Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản: cách vận hành và ai cần tham gia
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là nơi lưu và cho tra cứu dữ liệu của một lô nông sản. Dữ liệu đó trả lời bốn câu: trồng ở đâu, ai sản xuất, thu hoạch khi nào, đóng gói ở cơ sở nào. Từ 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa hệ thống quốc gia vào sử dụng. HTX và cơ sở nhỏ có thể tham gia qua đơn vị công nghệ đã kết nối. Hàng thuộc Bộ Công Thương lại theo thông tư truy xuất nguồn gốc 31/2026/TT-BCT và VeriGoods.
Tóm tắt nhanh
- Hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được công bố ngày 30/6/2026, gồm ba hợp phần tra cứu, quản trị và ứng dụng điện thoại.
- Lộ trình: thí điểm sầu riêng trong năm 2026, mở rộng giai đoạn 2027-2030, phủ toàn bộ nông sản do Bộ quản lý vào năm 2035.
- Dữ liệu tối thiểu gồm thông tin nông hộ, vùng trồng hoặc cơ sở, thời gian sản xuất, thu hoạch và tem truy xuất.
- Mã số vùng trồng nộp ở UBND cấp xã, cấp trong 3 ngày làm việc nếu không xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu.
- Tem QR chỉ là cửa vào, còn dữ liệu lô ghi đúng và đủ mới là phần quyết định.
Mục lục
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là gì?
Có hai cách hiểu, cả hai đều đúng. Thứ nhất là hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Dữ liệu của nhiều doanh nghiệp, HTX đổ về đó để người mua tra cứu. Thứ hai là hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản riêng của từng cơ sở: sổ ghi lô, phần mềm, tem QR, trang hiển thị. Hệ thống riêng muốn đưa dữ liệu lên hệ thống quốc gia thì phải kết nối theo chuẩn của Bộ.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là chuỗi ghi chép nối từ vùng trồng tới tay người mua qua một mã lô chung. Mã số vùng trồng là mã định danh một vùng sản xuất, do UBND cấp xã cấp theo hồ sơ của cơ sở. Mã lô là số riêng của một mẻ thu hoạch, chế biến hoặc đóng gói, in trên bao bì để tra ngược.
Lễ công bố hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia diễn ra chiều 30/6/2026 tại Hà Nội. Hệ thống có ba hợp phần: tra cứu cho người dân, quản trị cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp, ứng dụng trên điện thoại. Lúc công bố đã có dữ liệu của hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm. Số này đến từ 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố (Trung tâm WTO, 1/7/2026; Đại biểu Nhân dân, 30/6/2026).

Vì sao doanh nghiệp nhỏ cần quan tâm?
Có ba lý do thực tế. Lý do đầu là lộ trình của Bộ đã có mốc rõ. Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản sẽ phủ toàn bộ nông sản do Bộ quản lý vào năm 2035. Cơ sở dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản sớm có thời gian sửa cách ghi chép trước khi bị hỏi.
Lý do thứ hai là sự cố chất lượng. Khi khách phản ánh một túi hàng, cơ sở có mã lô chỉ cần xử lý đúng lô đó. Cơ sở không có mã lô thường phải gom cả kho hoặc gọi mọi đại lý.
Lý do thứ ba là người mua và đối tác bắt đầu hỏi. Đại lý, siêu thị muốn biết hàng từ vùng trồng nào. Nhà nhập khẩu cần mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản ghi đều tay giúp trả lời các câu này trong ngày, không phải lục sổ.
Lộ trình hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia
Kế hoạch có năm mốc chính. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt kế hoạch ngày 7/1/2026 (Cổng PBGDPL Cần Thơ).

| Mốc | Nội dung |
|---|---|
| 7/1/2026 | Phê duyệt kế hoạch truy xuất nông, lâm, thủy sản |
| 1/7/2026 | Đưa hệ thống vào sử dụng cho các cây trồng chủ lực |
| Hết năm 2026 | Thí điểm theo chuỗi, trước tiên với sầu riêng |
| 2027-2030 | Mở rộng các công đoạn chính, kết nối cổng truy xuất quốc gia |
| 2035 | Phủ toàn bộ nông sản thuộc Bộ quản lý |
Theo VOV ngày 22/8/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã có 158.234 sản phẩm thuộc 18.524 dòng sản phẩm. Số này thuộc về 200 doanh nghiệp và 2.948 hộ dân, HTX. Riêng Thái Nguyên có 5.136 cơ sở và 149 mã số vùng trồng trên hệ thống. Bài báo cũng cho biết 9 đơn vị cung cấp giải pháp đã kết nối xong. Bộ đã ban hành tài liệu chuẩn kết nối phiên bản 1.0.
Nông sản, thực phẩm và hàng Bộ Công Thương: khác nhau ở đâu?
Câu hỏi đầu tiên là sản phẩm do bộ nào quản lý. Mỗi bộ có hệ thống và văn bản riêng. Nhầm bộ thì khai đúng dữ liệu nhưng sai chỗ.
| Nhóm hàng | Bộ quản lý | Hệ thống, văn bản | Mức bắt buộc |
|---|---|---|---|
| Nông, lâm, thủy sản tươi | Nông nghiệp và Môi trường | Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản | Theo lộ trình của Bộ |
| Hàng rủi ro cao thuộc Bộ Công Thương | Công Thương | VeriGoods, Thông tư 31/2026/TT-BCT | Bắt buộc đầy đủ từ 1/1/2027 |
| Hàng khác thuộc Bộ Công Thương | Công Thương | VeriGoods | Tự nguyện, được gắn tích xanh |
Thông tin Thông tư 31 lấy từ Bộ Công Thương. Hàng thuộc diện truy xuất nguồn gốc Bộ Công Thương quản lý thì khai trên VeriGoods, không khai trên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Thực phẩm chế biến có văn bản truy xuất riêng. Bạn nên hỏi Sở chuyên ngành ở địa phương trước khi làm. Khung tiêu chuẩn chung cho mọi hệ thống có ở bài TCVN truy xuất nguồn gốc.
Một cơ sở có thể có hàng thuộc cả hai bên. Khi đó cần tách danh mục hàng theo bộ quản lý. Hàng diện truy xuất nguồn gốc Bộ Công Thương đi VeriGoods, nông sản tươi đi hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.
Một hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản gồm những thành phần nào?
Có năm thành phần nối nhau. Dù dùng hệ thống quốc gia hay hệ thống riêng, công nghệ truy xuất nguồn gốc luôn cần đủ năm phần này. Thiếu một mắt thì chuỗi đứt.

| Thành phần | Dữ liệu chính | Ai nhập |
|---|---|---|
| Định danh vùng trồng, cơ sở | Mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói | HTX, cơ sở; UBND xã cấp mã |
| Nhật ký canh tác | Phân bón, thuốc, ngày phun, ngày thu hái | Nông hộ, cán bộ kỹ thuật HTX |
| Mã lô | Lô thu hoạch, lô chế biến, lô đóng gói | Cơ sở sơ chế, đóng gói |
| Tem truy xuất | Mã QR hoặc mã vạch in trên bao bì | Cơ sở đóng gói |
| Trang tra cứu | Thông tin lô hiển thị khi quét | Hệ thống tự hiển thị |
Kế hoạch hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cũng ghi việc thí điểm nhật ký vùng trồng, nhật ký canh tác có kiểm soát nguyên liệu đầu vào. Với mã số vùng trồng, Nghị quyết 36/2026/NQ-CP quy định nộp hồ sơ tại UBND cấp xã. Mã được cấp trong 3 ngày làm việc nếu không xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu, tối đa 10 ngày nếu có. Việc hậu kiểm làm trong 3 tháng (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 31/7/2026).
Ai làm gì trong chuỗi dữ liệu?
Mỗi bên giữ một đoạn của chuỗi. Bảng dưới gom vai trò từng bên trong hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.
| Bên tham gia | Việc chính | Dấu hiệu làm đúng |
|---|---|---|
| Nông hộ | Ghi nhật ký chăm sóc, ngày thu hái, khối lượng | Nhật ký ghi trong ngày, có chữ ký người ghi |
| HTX, cán bộ kỹ thuật | Gom hồ sơ vùng trồng, kiểm nhật ký, giao mã lô thu hoạch | Mỗi lô thu hoạch biết từ nhóm hộ nào |
| Cơ sở sơ chế, đóng gói | Ghi lô vào, lô ra; in số lô và tem lên bao bì | Số lô trên túi khớp phiếu đóng gói |
| Đơn vị giải pháp | Cung cấp phần mềm, tem, kết nối hệ thống quốc gia | Có tên trong danh sách đã kết nối |
| Người mua, đại lý | Quét tem, đối chiếu thông tin lô | Quét ra đúng lô, không ra trang chung |
Ví dụ: đường đi dữ liệu của một lô chè
TRAVINA là thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt. HTX thành lập năm 2024 ở Đại Từ, Thái Nguyên, có giấy chứng nhận VietGAP cho chè búp tươi. Phần dưới là ví dụ giả định về cách một lô chè đi qua hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Đây không phải mô tả hệ thống TRAVINA đang dùng.
- Đồi chè của nhóm hộ đã có mã số vùng trồng do xã cấp.
- Nông hộ ghi nhật ký: ngày bón phân, loại phân, ngày hái.
- Xưởng sao chè ghi "lô 261012-01: 80 kg búp tươi từ vùng trồng X, ra 16 kg chè khô".
- Đóng 160 túi 100 g, in tem QR có số lô 261012-01.
- Người mua quét tem, thấy vùng trồng, ngày hái, ngày sao, cơ sở đóng gói.

Khi khách phản ánh một túi chè, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản giúp cơ sở tra ngược số lô ra đúng ngày sao và nhóm hộ. Cơ sở không phải thu hồi cả kho. Các bước dựng sổ và phân công chi tiết có ở bài quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Tra ngược một lô trong ba bước
Vẫn dùng ví dụ giả định ở trên. Khi có phản ánh về lô 261012-01, người phụ trách làm như sau.
- Đọc số lô in cạnh tem QR, mở phiếu đóng gói để biết lô có 160 túi.
- Mở phiếu sản xuất, thấy lô dùng 80 kg búp tươi từ vùng trồng X.
- Mở nhật ký nông hộ của vùng X, xem ngày bón phân, loại phân và ngày hái.
Ba bước này chỉ chạy được khi mọi tờ phiếu đều có cột số lô.

Hiểu sai thường gặp về hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản
Năm hiểu sai dưới đây hay gặp. Chúng làm cơ sở tốn tiền mà dữ liệu không dùng được.
- "Có tem QR là có truy xuất." Tem chỉ dẫn tới trang thông tin. Trang đó không gắn với số lô và nhật ký thì quét tem nào cũng ra cùng một nội dung.
- "Chỉ hàng xuất khẩu mới cần." Lộ trình của Bộ hướng tới mọi nông sản do Bộ quản lý vào năm 2035. Sầu riêng xuất khẩu chỉ là bước thí điểm đầu.
- "Phải tự xây phần mềm riêng." Cơ sở nhỏ có thể vào hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản qua đơn vị giải pháp đã kết nối.
- "Khai một lần là xong." Mỗi lô mới cần dữ liệu mới. Khai một lần rồi để đó thì số lô trên bao bì không khớp số lô trên hệ thống.
- "Công nghệ càng mới thì càng chắc." Công nghệ truy xuất nguồn gốc chỉ lưu những gì người ghi nhập vào. Nhật ký ghi bù cuối tuần thì phần mềm tốt mấy cũng không sửa được.
Danh sách lỗi đầy đủ kèm cách sửa có ở bài lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc.
Bắt đầu từ đâu: checklist cho HTX, cơ sở nhỏ
Hãy làm theo đúng thứ tự dưới đây.
- [ ] Xác định sản phẩm do bộ nào quản lý và có thuộc diện bắt buộc không.
- [ ] Đăng ký mã số vùng trồng hoặc mã cơ sở đóng gói tại UBND cấp xã.
- [ ] Phát sổ nhật ký canh tác cho từng nông hộ, thống nhất cách ghi.
- [ ] Đặt quy tắc mã lô dùng chung từ khâu thu hoạch đến khâu đóng gói.
- [ ] Chọn cách lên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản: tự khai hay qua đơn vị đã kết nối.
- [ ] In tem có số lô, quét thử trước khi giao hàng cho đại lý.
Cách so các loại công cụ và tách báo giá có ở bài phần mềm truy xuất nguồn gốc.
Đọc tiếp theo từng việc
Nhóm bài này chia theo việc cần làm.
- Hàng nào bắt buộc, mốc nào phải xong: Thông tư truy xuất nguồn gốc 31/2026/TT-BCT.
- Tiêu chuẩn làm khung cho công nghệ truy xuất nguồn gốc: TCVN truy xuất nguồn gốc.
- Sáu bước dựng sổ, ai làm, ghi gì: quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
- Chọn công cụ theo số lô mỗi tháng: phần mềm truy xuất nguồn gốc.
- Mười lỗi làm đứt chuỗi và cách sửa: lỗi thường gặp khi truy xuất nguồn gốc.
Với gỗ và lâm sản ngoài gỗ, hồ sơ nguồn gốc theo văn bản riêng của ngành lâm nghiệp, xem bài thông tư truy xuất lâm sản.
Nghĩa vụ ghi và lưu thông tin lô theo văn bản của Bộ được tóm ở bài thông tư truy xuất Bộ Nông nghiệp.
Làm tem QR truy xuất cùng ZoneQR
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. ZoneQR có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Bạn có thể quét thử tem mẫu trước khi quyết định.
Với HTX đang dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, việc nên bàn trước là quy tắc mã lô và mẫu nhật ký. Gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886 để quét thử tem mẫu và nhận tư vấn gói tuân thủ. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

Câu hỏi thường gặp về hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản
Tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản có mất phí không?
Các bài báo về lễ công bố và số liệu tháng 8/2026 không nêu phí. Nếu tham gia qua đơn vị giải pháp, chi phí là của đơn vị đó. Bạn nên hỏi rõ trước khi ký.
Hộ nông dân nhỏ lẻ có tham gia được không?
Được. Theo VOV, đến tháng 8/2026 đã có 2.948 hộ dân, HTX có dữ liệu trên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Hộ nhỏ thường tham gia qua HTX hoặc doanh nghiệp thu mua.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản khác VeriGoods thế nào?
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản dành cho nông, lâm, thủy sản do Bộ này quản lý. VeriGoods là hệ thống của Bộ Công Thương. Nó dành cho hàng thuộc phạm vi Bộ Công Thương theo Thông tư 31/2026/TT-BCT.
Chưa có mã số vùng trồng thì có truy xuất được không?
Vẫn ghi được nhật ký và mã lô, nhưng chuỗi dữ liệu thiếu điểm bắt đầu. Mã số vùng trồng nộp tại UBND cấp xã. Thời hạn cấp là 3 ngày làm việc với hàng không xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu.
Thực phẩm chế biến có khai trên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản không?
Không hẳn. Thực phẩm chế biến có văn bản truy xuất riêng và có thể thuộc bộ khác quản lý. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm có thể khác nơi khai nông sản tươi. Bạn nên hỏi Sở chuyên ngành ở địa phương trước khi chọn nơi khai.
Bao lâu thì dựng xong hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản cho một HTX?
Không có con số chung trong nguồn đã đọc. Phần tốn thời gian nhất thường là thống nhất cách ghi nhật ký giữa các hộ. Cấp mã số vùng trồng chỉ mất vài ngày làm việc theo quy định đã dẫn.
Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận