.
Mã QR trên bao bì nông sản nên hiện gì?
Tối thiểu là tên sản phẩm, đơn vị sản xuất, vùng trồng hoặc nguồn nuôi, số lô, ngày sản xuất và chứng nhận đang có. Mã phải dẫn về đúng lô, không dẫn về trang giới thiệu chung.
Hộ nông dân không quen điện thoại thì ghi chép thế nào?
Dùng phiếu giấy ngắn theo mẫu cố định. Người thu mua điền cùng hộ khi cân hàng, rồi nhập vào bảng tính ở kho. Quan trọng là ghi ngay khi giao nhận.
Phát hiện một lô không an toàn thì làm gì?
Khoanh đúng lô bằng mã, báo cả chuỗi phân phối trong 24 giờ, rồi thu hồi. Thông tư 17/2021 yêu cầu báo cáo kết quả trong 3 ngày sau khi thu hồi xong.
Đọc tiếp: các yêu cầu về an toàn thực phẩm mà cơ sở nông sản phải đáp ứng song song với truy xuất.
Cập nhật lần cuối: 26/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận