Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm: cách làm cho cơ sở chế biến
Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm cho cơ sở chế biến phải dẫn được về đúng mẻ sản xuất, không chỉ về tên sản phẩm. Muốn vậy, số lô trên tem phải trùng số lô trên phiếu sản xuất, nơi ghi các lô nguyên liệu đã dùng. Làm dữ liệu trước, in tem sau.
Bài này dành cho xưởng nhỏ làm giò chả, mứt, nước chấm hay đồ khô muốn làm tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm lần đầu.
Mục lục
Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm chế biến khác gì?
Khác biệt nằm ở khâu sản xuất. Nông sản tươi đi một mạch từ vùng trồng tới người mua. Hàng chế biến thì ghép nhiều lô nguyên liệu vào một lô thành phẩm.

Tem truy xuất nguồn gốc là nhãn nhỏ có mã QR hoặc mã vạch, dẫn người quét tới dữ liệu của lô hàng. Mã lô thành phẩm là chuỗi ký tự đặt cho hàng làm ra trong cùng một mẻ. Phiếu sản xuất là tờ ghi mẻ đó dùng lô nguyên liệu nào, bao nhiêu.
Với cơ sở chế biến thực phẩm, tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm chỉ là cửa vào. Phần truy xuất thật nằm ở phiếu sản xuất. Phiếu không ghi mã lô nguyên liệu thì tem chỉ còn là tem giới thiệu sản phẩm. Các văn bản áp dụng cho hàng chế biến được gom ở bài truy xuất nguồn gốc thực phẩm chế biến.
Thông tin trên tem và trang quét
Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm nên gọn, trang quét mới là nơi ghi đủ. Bảng dưới tách hai phần để tem không bị nhồi chữ.

| Vị trí | Nên có | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trên tem | Mã QR, mã lô thành phẩm in bằng chữ, tên sản phẩm hoặc cơ sở | Mã tối trên nền sáng, chừa lề trắng |
| Trang quét, phần cố định | Tên, ảnh, cơ sở sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng | Đổi khi đổi nhãn hoặc công thức |
| Trang quét, phần theo lô | Mã lô, ngày sản xuất, hạn dùng | Nhập trước khi in tem cho lô |
Hàng rủi ro cao thuộc Bộ Công Thương có bộ dữ liệu bắt buộc riêng. Theo Thông tư 31/2026/TT-BCT, dữ liệu này phải có trên VeriGoods hoặc hệ thống riêng có kết nối. Hãy đọc danh mục hàng trong văn bản.
Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương còn theo Thông tư 63/2026/TT-BCT từ 15/11/2026: nộp được hồ sơ truy xuất trong 24 giờ khi có yêu cầu, như Cổng thông tin tỉnh Hà Tĩnh đã đăng. Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm dẫn đúng lô giúp rút ngắn bước tìm lô đầu tiên.
5 bước làm tem cho cơ sở chế biến
Các bước chung có ở bài cách làm tem truy xuất nguồn gốc. Dưới đây là phần áp riêng cho xưởng chế biến.

- Đặt quy tắc mã lô chung cho nguyên liệu và thành phẩm, ví dụ ngày cộng số mẻ.
- Sửa phiếu sản xuất để có cột mã lô nguyên liệu. Thủ kho ghi khi mở bao mới.
- Nhập dữ liệu lô lên hệ thống trước, rồi mới in mã lô thành phẩm lên tem.
- Thiết kế tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm theo khổ bao bì, in thử vài tem.
- Quét thử 2 đến 3 tem mỗi lô bằng hai loại điện thoại, đối chiếu với phiếu sản xuất.
Bước 2 hay bị bỏ. Nhiều xưởng có sổ nhập, sổ xuất nhưng phiếu sản xuất không ghi lô nguyên liệu. Khi đó tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm chỉ truy được lô thành phẩm.
Chọn chất liệu theo bao bì
Mỗi kiểu bao bì làm hỏng tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm theo một cách.

- Túi hút chân không, hàng đông lạnh: tem gặp hơi nước khi rã đông, nên chọn decal nhựa có keo bám lạnh.
- Hũ, chai có dầu mỡ: dầu làm nhòe mực và bong keo, nên dán tem ở nắp hoặc phần khô của thân.
- Hộp giấy, túi kraft cho đồ khô: decal giấy dùng được nếu kho khô ráo.
- Hàng thanh trùng sau đóng gói: hỏi nhà in loại tem chịu nhiệt, dán thử một mẻ.
Chất liệu và quy cách in chi tiết có ở bài in tem truy xuất nguồn gốc. Mã QR cần lề trắng rộng 4 ô ở mọi phía để máy quét đọc được, theo hướng dẫn của QR Code.com.
Ví dụ: xưởng mứt gừng
Ví dụ dưới đây là giả định để minh họa. Một xưởng nhỏ làm mứt gừng hộp 300 g, mỗi ngày một mẻ. Mỗi mẻ dùng gừng của hai lần nhập và đường của một bao.

Xưởng đặt mã lô thành phẩm dạng MG-261105-01, nghĩa là mứt gừng, ngày 5/11/2026, mẻ 1. Phiếu sản xuất của mẻ ghi hai mã lô gừng và một mã lô đường. Dữ liệu lô nhập buổi sáng, chiều mới in tem.
Tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm của xưởng khổ 40 x 30 mm, có mã QR chung và ô mã lô in bằng máy in tem. Trang quét cho chọn lô, hiện ngày sản xuất, hạn dùng và nơi nhận gừng. Khi khách báo một hộp có vấn đề, chủ xưởng đọc mã lô, mở phiếu và biết ngay hai lô gừng cần kiểm.
Cùng nhóm: tem truy xuất nguồn gốc nông sản.
Câu hỏi thường gặp
Xưởng nhỏ có bắt buộc dán tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm không?
Nghĩa vụ truy xuất có từ Luật An toàn thực phẩm, nhưng không phải hàng nào cũng bắt buộc dán tem QR. Hàng rủi ro cao thuộc Bộ Công Thương phải khai dữ liệu lô. Hàng khác dán tem là tự nguyện, còn sổ theo lô vẫn cần giữ.
Một mã QR cho mọi lô có dùng được không?
Được nếu mã lô in bằng chữ cạnh mã và trang quét cho chọn lô. Trang cố định không có lô thì không truy được mẻ nào.
Hồ sơ đứng sau tem phải lưu bao lâu?
Theo Thông tư 17/2021 và Thông tư 63/2026, hàng có hạn dùng lưu ít nhất 12 tháng sau hạn dùng. Trang quét của tem truy xuất nguồn gốc thực phẩm nên sống tới hết hạn dùng của lô cuối.
ZoneQR: tem truy xuất cho từng sản phẩm
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR truy xuất theo lô và trang quét cho cơ sở chế biến, có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Xem thêm trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ. Giá từng gói có ở bảng giá.

Tem đẹp không cứu được phiếu sản xuất bỏ trống, nên hãy sửa phiếu trước khi đặt in.
Cập nhật lần cuối: 03/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận