Quy trình kế toán công nợ: theo dõi, nhắc nợ, đối chiếu hằng tháng
Quy trình kế toán công nợ là cách kế toán theo dõi tiền khách còn nợ và tiền doanh nghiệp còn nợ nhà cung cấp, qua 5 bước: mở sổ theo từng đối tượng, ghi phát sinh, lập bảng tuổi nợ, nhắc nợ theo mốc và đối chiếu hằng tháng. Làm đều thì không có khoản nợ nào bị quên đến lúc khó đòi.
Bài này dành cho doanh nghiệp nhỏ bán chịu cho đại lý, khách sỉ, hoặc mua chịu của nhà cung cấp.
Mục lục
Hai loại công nợ cần theo dõi
Có hai chiều: tiền người khác nợ mình và tiền mình nợ người khác. Quy trình kế toán công nợ xử lý cả hai, nhưng mục tiêu ngược nhau.

- Công nợ phải thu là số tiền khách đã nhận hàng hoặc dịch vụ nhưng chưa trả, thường theo dõi ở tài khoản 131.
- Công nợ phải trả là số tiền doanh nghiệp đã nhận hàng của nhà cung cấp nhưng chưa trả, thường theo dõi ở tài khoản 331.
- Tuổi nợ là số ngày một khoản nợ đã tồn tại tính từ ngày đến hạn, dùng để xếp khoản nào cần đòi trước.
Phải thu cần thu đúng hạn để giữ tiền mặt. Phải trả cần trả đúng hạn để giữ uy tín, nhưng không trả sớm khi chưa cần.
5 bước quy trình kế toán công nợ
Năm bước dưới đây là phần chi tiết của bước đối chiếu công nợ trong quy trình kế toán chung.
- Mở sổ chi tiết cho từng khách, từng nhà cung cấp. Ghi rõ hạn thanh toán và hạn mức nợ đã thỏa thuận.
- Ghi phát sinh theo chứng từ: hóa đơn bán, hóa đơn mua, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo ngân hàng. Mỗi khoản thu ghi rõ trừ vào hóa đơn nào.
- Lập bảng tuổi nợ mỗi tuần, chia theo nhóm chưa đến hạn, quá hạn dưới 30 ngày, quá hạn trên 30 ngày.
- Nhắc nợ phải thu theo mốc. Lên lịch trả nợ phải trả theo hạn, trình chủ duyệt.
- Đối chiếu với từng đối tượng cuối tháng hoặc cuối quý, có xác nhận hai bên.
Bước 2 quyết định cả quy trình kế toán công nợ. Khách trả gộp mà kế toán không ghi trừ vào hóa đơn nào, bảng tuổi nợ sẽ sai ngay từ tuần đó.
Bảng tuổi nợ và lịch nhắc nợ
Bảng tuổi nợ cho chủ biết đòi ai trước. Đây là ví dụ giả định, số liệu chỉ để minh họa, của một công ty phân phối nước giải khát.


| Khách | Còn nợ (triệu đồng) | Tình trạng | Việc tuần này |
|---|---|---|---|
| Đại lý A | 40 | Chưa đến hạn | Nhắc trước hạn 3 ngày |
| Đại lý B | 25 | Quá hạn 12 ngày | Gọi điện, hẹn ngày trả |
| Cửa hàng C | 8 | Quá hạn 45 ngày | Tạm dừng giao hàng mới, chủ gọi trực tiếp |
| Cộng | 73 | Quá hạn 33 |
Phép tính kiểm lại: 40 cộng 25 cộng 8 bằng 73 triệu đồng. Phần quá hạn là 25 cộng 8 bằng 33 triệu đồng, chiếm gần một nửa.
Lịch nhắc nợ gợi ý: trước hạn 3 ngày gửi tin nhắc nhẹ, đúng hạn gọi điện, quá hạn 7 ngày gửi văn bản. Quá hạn 30 ngày thì chủ vào cuộc và cân nhắc dừng bán chịu. Mẫu sổ có cảnh báo hạn ở bài quản lý công nợ khách hàng bằng Excel.
Đối chiếu công nợ hằng tháng
Đối chiếu là bước khóa số của quy trình kế toán công nợ. Kế toán gửi mỗi đối tượng một biên bản đối chiếu công nợ, hai bên ký xác nhận.

Biên bản đối chiếu công nợ nên có: số dư đầu kỳ, phát sinh tăng theo từng hóa đơn, số đã trả theo từng lần, số dư cuối kỳ. Bên nhận thấy lệch thì ghi rõ khoản lệch và lý do, không ký cho xong.
Biên bản đã ký là chứng từ kế toán, lưu cùng hồ sơ tháng. Hệ thống tài khoản 131 và 331 có trong cả Thông tư 133/2016 và Thông tư 99/2025/TT-BTC. Khoản nợ khó đòi cần xử lý theo quy định tài chính hiện hành, nên hỏi kế toán trưởng hoặc dịch vụ kế toán.
Với phải trả, quy trình kế toán công nợ cần một lịch trả theo tuần. Kế toán liệt kê các khoản đến hạn trong 7 ngày tới, trình chủ duyệt một lần, rồi chi theo lịch. Cách này tránh việc nhà cung cấp nào gọi trước thì được trả trước.
Phân việc trong quy trình kế toán công nợ
Cần tách người ghi sổ với người đi thu. Nhân viên bán hàng nhắc khách được, nhưng không nên vừa thu tiền mặt vừa tự ghi sổ.
- Không ghi hạn thanh toán khi bán, nên không biết khoản nào đã quá hạn.
- Thu tiền mặt qua nhân viên giao hàng mà không có phiếu thu.
- Chỉ đối chiếu khi có tranh chấp, không làm định kỳ.
- Trả nhà cung cấp theo lời nhắc, không theo lịch đã duyệt.
Khâu duyệt và chi trả cho nhà cung cấp có bài riêng: quy trình thanh toán.
Cùng nhóm: kế toán thương mại điện tử, quy trình kế toán bán hàng và quy trình kế toán kho.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên đối chiếu công nợ một lần?
Trong quy trình kế toán công nợ, khách mua thường xuyên nên đối chiếu hằng tháng. Khách mua ít thì cuối quý, và luôn đối chiếu trước khi khóa sổ cuối năm.
Khách không ký biên bản đối chiếu thì sao?
Gửi lại kèm bảng kê hóa đơn và các lần thanh toán. Lưu lại email hoặc tin nhắn đã gửi để làm bằng chứng đã đối chiếu.
Quy trình kế toán công nợ có cần phần mềm không?
Không bắt buộc. Doanh nghiệp ít khách dùng bảng tính được. Khi có vài chục khách bán chịu, phần mềm giúp lập bảng tuổi nợ nhanh hơn.
Cần quy trình viết sẵn cho phòng ban?
Bộ quy trình mẫu trong giải pháp ZoneKit có quy trình kế toán công nợ với lịch nhắc nợ và mẫu biên bản đối chiếu. Hãy làm bài chấm điểm vận hành miễn phí rồi tải quy trình mẫu về sửa. Giá từng gói có ở bảng giá.
Cập nhật lần cuối: 06/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận