Quy trình kế toán thương mại điện tử: đối soát sàn, phí, hoàn hàng
Kế toán thương mại điện tử khác kế toán bán hàng thường ở một điểm: tiền sàn chuyển về không bằng doanh thu. Sàn đã trừ phí, có thể trừ thuế, còn đơn hoàn thì bị trừ ngược ở kỳ sau. Vì vậy việc chính là đối soát từng kỳ thanh toán, tách doanh thu, phí, thuế và hàng hoàn trước khi ghi sổ.
Bài này dành cho kế toán và chủ shop bán trên Shopee, TikTok Shop, Lazada, cùng lúc có website hoặc bán COD.
Mục lục
Vì sao tiền về khác doanh thu?
Vì sàn chuyển tiền theo kỳ và đã trừ sẵn nhiều khoản. Ghi đúng số tiền về làm doanh thu là sai phổ biến nhất của kế toán thương mại điện tử.
- Kỳ thanh toán là khoảng thời gian sàn gom các đơn đã hoàn tất để chuyển tiền một lần cho người bán.
- Báo cáo đối soát là file sàn xuất cho mỗi kỳ, liệt kê từng đơn với giá bán, các khoản phí, thuế đã trừ và số tiền thực nhận.
- Phí sàn là các khoản sàn thu của người bán, như phí cố định, phí thanh toán, phí dịch vụ, tùy chính sách từng sàn.
Doanh thu là giá bán hàng hóa. Phí sàn là chi phí bán hàng. Thuế sàn trừ là khoản thuế đã nộp thay. Ba thứ này phải tách thành ba dòng riêng trên sổ, không bù trừ với nhau.
Quy trình kế toán thương mại điện tử 5 bước
Năm bước kế toán thương mại điện tử dưới đây chạy theo từng kỳ thanh toán của mỗi sàn. Đây là phần riêng của bước đối chiếu trong quy trình kế toán chung.

| Bước | Việc | Nguồn số liệu |
|---|---|---|
| 1. Tải báo cáo | Tải file đối soát của kỳ, lưu theo tên sàn và kỳ | Kênh người bán của sàn |
| 2. Khớp đơn | So danh sách đơn với đơn đã xuất kho | Phần mềm bán hàng, phiếu xuất |
| 3. Tách khoản | Tách giá bán, từng loại phí, thuế đã trừ, đơn hoàn | Báo cáo đối soát |
| 4. Ghi sổ | Ghi doanh thu, chi phí phí sàn, thuế, giá vốn | Bảng tách khoản |
| 5. Khớp tiền | So số thực nhận với sao kê ngân hàng | Sao kê |
Bước 2 hay bị bỏ. Không khớp đơn với phiếu xuất thì đơn sàn ghi nhận mà kho chưa trừ, hoặc ngược lại. Bán thêm COD ngoài sàn thì đối soát với hãng giao hàng theo bài đối soát COD là gì.
Phí sàn và thuế trong kế toán thương mại điện tử
Trong kế toán thương mại điện tử, phí sàn ghi vào chi phí bán hàng, tách theo từng loại. Tách như vậy chủ mới biết loại phí nào đang ăn lãi.

Mức phí cụ thể đổi theo chính sách từng sàn và từng thời điểm. Kế toán nên lấy số từ báo cáo đối soát thực tế, không dùng tỷ lệ ước tính. Cách đọc các khoản phí Shopee có ở bài chi phí sàn Shopee.
Với hộ, cá nhân kinh doanh, sàn có chức năng thanh toán sẽ khấu trừ và nộp thuế thay theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Khoản đã trừ cần ghi riêng để đối chiếu với chứng từ khấu trừ sàn cấp. Tỷ lệ và tình trạng áp dụng năm 2026 có ở bài Nghị định 117 thương mại điện tử. Doanh nghiệp, hợp tác xã không theo cơ chế này mà tự khai thuế.
Hàng hoàn và đơn hủy
Hàng hoàn là phần dễ lệch nhất của kế toán thương mại điện tử. Có ba tình huống cần xử lý khác nhau.

- Đơn hủy trước khi giao: chưa ghi doanh thu, chưa xuất kho, không cần bút toán.
- Đơn hoàn trong cùng kỳ: sàn không tính tiền đơn đó. Kế toán ghi nhập lại kho khi hàng về đến nơi.
- Đơn hoàn sau khi đã nhận tiền: sàn trừ ngược ở kỳ sau. Ghi giảm doanh thu kỳ phát sinh hoàn, kèm phiếu nhập kho hàng trả lại.
Hàng hoàn về hỏng hoặc thiếu thì lập biên bản, ghi giá trị tổn thất riêng. Đừng để hàng hoàn nằm ở kho mà chưa nhập sổ, vì tồn kho thực tế sẽ lớn hơn tồn trên phần mềm.
Ví dụ đối soát doanh thu sàn một kỳ
Đây là ví dụ giả định, mọi số liệu là minh họa, không phải mức phí thật của sàn nào. Một công ty bán đồ gia dụng, không thuộc diện sàn khấu trừ thuế, nhận báo cáo đối soát một kỳ như sau.

| Khoản | Số tiền (đồng) | Ghi sổ |
|---|---|---|
| Giá bán 120 đơn hoàn tất | 30.000.000 | Doanh thu |
| Tổng phí sàn các loại | 3.300.000 | Chi phí bán hàng |
| Đơn hoàn kỳ trước bị trừ ngược | 450.000 | Giảm doanh thu, nhập lại kho |
| Thực nhận về tài khoản | 26.250.000 | Khớp sao kê |
Phép tính kiểm lại: 30.000.000 trừ 3.300.000 trừ 450.000 bằng 26.250.000 đồng. Nếu ghi doanh thu bằng số tiền về, sổ kế toán thương mại điện tử bị hụt doanh thu 3,75 triệu đồng và phí sàn biến mất khỏi báo cáo.
Cùng nhóm: quy trình kế toán bán hàng, quy trình kế toán công nợ và quy trình kế toán kho.
Câu hỏi thường gặp
Kế toán thương mại điện tử nên đối soát bao lâu một lần?
Theo từng kỳ thanh toán của mỗi sàn. Nếu sàn chuyển tiền hằng tuần thì đối soát hằng tuần, không dồn đến cuối tháng.
Bán trên nhiều sàn có cần sổ riêng cho từng sàn không?
Nên theo dõi chi tiết doanh thu và phí theo từng sàn. Chủ sẽ thấy sàn nào lãi thật sau phí. Sổ tổng vẫn cộng chung theo chế độ kế toán đang áp dụng.
Phí sàn có cần hóa đơn không?
Doanh nghiệp nên lấy chứng từ phí từ sàn để ghi chi phí hợp lệ. Cách lấy và loại chứng từ tùy chính sách từng sàn, hỏi bộ phận hỗ trợ người bán hoặc kế toán thuế.
Bức tranh chung về bán đa kênh có ở bài bán hàng đa kênh. Kế toán thương mại điện tử làm nhanh hơn nhiều khi đơn các kênh đã về một chỗ trong giải pháp ZoneOps. Quy trình mẫu theo phòng ban có trong ZoneKit, kèm bài chấm điểm vận hành miễn phí.
Muốn biết thêm về đội ngũ, bạn xem trang giới thiệu ZoneTech. Cần trao đổi thêm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886, hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.
Cập nhật lần cuối: 06/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận