Cách làm tem truy xuất nguồn gốc: 7 bước cho cơ sở nhỏ
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc gồm 7 bước: chuẩn hóa dữ liệu lô, chọn nơi lưu dữ liệu, đặt đường dẫn cho từng lô, tạo mã QR, thiết kế tem, in và dán, rồi quét kiểm tra trước khi xuất hàng. Làm dữ liệu trước, in tem sau. Đảo thứ tự là nguyên nhân hay gặp khiến phải in lại. Bài này dành cho cơ sở nhỏ tự làm lần đầu. Khái niệm và quy định chung có ở bài tem truy xuất nguồn gốc.
Tóm tắt nhanh
- Tem chỉ là cửa vào. Dữ liệu lô phía sau mới là phần truy xuất.
- Hàng rủi ro cao thuộc Bộ Công Thương phải có dữ liệu trên VeriGoods hoặc hệ thống riêng có kết nối.
- Mỗi lô cần một đường dẫn hoặc một trang chọn lô. Số lô in bằng chữ cạnh mã.
- Quét thử trên nhiều điện thoại trước khi in số lượng lớn.
- Cơ sở đã ghi sổ lô đều đặn làm nhanh hơn nhiều so với cơ sở phải gom giấy tờ từ đầu.
Mục lục
Cần chuẩn bị gì cho cách làm tem truy xuất nguồn gốc?
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc bắt đầu từ ba thứ: bộ dữ liệu sản phẩm, quy tắc mã lô, và quyết định hàng của mình bắt buộc hay tự nguyện. Với hàng thuộc Thông tư 31/2026/TT-BCT, bộ dữ liệu tối thiểu gồm tên, xuất xứ, ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh. Kèm theo là thương hiệu, nhãn hiệu, số lô, hạn dùng, tiêu chuẩn áp dụng (VCCI).
| Nhóm | Dữ liệu | Thay đổi khi nào |
|---|---|---|
| Cố định theo sản phẩm | Tên, ảnh, thương hiệu, nhãn hiệu, xuất xứ, đơn vị sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng | Khi đổi nhãn, đổi công thức |
| Theo lô | Số lô, ngày sản xuất, hạn dùng | Mỗi lô |
| Thêm cho nông sản (nên có) | Vùng trồng, ngày thu hái, chứng nhận | Mỗi đợt thu hái |
| Thêm cho hàng nhập khẩu | Đơn vị nhập khẩu, nhà phân phối chính thức | Khi đổi nhà phân phối |
Dữ liệu lô là các thông tin gắn với một lần sản xuất cụ thể, như số lô, ngày sản xuất, hạn dùng. Phần này đổi theo từng lô, khác phần cố định theo sản phẩm. Với nông sản, trường vùng trồng nên ghi theo mã số vùng trồng nếu đã có. Mã số này nộp tại UBND cấp xã theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Quy tắc mã lô là cách đặt số lô thống nhất cho cả xưởng. Quy tắc này nên viết ra một trang, ví dụ "ngày sản xuất + số mẻ" (261005-02), để người in tem và người khai dữ liệu dùng chung. Trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc, đây là phần rẻ nhất nhưng hay bị bỏ qua nhất.

Các bước làm tem truy xuất nguồn gốc
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc dưới đây có bảy bước, đi từ dữ liệu tới tem trên hàng. Làm đúng thứ tự thì ít phải in lại.

Bước 1: Chuẩn hóa dữ liệu lô
Điền bảng ở trên cho từng mã hàng, gom ảnh nhãn và chứng nhận vào một thư mục. Thiếu trường nào thì bổ sung trước, đừng để trống rồi in tem. Đây là bước tốn thời gian nhất trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc.
Bước 2: Chọn nơi lưu dữ liệu
Hàng thuộc diện bắt buộc khai trên VeriGoods hoặc hệ thống nội bộ có kết nối, đạt yêu cầu bảo mật thông tin. Hàng tự nguyện có thể dùng hệ thống riêng. Muốn dùng tích xanh thì phải tham gia hệ thống của Bộ Công Thương. Nghĩa vụ chi tiết có ở bài quy định về tem truy xuất nguồn gốc.
Bước 3: Đặt đường dẫn cho từng lô
Mỗi lô cần một đường dẫn riêng, hoặc một trang chung cho chọn số lô. Đường dẫn ngắn thì mã QR ít ô, in nhỏ vẫn quét được. Trang đích phải còn sống ít nhất đến hết hạn dùng của lô cuối cùng.
Trang đích là trang web mở ra khi người mua quét mã. Trang này nên nằm trên tên miền mà doanh nghiệp kiểm soát. Nếu trang đích nằm ở bên cung cấp, hãy hỏi rõ điều gì xảy ra khi ngừng dịch vụ.
Bước 4: Tạo mã QR
Hệ thống truy xuất thường tự sinh mã. Muốn thử cách làm tem truy xuất nguồn gốc trước khi chọn hệ thống, có thể tạo mã QR trong Word bằng mã trường DisplayBarcode, ví dụ DisplayBarcode "https://..." QR \q 3 (Microsoft). Mã phải có lề trắng rộng 4 ô ở mọi phía (QR Code.com).
Doanh nghiệp đã có mã GS1 có thể tìm hiểu GS1 Digital Link. Cách này hướng một mã 2D vừa dùng ở quầy thu ngân vừa dẫn tới thông tin trực tuyến (GS1).
Bước 5: Thiết kế tem
Theo cách làm tem truy xuất nguồn gốc gọn nhất, bố cục tối thiểu gồm mã QR, số lô in bằng chữ, tên sản phẩm hoặc đơn vị. Chỉ thêm tích xanh khi đã tham gia và còn hiệu lực. Mã tối trên nền sáng, không đặt lên nền ảnh.
Bước 6: In và dán
Chọn chất liệu theo nơi bảo quản, dán ở mặt phẳng, tránh đường hàn túi. Đây là bước duy nhất trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc cần đến nhà in hoặc máy in tem. Chất liệu và công nghệ in có ở bài in tem truy xuất nguồn gốc.
Bước 7: Quét kiểm tra trước khi xuất
Lấy ngẫu nhiên 2-3 tem mỗi lô, quét bằng ít nhất 2 loại điện thoại. Đối chiếu tên, số lô, hạn dùng với hàng thật. Ghi kết quả vào sổ lô. Bỏ bước này là lỗ hổng lớn nhất của cách làm tem truy xuất nguồn gốc tự phát.

Ai làm việc gì trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc?
Cơ sở nhỏ thường chỉ có vài người, nhưng vẫn nên chia rõ ai chịu trách nhiệm phần nào. Bảng dưới là cách chia gợi ý, mang tính minh họa. Người kiểm nên khác người in tem.
| Vai trò | Việc chính | Bước liên quan |
|---|---|---|
| Chủ cơ sở | Quyết định bắt buộc hay tự nguyện, chọn nơi lưu dữ liệu | Bước 2 |
| Người ghi sổ lô | Đặt số lô theo quy tắc, nhập dữ liệu lô | Bước 1, 3 |
| Người làm tem | Tạo mã, thiết kế, in và dán | Bước 4, 5, 6 |
| Người kiểm | Quét thử, đối chiếu, ghi sổ | Bước 7 |
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc theo lô hay theo từng sản phẩm?
Có hai kiểu tem, và mỗi kiểu đổi cách làm ở bước 3, 4 và 6. Bảng dưới tóm tắt khác biệt chính.
| Tiêu chí | Tem theo lô | Tem riêng từng sản phẩm |
|---|---|---|
| Đường dẫn | Một đường dẫn cho mỗi lô, hoặc một trang chọn lô | Mỗi sản phẩm một đường dẫn riêng |
| Tạo mã | Một mã cho cả lô hoặc cả sản phẩm | Dải mã do hệ thống sinh |
| In | In thường, tự in số lô | In dữ liệu thay đổi |
| Chống giả | Không | Có, nếu theo dõi lượt quét |
Với cơ sở nhỏ mới làm lần đầu, cách làm tem truy xuất nguồn gốc theo lô thường đủ. Khi hàng hay bị làm nhái, hãy cân nhắc mã riêng. Chi phí và cách in từng kiểu có ở bài in tem đã dẫn ở bước 6.
Mã QR động là mã chứa đường dẫn ngắn của bên cung cấp, rồi chuyển hướng tới trang đích. Đổi trang đích không cần in lại tem, nhưng mã phụ thuộc dịch vụ của bên đó.
Ví dụ: HTX chè làm tem cho lô đầu tiên
Ví dụ giả định dưới đây áp cách làm tem truy xuất nguồn gốc cho một HTX chè ở Thái Nguyên. HTX đóng túi 200 g, khai tự nguyện, mỗi đợt hái một lô.
| Bước | HTX làm gì |
|---|---|
| Dữ liệu | Bảng 1 sản phẩm, ảnh nhãn, giấy chứng nhận. Lô 261005-02 hái ngày 5/10. |
| Nơi lưu | Một hệ thống truy xuất có trang tra cứu theo lô, HTX giữ quyền quản trị |
| Đường dẫn | Một trang sản phẩm có ô chọn lô |
| Mã | Một mã QR chung cho sản phẩm, số lô in tay bằng máy in tem |
| Thiết kế | Tem 40 x 30 mm: mã, số lô, tên chè |
| In, dán | Decal thường vì chè để kho khô |
| Kiểm tra | Quét 3 túi ngẫu nhiên trên 2 điện thoại, khớp lô 261005-02 |
Một mã chung kèm số lô in riêng là cách làm tem truy xuất nguồn gốc gọn cho cơ sở nhỏ nhiều lô. Nếu cần chống giả, HTX phải chuyển sang mã riêng từng túi.
Với nông sản, mỗi công đoạn nên có mã lô riêng. Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT yêu cầu thực phẩm sau mỗi công đoạn được mã hóa, nhận diện bằng cách phù hợp. Cách nối mã lô giữa các khâu có ở bài truy xuất một bước trước một bước sau.
Thời gian và chi phí ước tính
Thời gian của cách làm tem truy xuất nguồn gốc phụ thuộc dữ liệu nhiều hơn in ấn. Bảng dưới là ước lượng giả định cho cơ sở 1-5 mã hàng, không phải số liệu chính thức.

| Bước | Thời gian ước lượng | Chi phí |
|---|---|---|
| Chuẩn hóa dữ liệu | 1-3 ngày nếu đã có sổ lô, lâu hơn nếu phải gom giấy tờ | Công người |
| Khai trên hệ thống | Vài giờ, chưa tính thời gian duyệt | Nguồn chính thức không nêu phí VeriGoods |
| Tạo mã, thiết kế | Nửa ngày | Công thiết kế hoặc tự làm |
| In thử, quét thử | 1 ngày | Vài tem mẫu |
| In số lượng | Theo nhà in hoặc tự in | Tiền tem, ruy băng, công |
Sau khi dán tem: duy trì thế nào?
Tem dán xong chưa phải là hết việc. Cách làm tem truy xuất nguồn gốc chỉ bền khi dữ liệu phía sau được giữ đúng suốt hạn dùng.
- Mỗi lô mới: nhập dữ liệu lô trước khi in số lô lên tem.
- Đổi bao bì hoặc nhãn: cập nhật ảnh trên hệ thống trước khi lô mới ra thị trường.
- Hàng thuộc diện bắt buộc: có người theo dõi trạng thái mã trên VeriGoods, xử lý ngay khi mã bị tạm dừng.
- Mỗi quý: quét lại tem mẫu của vài lô cũ để chắc trang đích còn sống.
Mẹo làm nhanh và lỗi cần tránh
Mẹo lớn nhất trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc là in thử ít, quét nhiều. Một cuộn tem in sai đường dẫn tốn hơn nhiều so với một buổi quét thử.
- Dùng một quy tắc mã lô cho cả xưởng, kho và nhà in.
- Đặt tên miền hoặc trang đích mà doanh nghiệp kiểm soát, không phụ thuộc gói dùng thử.
- Giữ một tem mẫu mỗi lô dán vào sổ lô làm bằng chứng.
- Đổi nhãn thì cập nhật ảnh trên hệ thống trước khi lô mới ra thị trường.
Các lỗi hay gặp gồm mã chung cho mọi lô, trang đích chết, in tích xanh khi chưa tham gia. Chi tiết có ở bài lỗi thường gặp khi tem truy xuất nguồn gốc.
Checklist trước khi áp dụng cách làm tem truy xuất nguồn gốc
Rà danh sách này trước khi làm lô đầu tiên.
- [ ] Đã biết hàng thuộc diện bắt buộc hay tự nguyện.
- [ ] Bảng dữ liệu đủ trường cho mọi mã hàng.
- [ ] Quy tắc mã lô viết ra, dùng chung.
- [ ] Đã chọn nơi lưu dữ liệu và có tài khoản.
- [ ] Trang đích sống ít nhất đến hết hạn dùng của lô cuối.
- [ ] Tem mẫu có mã, số lô bằng chữ, lề trắng đủ.
- [ ] Đã quét thử trên ít nhất 2 loại điện thoại.
Ví dụ thực tế: truy xuất QR tới từng lô chè
HTX Tâm Trà Việt có thương hiệu TRAVINA, ở Đại Từ, Thái Nguyên. Đây là nơi ZoneTech dùng website, quy trình và sổ lô trước khi làm cho khách. Chè được hái từ vùng trồng của 90 hộ thành viên. Mỗi lô có mã QR truy xuất tới hộ trồng, hồ sơ VietGAP và ISO 22000 công khai trên website. Xem quy trình và truy xuất của TRAVINA.

Đọc tiếp trong nhóm tem truy xuất nguồn gốc
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc chỉ là phần thao tác. Các bài dưới đây đi sâu vào phần quy định, in ấn và lỗi.
- Tổng quan tem, tích xanh và quy định 2026: tem truy xuất nguồn gốc.
- Khi nào bắt buộc, khi nào bị hủy hiển thị: quy định về tem truy xuất nguồn gốc.
- Chất liệu, cách in, quy cách mã QR: in tem truy xuất nguồn gốc.
- Mười hai lỗi và cách khắc phục: lỗi thường gặp khi tem truy xuất nguồn gốc.
- Bốn loại công cụ lưu dữ liệu lô: phần mềm truy xuất nguồn gốc.
Với hàng tươi từ đồng ruộng, dữ liệu theo vụ được hướng dẫn ở bài tem truy xuất nguồn gốc nông sản.
Xưởng làm hàng chế biến nhiều nguyên liệu có thể xem cách áp riêng ở bài tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
ZoneQR: tem truy xuất cho từng sản phẩm
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech gồm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. ZoneQR có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Bạn có thể quét thử tem mẫu trước khi chọn cách làm tem truy xuất nguồn gốc phù hợp.
Gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886 để nhận tư vấn gói tuân thủ. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

Câu hỏi thường gặp về cách làm tem truy xuất nguồn gốc
Tự làm tem truy xuất nguồn gốc có được không?
Được, nhất là với hàng tự nguyện. Cách làm tem truy xuất nguồn gốc trong bài này dùng được bằng sổ, bảng tính và máy in tem. Hàng thuộc diện bắt buộc thì dữ liệu phía sau tem phải có trên VeriGoods hoặc hệ thống riêng đã kết nối.
Làm tem truy xuất mất bao lâu?
Phần lâu nhất trong cách làm tem truy xuất nguồn gốc là chuẩn hóa dữ liệu. Cơ sở đã ghi sổ lô đều có thể xong trong khoảng một tuần, chưa tính thời gian duyệt trên hệ thống. Đây là ước lượng, không phải quy định.
Một mã QR cho cả sản phẩm có được không?
Được nếu trang quét cho chọn lô và số lô in bằng chữ cạnh mã. Một mã dẫn về một trang cố định không có số lô thì không truy được lô nào.
Đổi hệ thống truy xuất thì tem cũ còn dùng được không?
Chỉ khi đường dẫn trong mã cũ vẫn dẫn tới dữ liệu đúng. Trước khi đổi, xin nhà cung cấp cũ giữ chuyển hướng hoặc xuất dữ liệu.
Có cần mã số mã vạch GS1 để làm tem truy xuất không?
Không bắt buộc cho mọi trường hợp. Mã GS1 định danh sản phẩm, mã truy xuất gắn với lô. Có GS1 thì nối dữ liệu với đối tác, siêu thị thuận hơn.
Cách làm tem truy xuất nguồn gốc cho nhiều mã hàng có khác không?
Các bước giống nhau, chỉ nhân bảng dữ liệu theo số mã hàng. Nên làm trọn một mã hàng trước, quét thử ổn rồi mới làm tiếp các mã còn lại.
Không có máy in tem thì làm thế nào?
Có thể đặt nhà in phần nền tem có mã QR chung và để trống ô số lô. Số lô ghi bằng bút không phai hoặc dập dấu trước khi dán.
Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận