Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm: 6 bước, ai làm, ghi gì

Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm gồm 6 bước: định danh sản phẩm và địa điểm, đặt quy tắc mã lô, ghi chép ở từng công đoạn, in mã lên bao bì, khai dữ liệu lên hệ thống, rồi diễn tập truy xuất. Bài này hướng dẫn cách chạy quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm cho cơ sở nhỏ. Mỗi bước ghi rõ ai làm và giấy tờ nào. Hàng nào bắt buộc truy xuất, mốc nào phải xong có ở bài Thông tư 31/2026/TT-BCT về truy xuất nguồn gốc.

Tóm tắt nhanh

  • Mỗi lô hàng phải đi ngược được về nguyên liệu và đi xuôi được tới người nhận.
  • Mã lô là sợi chỉ nối mọi giấy tờ: phiếu nhập, phiếu sản xuất, bao bì, phiếu xuất, dữ liệu trên hệ thống.
  • Mỗi công đoạn cần một người chịu trách nhiệm ghi, và ghi ngay tại chỗ.
  • TCVN 12850:2019 yêu cầu diễn tập truy xuất trước khi áp dụng chính thức và định kỳ hằng năm.
  • Chuẩn hóa danh sách mã hàng và quy tắc mã lô tốn công nhưng chỉ làm một lần.

Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm là gì?

Hiểu đơn giản, đây là cách cơ sở ghi và nối dữ liệu lô. Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm là chuỗi việc lặp lại hằng ngày để mỗi lô hàng có hồ sơ từ nguyên liệu tới người nhận. Truy xuất ngược là lần từ một sản phẩm về lô nguyên liệu và nhà cung cấp. Truy xuất xuôi là lần từ một lô tới mọi đại lý, cửa hàng đã nhận lô đó.

Phần mềm hay tem QR chỉ là công cụ. Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm mới quyết định ai ghi gì, ghi lúc nào, và dữ liệu có khớp nhau không.

Cần chuẩn bị gì trước khi xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc?

Cần trả lời ba câu và gom bốn loại giấy tờ. Làm xong phần này thì 6 bước của quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm chỉ là ghi chép đều tay.

Câu một: sản phẩm do bộ nào quản lý. Câu hai: hàng có thuộc diện bắt buộc không. Câu ba: dữ liệu sẽ lên hệ thống nào. Đó có thể là VeriGoods của Bộ Công Thương, hệ thống truy xuất nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hay chỉ trang tra cứu riêng. Nếu chưa rõ khác biệt giữa các hệ thống, xem bài hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Giấy tờDùng cho bướcGhi chú
Giấy phép kinh doanhĐăng ký tài khoản hệ thốngVeriGoods yêu cầu khi đăng ký (VeriGoods)
Danh sách mã hàng, ảnh, nhãnĐịnh danh sản phẩmMỗi mã hàng một dòng
Mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng góiĐịnh danh địa điểm (nông sản)Nộp tại UBND cấp xã
Mẫu phiếu nhập, phiếu sản xuất, phiếu xuấtGhi chép theo lôThêm cột số lô nếu chưa có

Với nông sản, mã số vùng trồng được cấp trong 3 ngày làm việc nếu không xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu. Thời hạn tối đa là 10 ngày nếu có (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 31/7/2026).

Các bước thực hiện quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm có sáu bước theo khung của TCVN 12850:2019. Khung này gồm định danh theo loại sản phẩm, theo lô và theo đơn vị. Nó còn gồm ghi nhận trạng thái sản phẩm theo thời gian, địa điểm và diễn tập định kỳ (Sở KH&CN Bà Rịa – Vũng Tàu).

Sáu bước quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm từ định danh đến diễn tập

Bước 1: Định danh sản phẩm và địa điểm

Mỗi mã hàng có một mã định danh riêng. Không dùng chung một mã cho hai quy cách. Mỗi địa điểm như vùng trồng, xưởng, kho cũng có mã. Người làm: chủ cơ sở.

Bước 2: Đặt quy tắc mã lô

Cả quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm dùng chung một quy tắc mã lô. Ví dụ năm-tháng-ngày cộng số thứ tự: 261012-01 là lô thứ nhất ngày 12/10/2026. Quy tắc phải in được lên bao bì và đọc được bằng mắt.

Bước 3: Ghi chép ở từng công đoạn

Có bốn công đoạn chính: nhập nguyên liệu, sản xuất, đóng gói, xuất kho. Mỗi công đoạn ghi số lô vào và số lô ra. Người đứng ở công đoạn nào ghi công đoạn đó, ghi ngay, không để cuối ngày.

Kệ kho nhỏ có nhãn vị trí và mã lô cho từng ô hàng trong quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Bước 4: In mã lên bao bì

In số lô, hạn dùng và mã QR (nếu có) lên từng bao bì. Kiểm tra mẫu in đầu ca. Số lô trên bao bì phải khớp phiếu sản xuất.

Nhãn sản phẩm chỉ vị trí mã lô, ngày sản xuất, hạn dùng và tem QR truy xuất

Bước 5: Khai dữ liệu lên hệ thống

Trong quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm, khai lô trước khi hàng rời kho. Với hàng thuộc Thông tư 31/2026/TT-BCT, dữ liệu tối thiểu gồm tên, xuất xứ, ảnh, đơn vị sản xuất, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô, hạn dùng, tiêu chuẩn áp dụng (VCCI).

Với nông sản, cơ sở nhỏ có thể đưa dữ liệu lên qua đơn vị giải pháp đã kết nối hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Theo VOV ngày 22/8/2026, đã có 9 đơn vị kết nối xong. Kế hoạch của Bộ được phê duyệt ngày 7/1/2026 (Cổng PBGDPL Cần Thơ).

Bước 6: Diễn tập truy xuất

Chọn ngẫu nhiên một túi hàng trên kệ và đọc số lô. Lần ngược về nguyên liệu, rồi lần xuôi tới mọi nơi đã nhận lô đó. Ghi lại mất bao lâu và chỗ nào của quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm bị đứt. TCVN 12850:2019 yêu cầu diễn tập trước khi áp dụng chính thức và định kỳ hằng năm.

Ai làm gì trong quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm?

Mỗi bước của quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm cần đúng một người chịu trách nhiệm. Bảng dưới là cách chia vai gợi ý cho cơ sở dưới 20 người, không phải quy định.

Vai tròBước phụ tráchViệc hằng ngày
Chủ cơ sởBước 1, 2, 6Duyệt danh sách mã hàng, quy tắc mã lô; chủ trì diễn tập
Thủ khoBước 3 (nhập, xuất), bước 5Ghi lô nguyên liệu khi nhập, ghi lô thành phẩm khi xuất, khai lô
Tổ trưởng xưởngBước 3 (sản xuất)Ghi lô vào, lô ra trên phiếu sản xuất mỗi mẻ
Người đóng góiBước 4Kiểm mẫu in đầu ca, ghi số túi của mỗi lô

Cơ sở nhỏ có thể gộp vai, nhưng không nên để một lô không có ai đứng tên. Việc viết vai trò thành văn bản là phần chính khi xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ.

Ví dụ: một lô chè đi qua 6 bước

Đây là ví dụ giả định ở một cơ sở chè nhỏ tại Thái Nguyên. Số liệu dùng chung với bài hệ thống truy xuất nông sản.

Công đoạnGiấy tờDữ liệu ghiNgười ghi
Thu háiNhật ký nông hộVùng trồng X, ngày hái 11/10, 80 kg búp tươiNông hộ
Sao chèPhiếu sản xuấtLô 261012-01, vào 80 kg búp, ra 16 kg chè khôTổ trưởng xưởng
Đóng góiPhiếu đóng gói160 túi 100 g, in số lô và tem QRNgười đóng gói
Khai lôHệ thống truy xuấtLô 261012-01, ảnh túi, hạn dùngThủ kho
Xuất khoPhiếu xuấtĐại lý A nhận 60 túi, cửa hàng B nhận 40 túiThủ kho

Giả sử cửa hàng B báo một túi có vấn đề. Thủ kho đọc số lô 261012-01 và mở phiếu xuất, thấy lô này còn ở đại lý A và trong kho. Mở phiếu sản xuất, thấy nguyên liệu từ vùng trồng X ngày 11/10. Nhờ quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm, cơ sở chỉ cần xử lý 160 túi của một lô.

Thời gian và chi phí cho quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Thời gian phụ thuộc số mã hàng và giấy tờ đã có. Bảng dưới là ước lượng cho cơ sở dưới 20 mã hàng, không phải quy định.

ViệcThời gian ước tínhChi phí chính
Chuẩn hóa mã hàng, ảnh, nhãn1-2 tuầnCông người
Xin mã số vùng trồng (nông sản)3-10 ngày làm việcTheo quy định địa phương
Sửa mẫu phiếu, thêm cột số lô1-2 ngàyCông người
Đăng ký tài khoản hệ thốngTùy hệ thốngPhí đơn vị giải pháp nếu thuê
In tem có số lôTheo lịch in bao bìPhí in tem
Diễn tập lần đầuNửa ngàyCông người

Khi chọn công cụ, hãy tách báo giá thành từng khoản như bài phần mềm truy xuất nguồn gốc đã hướng dẫn.

Mẹo chạy quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhanh và đúng

Hãy thử trước với một mã hàng bán chạy. Chạy trọn 6 bước trong 2 tuần, rồi mới nhân ra các mã khác. Làm cả danh mục cùng lúc dễ bỏ dở.

Dán bảng quy tắc mã lô ở xưởng và kho. In sẵn cột "số lô vào, số lô ra" trên mọi phiếu để không ai phải nhớ. Nếu đã dùng phần mềm bán hàng hoặc kho, kiểm tra xem phần mềm có trường số lô không trước khi lập sổ tay riêng.

Với thực phẩm, quy trình truy xuất nguồn gốc thực phẩm cũng theo 6 bước này. Điểm khác là cần thêm hồ sơ an toàn thực phẩm theo văn bản chuyên ngành. Quy trình truy xuất nguồn gốc thực phẩm nên được đối chiếu với Sở quản lý ở địa phương trước khi in mẫu phiếu.

Ghi biên bản diễn tập thế nào?

Biên bản diễn tập quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm chỉ cần một trang. Biên bản nên có năm dòng dưới đây để lần sau so được với lần trước.

Nhân viên kho kiểm đếm hàng hóa trên kệ

Lỗi thường gặp và checklist trước khi chạy

Có ba lỗi hay làm đứt quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Một là số lô trên bao bì khác số lô đã khai. Hai là một lô sản xuất chia nhiều lần xuất mà phiếu xuất không ghi số lô. Ba là khai một lần rồi không cập nhật lô mới. Danh sách đủ 10 lỗi có ở bài lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc.

Checklist 8 việc trước khi chạy quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Đọc tiếp trong nhóm truy xuất nguồn gốc

Quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm nối với bốn bài cùng nhóm dưới đây. Mỗi bài trả lời một câu hỏi riêng.

Dùng mẫu quy trình có sẵn của ZoneKit

Với phần ghi lô, phân vai và biểu mẫu của quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm, giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình và biểu mẫu theo phòng ban. Bạn có thể chấm điểm vận hành miễn phí trước để biết nên sửa khâu nào.

Với phần tem và dữ liệu lô, giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. ZoneQR có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ. Giá từng gói có ở bảng giá.

ZoneQR của ZoneTech: tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc theo lô, hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT, gọi hoặc Zalo 0976.179.886

Câu hỏi thường gặp về quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Cơ sở nhỏ có cần phần mềm để chạy quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm không?

Không bắt buộc. Ít mã hàng, ít lô thì sổ giấy hoặc bảng tính kèm khai trực tiếp trên cổng nhà nước là đủ. Phần mềm cần khi số lô nhiều và nhập tay bắt đầu sai.

Bao lâu nên diễn tập truy xuất một lần?

TCVN 12850:2019 yêu cầu diễn tập trước khi áp dụng chính thức và định kỳ hằng năm. Cơ sở mới chạy quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm có thể diễn tập thêm sau tháng đầu để sửa chỗ đứt.

Truy xuất một lô mất bao lâu là đạt?

Không có con số chung trong nguồn đã đọc. Hãy ghi thời gian mỗi lần diễn tập và đặt mục tiêu cho cơ sở mình. Ví dụ, trả lời được lô đó đi đâu ngay trong ngày.

Đăng ký truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông nghiệp ở đâu?

Mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói nộp tại UBND cấp xã. Dữ liệu lô đưa lên hệ thống truy xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường qua đơn vị giải pháp đã kết nối.

Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nên bắt đầu từ khâu nào?

Bắt đầu từ quy tắc mã lô và phiếu nhập nguyên liệu. Hai thứ này quyết định phạm vi khoanh vùng khi có sự cố. Tem và phần mềm làm sau cũng không muộn.

Một lô chia nhiều lần xuất thì ghi thế nào?

Mỗi lần xuất ghi một dòng trên phiếu xuất, có số lô và số lượng. Cộng các dòng của cùng một lô phải bằng số túi trên phiếu đóng gói.

Có cần viết quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm thành văn bản không?

Nên viết, dù chỉ một trang. Văn bản giúp người mới làm đúng ngay và là căn cứ khi diễn tập. Nó cũng giúp trả lời khi bên mua hỏi cơ sở quản lý lô ra sao.

Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo