Mã vạch là gì? Mã GS1, mã lô, số serial và dữ liệu quét cho doanh nghiệp nhỏ (2026)

Mã vạch là dãy số định danh sản phẩm được in thành các vạch hoặc ô vuông để máy quét và điện thoại đọc được. Với doanh nghiệp nhỏ, mã vạch gồm ba lớp: mã GS1 (GTIN) để bán vào siêu thị và sàn, mã lô và số serial để quản lý từng mẻ hàng, và dữ liệu quét để phát hiện tem bị sao chép. Bài này giải thích từng lớp, chi phí đăng ký và thứ tự nên làm; phần kết nối các lớp này thành hệ thống truy xuất nguồn gốc nằm ở cuối bài.

Tóm tắt nhanh

• Mã GTIN là "con số bạn thấy dưới mã vạch của sản phẩm", định danh duy nhất trên toàn cầu trong hệ thống GS1 (GS1).
• Mã vạch hàng hóa cấp tại Việt Nam bắt đầu bằng đầu số quốc gia 893.
• Phí duy trì mã doanh nghiệp GS1 năm 2026 từ 500.000 đến 2.000.000 đồng/năm tùy loại mã (Thư viện Pháp luật).
• Mã vạch thường chỉ cho biết "đây là sản phẩm gì", không cho biết "đây là gói nào". Muốn biết từng gói, cần mã lô hoặc số serial.
• Thông tư 31/2026/TT-BCT yêu cầu khai báo số lô sản xuất khi truy xuất nguồn gốc hàng hóa thuộc diện áp dụng.

Mã vạch và dữ liệu sản phẩm: tổng quan

Mã vạch là cách in dữ liệu để máy đọc; còn mã số mới là dữ liệu. Phân biệt hai khái niệm này giúp bạn biết mình cần đăng ký gì và in gì.

Có hai nhóm mã vạch chính. Mã vạch một chiều (1D) là các vạch đen trắng song song, đọc theo chiều ngang, chứa được dãy số ngắn như EAN-13. Mã hai chiều (2D) như QR code, DataMatrix lưu dữ liệu theo cả hai chiều nên chứa được đường link, mã lô, số serial, hạn dùng.

Loại mã	Ví dụ	Chứa gì	Dùng ở đâu
1D bán lẻ	EAN-13, EAN-8, UPC	Một mã GTIN cho mỗi loại sản phẩm	Quầy thu ngân siêu thị, sàn, kho
1D hậu cần	Code 128, ITF-14	Mã thùng, mã kiện, mã nội bộ	Kho, vận chuyển
2D	QR code, DataMatrix	Link, GTIN, mã lô, số serial, hạn dùng	Tem truy xuất, bảo hành, marketing

GS1 Mỹ mô tả Sunrise 2027 là quá trình chuyển đổi toàn cầu từ mã vạch 1D sang mã 2D như QR code tại quầy bán lẻ, để thương hiệu chia sẻ thêm thông tin sản phẩm với người mua (GS1 US). Với doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam, điều này có nghĩa là một tem QR trên bao bì sẽ ngày càng làm được nhiều việc hơn, nhưng mã EAN-13 vẫn cần cho kênh bán lẻ hiện tại.

Mã vạch GS1: GTIN, GLN và cách đăng ký

Mã GS1 là hệ thống mã số dùng chung toàn cầu, giúp một gói trà in ở Thái Nguyên được máy quét ở siêu thị Hà Nội hay kho sàn nhận ra đúng sản phẩm. Muốn có mã GS1 hợp lệ, doanh nghiệp đăng ký với tổ chức mã số mã vạch quốc gia.

GTIN và cấu trúc EAN-13

GTIN (Global Trade Item Number) là mã số định danh một loại sản phẩm. Theo GS1, các chữ số trong GTIN cho biết tổ chức GS1 thành viên đã cấp, doanh nghiệp sở hữu, số hiệu mặt hàng và một số kiểm tra (GS1). GTIN-13 được in bằng mã vạch EAN-13, và GS1 Việt Nam được cấp đầu số quốc gia 893 (Luật Minh Khuê).

Một lưu ý hay bị hiểu sai: đầu số 893 cho biết mã được cấp ở Việt Nam, không chứng minh hàng sản xuất ở Việt Nam hay hàng chính hãng.

GLN là gì?

GLN (Global Location Number) là mã định danh địa điểm: nhà máy, kho, cửa hàng, chi nhánh. Doanh nghiệp nhỏ thường chưa cần GLN, trừ khi đối tác bán lẻ hoặc hệ thống hậu cần yêu cầu.

Chi phí và thủ tục

Khoản	Mức phí	Nguồn
Cấp mã doanh nghiệp GS1	1.000.000 đồng/mã	Luật Minh Khuê, theo Thông tư 232/2016/TT-BTC
Duy trì mã 10 số (100 sản phẩm)	500.000 đồng/năm	Thư viện Pháp luật, 17/03/2026
Duy trì mã 9 số (1.000 sản phẩm)	800.000 đồng/năm	Như trên
Duy trì mã 8 số (10.000 sản phẩm)	1.500.000 đồng/năm	Như trên
Duy trì mã 7 số (100.000 sản phẩm)	2.000.000 đồng/năm	Như trên
Cấp GLN hoặc GTIN-8	300.000 đồng/mã	Luật Minh Khuê

Cũng theo Thư viện Pháp luật, giấy chứng nhận cấp sau ngày 30/6 thì nộp 50% phí duy trì năm đó. Hồ sơ gồm đơn đăng ký theo Mẫu số 12 của Nghị định 13/2022/NĐ-CP và bản sao giấy đăng ký doanh nghiệp; giấy chứng nhận có hiệu lực không quá 3 năm (Luật Minh Khuê).

Hướng dẫn chọn loại mã, tạo file và in mã vạch đúng kích thước để máy quét đọc được có trong bài chủ đề riêng.

Mã lô và số serial trên sản phẩm

Mã GTIN giống nhau trên mọi gói cùng loại, nên không cho biết gói nào thuộc mẻ nào. Mã lô và số serial lấp chỗ trống đó.

Mã	Gắn với	Ví dụ	Khi nào cần
GTIN	Một loại sản phẩm	Trà xanh 100 g	Bán qua siêu thị, sàn, nhà phân phối
Mã lô	Một mẻ sản xuất	Lô ngày 5/10, máy sao số 2	Thu hồi hàng lỗi, quản lý hạn dùng, truy xuất
Số serial	Từng đơn vị sản phẩm	Gói số 000123	Chống giả, bảo hành, tích điểm

Mã lô gần như bắt buộc với thực phẩm và hàng có hạn dùng, vì khi có phản ánh chất lượng, bạn cần khoanh đúng mẻ hàng thay vì thu hồi tất cả. Theo Thông tư 31/2026/TT-BCT, doanh nghiệp truy xuất nguồn gốc phải khai báo tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, đơn vị sản xuất, thương hiệu, số lô sản xuất, hạn sử dụng và tiêu chuẩn chất lượng áp dụng (Tạp chí Công Thương, 12/6/2026).

Số serial thì khác: mỗi đơn vị một số riêng, không lặp. Ví dụ minh họa: một xưởng trà in mã lô theo ngày sao, còn trên tem QR của từng hộp quà Tết thì in số serial riêng để khách kích hoạt bảo hành hoặc tích điểm. Cách đặt quy tắc đánh số serial để không trùng và không đoán được có trong bài chủ đề riêng.

Gợi ý đặt mã lô cho doanh nghiệp nhỏ:

• Ghép ngày sản xuất và số mẻ, ví dụ 261005-02 (năm, tháng, ngày, mẻ thứ hai).
• In mã lô cùng chỗ với hạn dùng để nhân viên kho dễ đối chiếu.
• Ghi mã lô vào sổ nhập kho và phiếu xuất cho đại lý; nếu không ghi, mã lô in trên bao bì không truy ngược được.

Dữ liệu quét và chống sao chép tem

Một tem QR chỉ dẫn về trang web cố định thì ai chụp lại cũng in được. Phần chống giả nằm ở dữ liệu phía sau: mỗi tem một mã riêng, hệ thống ghi nhận mỗi lần quét.

Khi mỗi sản phẩm có số serial riêng, hệ thống thấy được những dấu hiệu bất thường: một mã bị quét ở nhiều tỉnh khác nhau, một mã đã kích hoạt lại được quét như hàng mới, hay số lượt quét ở một khu vực tăng đột ngột trong khi đại lý ở đó không nhập thêm hàng.

Kiểu tem	Sao chép được không	Doanh nghiệp biết gì
QR tĩnh, một mã cho cả loại hàng	Dễ, chụp và in lại là xong	Gần như không biết gì
QR động, một mã cho cả lô	Dễ sao chép	Biết lượt quét theo lô, vùng
QR mã riêng từng sản phẩm, có lớp cào hoặc lớp bảo vệ	Sao chép được hình nhưng lộ khi quét trùng	Biết từng mã quét ở đâu, mấy lần

Dữ liệu quét còn có ích cho bán hàng: biết khách quét nhiều ở tỉnh nào, sản phẩm nào, giờ nào. Cách đọc báo cáo quét mã QR sản phẩm và đặt cảnh báo khi có quét trùng được trình bày trong bài chủ đề riêng.

Thông tư 31/2026/TT-BCT cũng hướng đến chiều này: người tiêu dùng được tra cứu miễn phí thông tin cơ bản như tên sản phẩm, nhà sản xuất, số lô, số serial và hạn dùng nếu có (SGGP, 12/6/2026).

Truy xuất nguồn gốc theo Thông tư 31/2026/TT-BCT

Thông tư 31/2026/TT-BCT ngày 11/6/2026 quy định truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ 01/7/2026 (Bộ Công Thương). Đây là lý do mã lô và mã định danh không còn là việc "làm cho đẹp".

Theo Tạp chí Công Thương:

Mốc	Nội dung
Từ 01/7/2026	Thương nhân đăng ký tài khoản, nhận mã định danh và xác thực thông tin sản phẩm trên VeriGoods (verigoods.vn)
Từ 01/01/2027	Hàng thuộc diện áp dụng phải truy xuất đầy đủ trước khi lưu thông; doanh nghiệp mới thành lập sau ngày này áp dụng ngay
Hàng ngoài diện bắt buộc	Tự nguyện tham gia, được gắn "tích xanh" trên sản phẩm, bao bì, tài liệu quảng bá và sàn thương mại điện tử

Doanh nghiệp có thể khai báo trực tiếp trên VeriGoods hoặc dùng hệ thống nội bộ kết nối được với hệ thống của Bộ, đáp ứng yêu cầu bảo mật, an ninh mạng (cùng nguồn). Danh mục hàng thuộc diện bắt buộc cần đối chiếu với toàn văn Thông tư hoặc hỏi Sở Công Thương nơi đặt trụ sở.

Bắt đầu từ đâu cho doanh nghiệp?

Không cần làm tất cả cùng lúc. Thứ tự hợp lý cho doanh nghiệp nhỏ:

Bước	Việc	Ai cần làm
1	Lập danh sách mã sản phẩm (SKU), ước số mã cần trong 3 năm tới để chọn loại mã 10, 9 hay 8 số	Mọi doanh nghiệp có sản phẩm đóng gói
2	Đăng ký mã doanh nghiệp GS1, gán GTIN cho từng sản phẩm, in EAN-13 lên bao bì	Doanh nghiệp bán vào siêu thị, chuỗi, sàn yêu cầu mã
3	Đặt quy tắc mã lô, in mã lô cạnh hạn dùng, ghi mã lô vào phiếu nhập, xuất	Thực phẩm, mỹ phẩm, hàng có hạn dùng
4	Kiểm tra sản phẩm có thuộc diện Thông tư 31/2026/TT-BCT không, đăng ký tài khoản VeriGoods	Hàng thuộc phạm vi Bộ Công Thương
5	Thêm tem QR mã riêng từng sản phẩm để chống giả, bảo hành, tích điểm	Hàng hay bị làm giả, hàng giá trị cao, quà tặng

Zonetech hỗ trợ gì?

Zonetech làm ZoneQR: tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc theo lô và QR dẫn khách về Zalo OA của thương hiệu, kèm gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT trên hệ thống VeriGoods. Zonetech chỉ bán thứ đội ngũ đang dùng cho TRAVINA, tài khoản và dữ liệu thuộc về khách. Xem giải pháp ZoneQR của Zonetech, quét thử tem mẫu và nhận tư vấn gói tuân thủ qua hotline 0828.229.666 hoặc 0976.179.886.

Câu hỏi thường gặp

Mã vạch có bắt buộc phải đăng ký không?

Nếu bạn dùng mã GS1 (EAN-13 đầu 893) trên bao bì thì phải đăng ký và nộp phí duy trì hằng năm. Mã nội bộ chỉ dùng trong kho của bạn thì không cần đăng ký, nhưng siêu thị và nhiều nhà phân phối sẽ không nhận.

Đầu số 893 có phải là hàng Việt Nam không?

Đầu số 893 cho biết mã được cấp qua GS1 Việt Nam. Nó không chứng minh nơi sản xuất hay hàng chính hãng, vì mã vạch in lại được dễ dàng.

Mã vạch và mã QR khác nhau thế nào?

Mã vạch 1D như EAN-13 chỉ chứa một dãy số ngắn và cần máy quét. Mã QR là mã 2D, chứa được link, mã lô, số serial và quét được bằng điện thoại.

Mã lô khác số serial ở điểm nào?

Mã lô dùng chung cho cả mẻ sản xuất, phục vụ thu hồi và quản lý hạn dùng. Số serial là duy nhất cho từng sản phẩm, phục vụ chống giả, bảo hành và tích điểm.

Tem QR có chống được hàng giả không?

Tem QR tĩnh thì không, vì ai cũng chụp và in lại được. Tem có mã riêng từng sản phẩm và ghi nhận lượt quét thì phát hiện được tem bị sao chép khi một mã bị quét trùng.

Hộ kinh doanh có cần làm theo Thông tư 31/2026/TT-BCT không?

Thông tư áp dụng cho thương nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu hàng có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi Bộ Công Thương. Hàng ngoài diện bắt buộc có thể tham gia tự nguyện để được gắn "tích xanh".

---

Đọc tiếp: tem chống hàng giả: chọn loại tem và chất liệu phù hợp sản phẩm.

Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.