Truy xuất nguồn gốc tôm: ghi chép từ ao nuôi đến nhà máy
Truy xuất nguồn gốc tôm là khả năng lần từ một lô tôm ở nhà máy về đúng ao nuôi, đúng lứa thả. Từ mã lô, người mua biết con giống từ đâu, cho ăn gì, dùng thuốc và hóa chất gì, thu hoạch ngày nào. Phần quan trọng nhất nằm ở sổ ao nuôi tôm. Sổ ao ghi thiếu thì các khâu sau dù ghi kỹ cũng không trả lời được câu hỏi về kháng sinh. Bảy bước làm truy xuất thủy sản nói chung có trong bài cách làm truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Tóm tắt nhanh
- Mỗi ao một mã, mỗi lứa thả một mã lứa; khi thu hoạch, lô tôm mang mã ao kèm ngày thu.
- Sổ ao ghi 5 nhóm: con giống, thức ăn, thuốc và hóa chất, môi trường nước, thu hoạch.
- Mỗi lần dùng thuốc ghi tên, liều, ngày và thời gian ngưng sử dụng trước khi thu.
- Giao tôm kèm phiếu có mã ao, mã lô, khối lượng, nơi nhận.
- Thông tư 17/2021 yêu cầu lưu hồ sơ tối thiểu 6 tháng với thủy sản tươi sống, 2 năm với hàng đông lạnh, chế biến.
Mục lục
Truy xuất nguồn gốc tôm cần ghi những gì?
Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT quy định thông tin tối thiểu phải lưu cho từng lô hàng. Có ba nhóm: lô nhận vào, lô sản xuất ở từng công đoạn và lô giao đi (Thông tư 17/2021). Áp vào nghề nuôi tôm, chuỗi thường gồm ba mắt xích: trại giống, ao nuôi, cơ sở thu mua hoặc nhà máy. Mỗi mắt xích chỉ cần biết rõ bước ngay trước và bước ngay sau mình.
Mã lô là ký hiệu gắn cho một lượng tôm cùng ao, cùng ngày thu, dùng để lần ngược hồ sơ. Cách các nhóm nông sản khác làm truy xuất, từ trái cây, lúa đến thủy sản, có trong bài truy xuất nguồn gốc nông sản.
Ghi chép tại ao nuôi tôm
Sổ ao là cuốn sổ ghi mọi việc làm trên một ao trong một lứa nuôi. Bảng dưới là năm nhóm thông tin mà sổ ao nuôi tôm cần có.
| Nhóm | Cần ghi | Giấy tờ kèm |
|---|---|---|
| Con giống | Trại giống, ngày thả, số lượng, mật độ, mã lứa | Hóa đơn, giấy kiểm dịch con giống |
| Thức ăn | Tên, lô thức ăn, lượng cho ăn mỗi ngày | Phiếu nhập thức ăn |
| Thuốc, hóa chất, chế phẩm | Tên sản phẩm, liều, ngày dùng, lý do, thời gian ngưng trước thu hoạch, người dùng | Phiếu mua, nhãn sản phẩm |
| Môi trường nước | Ngày đo, các chỉ tiêu ao đang theo dõi, xử lý nước | Sổ đo hoặc ảnh chụp kết quả |
| Thu hoạch | Ngày thu, khối lượng, cỡ tôm, người mua | Phiếu cân, phiếu giao |
Phần thuốc và hóa chất là nơi người mua hỏi kỹ nhất. Thời gian ngưng sử dụng là số ngày tối thiểu từ lần dùng thuốc cuối đến khi được thu hoạch. Hãy chép con số này từ nhãn sản phẩm và tính sẵn ngày sớm nhất được thu tôm.

Đặt mã ao, mã lô khi thu hoạch
Bộ mã cho truy xuất nguồn gốc tôm gồm ba lớp, đi từ ao đến lô.
- Mã ao: ký hiệu hộ hoặc HTX cộng số ao, ví dụ HTXA-03.
- Mã lứa: mã ao cộng tháng năm thả, ví dụ HTXA-03-0726.
- Mã lô thu hoạch: mã ao cộng ngày thu, ví dụ HTXA-03-241026. Nếu thu tỉa nhiều lần thì mỗi lần thu mang một mã riêng.
- Ghi lên thùng và phiếu: mã lô ghi trên thùng hoặc thẻ đi kèm, và trên phiếu giao.
Không gộp tôm của hai ao vào một thùng nếu chưa ghi rõ tỷ lệ từng ao. Gộp mà không ghi tỷ lệ thì chuỗi truy xuất bị đứt ngay tại đó.

Giao cho thu mua và nhà máy
Truy xuất nguồn gốc tôm hay đứt ở khâu giao. Mỗi lần giao cần ba loại giấy tờ.
- Phiếu giao: mã lô, khối lượng, cỡ, ngày giờ giao, tên và địa chỉ bên nhận, chữ ký hai bên.
- Bản tóm tắt lứa nuôi: con giống, thuốc và hóa chất đã dùng trong lứa, ngày dùng cuối cùng. Nhiều nhà máy yêu cầu bản này trước khi nhận hàng.
- Đại lý thu mua: ghi lô nhận theo mã lô của từng ao. Khi gộp hàng giao nhà máy, ghi danh sách mã lô đã gộp.

Ví dụ giả định: nhà máy phát hiện một mẫu tôm không đạt. Nhờ mã HTXA-03-241026 trên phiếu, nhà máy biết lô đến từ ao 3 của HTX A, thu ngày 24/10. HTX mở sổ ao, xem lần dùng thuốc gần nhất và lô thức ăn đã dùng. Trong lúc đó, các lô của ao khác vẫn giao bình thường. Cách dựng quy trình truy xuất 6 bước cho cả chuỗi có trong bài quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Lưu hồ sơ truy xuất nguồn gốc tôm bao lâu?
Điều 6 Thông tư 17/2021 tính thời gian lưu tối thiểu từ ngày sản xuất. Thực phẩm nông lâm thủy sản tươi sống lưu 6 tháng, hàng đông lạnh và chế biến lưu 2 năm. Sản phẩm có hạn sử dụng thì lưu ít nhất 12 tháng kể từ ngày hết hạn. Hộ bán tôm tươi nên giữ sổ ao nuôi tôm ít nhất qua lứa sau. Người mua có thể hỏi lại khi lô hàng đã chế biến xong. Cơ sở nuôi cá có những điểm khác, xem bài truy xuất nguồn gốc cá.

Câu hỏi thường gặp
Hộ nuôi nhỏ bán cho thương lái có cần ghi sổ không?
Nên ghi sổ. Thương lái giao lại cho nhà máy, và nhà máy ngày càng hỏi tôm từ ao nào. Hộ có sổ dễ giữ người mua hơn.
Ghi sổ ao bằng điện thoại có được không?
Được, sổ ao nuôi tôm trên điện thoại vẫn dùng tốt nếu ghi đủ cột. Mỗi dòng cần có ngày và lưu lại được. Chụp ảnh phiếu mua thức ăn, thuốc kèm theo mỗi lần ghi giúp đối chiếu dễ hơn.
Thu tỉa nhiều lần trong một lứa thì đặt mã thế nào?
Mỗi lần thu là một lô riêng với ngày thu khác nhau, dùng chung mã ao và mã lứa. Khi có sự cố, chỉ cần khoanh đúng lần thu đó.
HTX cần sổ ao theo mẫu và tem truy xuất nguồn gốc tôm cho từng lô có thể xem giải pháp truy xuất cho nông sản của ZoneTech. Cần người làm cùng, gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886, xem giới thiệu ZoneTech hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ.
Cập nhật lần cuối: 26/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận