Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản và cách khắc phục

Lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản thường không phải là thiếu sổ. Sổ có, nhưng các khâu không nối được với nhau. Hay gặp nhất là gộp nhiều ao vào một lô, mất mã ở bàn sơ chế, sổ nuôi thiếu ngày ngừng thuốc. Đại lý thì hay mua cá không có giấy biên nhận. Bài này liệt kê 8 lỗi, nguyên nhân và cách sửa từng lỗi. Bài dành cho HTX nuôi, đại lý thu mua và cơ sở sơ chế đã bắt đầu làm truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Tóm tắt nhanh

  • Gộp lô làm thiệt hại lan rộng: một ao có vấn đề kéo theo thu hồi mọi ao chung mã.
  • Sổ nuôi thiếu cột ngày ngừng thuốc thì không giải thích được khi phát hiện dư lượng.
  • Chở giống ra tỉnh không có giấy kiểm dịch có thể bị phạt và tiêu hủy cả lô.
  • Đoàn thanh tra EC tháng 3/2026 vẫn chỉ ra lỗi giám sát sản lượng bốc dỡ và kiểm soát nguyên liệu khai thác nhập khẩu.

Lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản là gì?

Đó là những chỗ làm chuỗi hồ sơ từ con giống tới người mua bị đứt hoặc sai.

Mã lô là dãy ký tự gắn với một lần thu một ao hoặc một chuyến tàu, đi theo hàng qua mọi khâu. Gộp lô là ghi chung một mã cho hàng của nhiều ao, nhiều chuyến tàu hoặc nhiều ngày thu. Ngày ngừng thuốc là ngày cuối cùng ao được dùng một loại thuốc, làm mốc để tính ngày được thu hoạch sớm nhất.

Ba khái niệm này giải thích vì sao lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản gây tốn kém. Một chỗ đứt nhỏ ở bàn cân có thể biến một ao có vấn đề thành cả ba, bốn ao phải nhận hàng về.

8 lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản

Bảng dưới xếp các lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản theo khâu.

#LỗiKhâuHậu quả
1Gộp nhiều ao hoặc nhiều chuyến tàu vào một mã lôThu hoạch, thu muaThu hồi rộng hơn mức cần
2Mất mã khi sơ chế, ghép mẻ không ghiSơ chếKhông biết thành phẩm lấy từ ao nào
3Sổ nuôi thiếu ngày ngừng thuốcNuôiKhông giải trình được dư lượng
4Thiếu giấy kiểm dịch giống khi chở ra tỉnhĐầu vàoBị phạt, tiêu hủy lô giống
5Mua hải sản không có giấy biên nhận bốc dỡThu mua hàng khai thácNhà máy không nhận cho đơn xuất khẩu
6Lưu hồ sơ không đủ thời hạnLưu trữKhông truy được lô cũ khi bị phản ánh
7Biểu mẫu dẫn văn bản đã hết hiệu lựcHồ sơBị đánh giá hồ sơ không cập nhật
8Chưa có quy trình thu hồi viết sẵnXử lý sự cốBáo chậm quá 24 giờ
8 lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản đặt trên chuỗi giống, ao nuôi, thu hoạch, sơ chế, giao hàng

Trong tám lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản, lỗi 1 và 2 nằm giữa chuỗi. Đó là nơi tôm, cá từ ao chuyển thành hàng đóng thùng. Chỗ này khó phát hiện nhất, vì ao vẫn có sổ nuôi và kho vẫn có phiếu xuất.

Ba nguyên nhân gốc

Tám lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản bắt nguồn từ ba chỗ.

Nguyên nhân gốcBiểu hiệnDẫn tới lỗi sốCách sửa gốc
Ghi sau, không ghi tại chỗChép lại cuối ngày từ trí nhớ, sót mã lô và số kg1, 3, 5Sổ để tại bờ ao, tại bến; ghi ngay khi cân
Mã lô không đi theo hàngMã có trong sổ nhưng không dán trên thùng, không ghi trên phiếu1, 2Dán nhãn mã lô lên thùng, in ô mã lô trên mọi phiếu
Không ai kiểm sổLỗi tích lại vài tháng mới lộ6, 7, 8Giao một người kiểm sổ mỗi tháng

Cách khắc phục từng lỗi

Mỗi cách sửa lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản dưới đây làm được ngay trong vụ nuôi.

Lỗi 1 và 2: gộp lô, mất mã khi sơ chế

Mỗi lần thu một ao hoặc mỗi chuyến tàu là một mã. Ở bàn sơ chế, mở sổ chuyển mã: mã nguyên liệu vào, số kg, mã thành phẩm ra, số kg. Nếu bắt buộc ghép, ghi đủ mọi mã gốc. Cuối ngày kiểm tổng thành phẩm không vượt tổng nguyên liệu.

Sổ chuyển mã là sổ nối mã nguyên liệu vào với mã thành phẩm ra ở khâu sơ chế. Không có sổ này, chuỗi đứt ngay tại bàn cắt, rửa.

Lỗi 3: sổ nuôi thiếu ngày ngừng thuốc

Thêm cột "ngày ngừng dùng" cạnh cột tên thuốc, kèm cột "ngày được thu sớm nhất". Không xuất bán ao nào chưa qua ngày đó.

Thiếu cột này là một trong các lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản khó gỡ nhất khi nhà máy báo dư lượng.

Lỗi 4: thiếu giấy kiểm dịch giống

Nộp đăng ký kiểm dịch trước chuyến hàng. Thời hạn theo Thông tư 03/2026/TT-BNNMT là 1 ngày làm việc nếu không lấy mẫu, 3 ngày nếu phải lấy mẫu. Thông tư này áp dụng từ 13/01/2026 (Cổng phổ biến pháp luật Cần Thơ). Ghi số giấy vào sổ nuôi. Hồ sơ chi tiết có ở bài giấy chứng nhận kiểm dịch thủy sản.

Lưu số giấy kiểm dịch giống theo mã lô để tránh lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản ở khâu đầu vào

Lỗi 5: mua hải sản không có giấy biên nhận

Từ 1/3/2026, eCDT được dùng để cấp giấy biên nhận thủy sản bốc dỡ qua cảng (Cổng thông tin Hà Tĩnh). Đại lý ghi số giấy biên nhận và số đăng ký tàu vào phiếu mua. Hàng chưa có giấy thì tách riêng, không trộn vào lô giao nhà máy xuất khẩu. Lý do pháp lý nằm ở bài IUU thủy sản.

Lỗi 6 và 7: lưu không đủ hạn, dẫn văn bản cũ

Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT yêu cầu lưu tối thiểu 6 tháng với thủy sản tươi sống. Hàng đông lạnh, chế biến lưu 2 năm. Hàng có ghi hạn sử dụng lưu 12 tháng sau hạn (Bộ Nông nghiệp).

Thông tư này thay Thông tư 03/2011/TT-BNNPTNT từ 02/02/2022. Vì vậy biểu mẫu nào còn ghi "theo Thông tư 03/2011" cần sửa căn cứ.

Lỗi 8: chưa có quy trình thu hồi

Viết một trang: ai tra sổ xuất, ai gọi người mua, ai báo cơ quan quản lý. Thông tư 17/2021 yêu cầu báo toàn bộ chuỗi phân phối trong 24 giờ khi phát hiện lô không an toàn.

Trang này ghi sẵn số điện thoại của từng người mua lớn.

Kinh nghiệm thực tế

Hai trường hợp công khai cho thấy lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản nằm ở đâu.

Thứ nhất, vụ tôm giống ở Bạc Liêu. Xe tải chở tôm giống không xuất trình được giấy chứng nhận kiểm dịch. Tài xế bị phạt 7 triệu đồng theo Điều 17 Nghị định 90/2017/NĐ-CP và lô tôm giống bị thu giữ để tiêu hủy (Nông nghiệp và Môi trường, 18/12/2023). Thiệt hại lớn nhất là lô giống, không phải tiền phạt.

Thứ hai, ở cấp quốc gia, đoàn EC thanh tra lần 5 (9-19/3/2026) chỉ ra việc giám sát sản lượng bốc dỡ chưa đầy đủ. Đoàn cũng nêu việc kiểm soát, truy xuất nguyên liệu khai thác nhập khẩu bằng tàu container chưa thống nhất giữa các doanh nghiệp chế biến (Trung tâm WTO, 17/4/2026). Đây cùng loại với lỗi 5 (thiếu chứng từ cho hàng khai thác), ở quy mô cả ngành.

So sánh hồ sơ truy xuất thủy sản trước và sau khi sửa lỗi gộp lô và thiếu ngày ngừng thuốc

Ví dụ giả định ở HTX nhỏ: HTX có 6 ao tôm, trước đây thu ba ao cùng ngày ghi chung một mã. Nhà máy báo một lô có dư lượng, HTX phải nhận lại hàng của cả ba ao. Sau đó HTX đổi sang mỗi ao một mã, thêm cột ngày ngừng thuốc và giao kế toán kiểm sổ cuối tháng.

Bảng dưới đặt hai cách ghi cạnh nhau, dùng đúng số giả định của ví dụ trên.

Tiêu chí (giả định)Ba ao chung một mãMỗi ao một mã, có cột ngày ngừng thuốc
Số ao phải nhận hàng về3 ao1 ao
Giải trình dư lượng với nhà máyKhông chỉ ra được ao nàoChỉ ra ao, ngày dùng thuốc, ngày ngừng thuốc
Hàng của các ao khácBị giữ lại cùng lô lỗiGiao tiếp bình thường

Bài học từ ví dụ: hai lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản (gộp lô và thiếu ngày ngừng thuốc) cộng lại làm thiệt hại tăng gấp ba.

Lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản theo từng mô hình

Mỗi mô hình có chỗ yếu riêng.

Bảng dưới là gợi ý để biết nên rà khâu nào trước, không phải thống kê.

Mô hìnhLỗi hay gặpRà trước ở đâu
HTX hoặc hộ nuôi tôm, cáLỗi 1, 3, 4: gộp ao, thiếu ngày ngừng thuốc, mua giống không giấySổ nuôi và lịch mua giống
Đại lý thu mua hải sản khai thácLỗi 1, 5: gộp chuyến tàu, thiếu giấy biên nhậnPhiếu mua tại bến
Cơ sở sơ chế, cấp đôngLỗi 2, 6: mất mã ở bàn sơ chế, lưu không đủ hạnSổ chuyển mã và kho hồ sơ
Cơ sở nhỏ, một người làm sổLỗi 7, 8: biểu mẫu cũ, chưa có quy trình thu hồiCăn cứ trên biểu mẫu, trang quy trình thu hồi

HTX nuôi nên dồn sức vào sổ nuôi. Đại lý thu mua thì lo phiếu mua và giấy tờ của tàu. Biết chỗ yếu của mô hình mình giúp sửa lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản nhanh hơn.

Cách phòng tránh

Phòng lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản rẻ hơn sửa sau sự cố.

Lịch dưới gợi ý ai kiểm gì và bao lâu một lần. Đây là gợi ý để cơ sở tự điều chỉnh, không phải quy định.

Việc kiểmAi làmBao lâu một lần
Xem cột ngày ngừng thuốc trước khi thu aoNgười cân hàngMỗi lần thu
Đối chiếu sổ chuyển mã với phiếu cânTổ trưởng sơ chếCuối mỗi ngày sơ chế
Rà phiếu mua hải sản thiếu giấy biên nhậnChủ đại lýMỗi tuần
Kiểm tổng xuất so với tổng thu của từng lôKế toán HTXMỗi tháng
Thử truy ngược một lô và gọi thử người muaNgười phụ trách truy xuấtMỗi quý

Lần thử truy ngược mỗi quý là cách rẻ nhất để lộ ra lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản. Chọn một thùng đã giao, lần về ao, lô giống và giấy kiểm dịch.

Diễn tập truy xuất một lô thủy sản để bắt lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản trước khi có sự cố

Checklist tự kiểm

Mỗi tháng rà một lần để bắt lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản trước khi thành sự cố.

Mẫu sổ nhập xuất thủy sản theo lô với các cột mã lô, ngày, khối lượng, nơi nhận

Nếu cả tám dòng đều đạt, hồ sơ đã tránh được phần lớn lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Đọc tiếp trong nhóm truy xuất thủy sản

Các bài dưới giúp sửa lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản từ gốc.

Truy xuất và kênh bán cho nông sản

ZoneTech có hai trang liên quan tới truy xuất.

Trang giải pháp Nông sản của ZoneTech gồm truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình cho doanh nghiệp, HTX, trang trại nông sản. Cách làm này đang áp dụng cho TRAVINA, thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt. Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc. Phạm vi riêng cho thủy sản cần trao đổi trước.

Cơ sở muốn rà lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản trong sổ của mình có thể gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886. Đây là kênh nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

ZoneTech cho doanh nghiệp, HTX nông sản: truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình, gọi hoặc Zalo 0976.179.886

Câu hỏi thường gặp về lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản

Vì sao gộp lô làm thiệt hại lan rộng?

Khi một mã lô gồm nhiều ao hoặc nhiều chuyến tàu, một mẫu có vấn đề buộc cơ sở thu hồi tất cả hàng mang mã đó. Đây là lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản gây thiệt hại lớn nhất.

Phát hiện sổ nuôi ghi thiếu thì sửa thế nào?

Không xóa, không ghi đè. Gạch một nét chỗ sai, ghi lại bên cạnh, ký tên và ghi ngày sửa. Bổ sung từ hóa đơn, phiếu cân nếu còn giữ.

Hồ sơ còn ghi theo Thông tư 03/2011 có bị coi là sai không?

Thông tư 03/2011/TT-BNNPTNT đã bị thay bởi Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT từ 02/02/2022. Nội dung ghi chép có thể vẫn đúng, nhưng nên sửa căn cứ để hồ sơ không bị đánh giá là cũ.

Đại lý mua cá của tàu chưa khai báo eCDT có sao không?

Hàng đó khó được nhà máy nhận cho đơn xuất khẩu vì thiếu giấy biên nhận bốc dỡ. Nên tách riêng và chỉ bán cho kênh không đòi giấy. Trộn hàng này vào lô xuất khẩu là lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản ở đại lý.

Trong các lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản, lỗi nào nên sửa trước?

Gộp lô và thiếu ngày ngừng thuốc. Hai lỗi này quyết định phạm vi thu hồi và khả năng giải trình dư lượng. Các lỗi về lưu trữ, biểu mẫu sửa sau cũng được.

Dùng phần mềm thì có hết lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản không?

Không hết. Phần mềm chỉ lưu những gì người ghi nhập vào. Nếu vẫn chép sổ cuối ngày hay ghi một mã cho ba ao, lỗi vẫn còn nguyên.

Bao lâu nên tự kiểm để tránh lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc thủy sản?

Mỗi tháng một lần theo checklist trong bài. Thêm một lần thử truy ngược mỗi quý và trước mỗi đợt giao hàng lớn cho nhà máy.

Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo