Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Quy trình kế toán bán hàng: từ đơn hàng đến công nợ và doanh thu

Quy trình kế toán bán hàng là chuỗi 6 bước kế toán xử lý một đơn bán: nhận chứng từ đơn hàng, ghi xuất kho và giá vốn, lập hóa đơn, ghi doanh thu, theo dõi công nợ, thu tiền và đối chiếu. Làm đủ 6 bước thì cuối tháng doanh thu, tồn kho và công nợ khớp nhau mà không phải dò lại từng đơn.

Bài này dành cho kế toán một người và chủ doanh nghiệp nhỏ bán sỉ, bán lẻ hoặc bán chịu cho đại lý.

6 bước quy trình kế toán bán hàng

Quy trình kế toán bán hàng đi theo một đơn từ lúc chốt đến lúc tiền về. Đây là phần chi tiết của bước chứng từ, ghi sổ và đối chiếu trong quy trình kế toán chung.

Sơ đồ 6 bước kế toán xử lý một đơn bán
BướcNgười làmChứng từ, đầu ra
1. Nhận đơn đã duyệtBán hàng gửi kế toánĐơn hàng hoặc hợp đồng, giá đã duyệt
2. Xuất kho, ghi giá vốnThủ kho, kế toánPhiếu xuất kho có chữ ký
3. Lập hóa đơnKế toánHóa đơn điện tử gửi khách
4. Ghi doanh thuKế toánBút toán doanh thu, thuế
5. Theo dõi công nợKế toánSổ chi tiết từng khách, hạn trả
6. Thu tiền, đối chiếuKế toán, chủPhiếu thu, sao kê, biên bản đối chiếu

Bán lẻ thu tiền ngay thì gần như bỏ qua bước 5. Bán chịu thì bước 5 và 6 tốn công nhất.

Chứng từ bán hàng cần có

Mỗi đơn cần đủ bộ chứng từ bán hàng trước khi ghi sổ. Thiếu một tờ là cuối tháng phải đi tìm lại.

Bộ chứng từ bán hàng cần có trước khi ghi sổ

Với hàng hóa, mốc lập hóa đơn thường gắn với lúc giao hàng, không chờ khách trả tiền. Kế toán nên đối chiếu quy định hóa đơn hiện hành cho trường hợp riêng của mình. Hóa đơn và chứng từ dùng ghi sổ được lưu theo thời hạn của Luật Kế toán, chi tiết ở bài quy trình lưu trữ hồ sơ kế toán.

Hạch toán doanh thu bán hàng và giá vốn

Trong quy trình kế toán bán hàng, mỗi đơn sinh ra hai bút toán: doanh thu và giá vốn. Hệ thống tài khoản dưới đây dùng chung cho doanh nghiệp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Thông tư 99/2025/TT-BTC. Doanh nghiệp nên kiểm lại với chế độ kế toán mình đang áp dụng.

Bút toán hạch toán doanh thu bán hàng và giá vốn

Hạch toán doanh thu bán hàng mà quên bút toán giá vốn là lỗi hay gặp nhất của quy trình kế toán bán hàng. Tồn kho trên sổ vẫn còn, lãi gộp bị đẩy lên cao giả.

Ví dụ quy trình kế toán bán hàng cho đơn bán chịu

Đây là ví dụ giả định, số liệu chỉ để minh họa. Một công ty phân phối bánh kẹo bán 50 thùng cho đại lý, giá bán chưa thuế 12 triệu đồng, giá vốn 9 triệu đồng, hạn trả 30 ngày.

Ví dụ giả định một đơn bán chịu cho đại lý bánh kẹo
NgàyViệc của kế toánBút toán
Ngày 1Nhận đơn đã duyệt, thủ kho lập phiếu xuất 50 thùngNợ 632 / Có 156: 9 triệu
Ngày 1Lập hóa đơn khi giao hàngCó 511: 12 triệu. Có 3331: thuế nếu có. Nợ 131: tổng hai khoản
Ngày 1Ghi sổ chi tiết công nợ đại lý, hạn ngày 31Không có bút toán mới
Ngày 28Nhắc đại lý trước hạn 3 ngàyKhông có bút toán mới
Ngày 30Tiền về tài khoản, đối chiếu sao kêNợ 112 / Có 131

Phép tính kiểm lại: lãi gộp của đơn là 12 trừ 9 bằng 3 triệu đồng. Nếu quên bút toán giá vốn, báo cáo sẽ ghi lãi gộp 12 triệu, sai gấp 4 lần.

Đối chiếu cuối tháng và lỗi hay gặp

Cuối tháng, quy trình kế toán bán hàng kết thúc bằng ba phép so. Số lượng xuất kho phải khớp số lượng trên hóa đơn. Doanh thu trên sổ phải khớp tổng hóa đơn đã lập. Số dư TK 131 từng khách phải khớp sổ chi tiết công nợ.

Ba phép đối chiếu cuối tháng của kế toán bán hàng

Chỉ tiêu đo việc làm đúng hạn của vị trí này có ở bài KPI kế toán bán hàng. Sổ theo dõi nợ từng khách có mẫu ở bài quản lý công nợ khách hàng bằng Excel.

Cùng nhóm: kế toán thương mại điện tử, quy trình kế toán công nợ và quy trình kế toán kho.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình kế toán bán hàng khác quy trình bán hàng thế nào?

Quy trình bán hàng lo tìm khách, chốt đơn, giao hàng. Quy trình kế toán bán hàng nhận chứng từ của các bước đó để ghi sổ, theo dõi nợ và đối chiếu.

Bán lẻ tại quầy có cần ghi từng đơn không?

Phần mềm bán hàng ghi từng đơn. Quy trình kế toán bán hàng cho bán lẻ có thể ghi doanh thu tổng theo ngày, miễn là chứng từ chi tiết lưu đủ.

Hàng bán bị trả lại xử lý thế nào?

Cần phiếu nhập kho hàng trả lại và chứng từ điều chỉnh hóa đơn theo quy định. Sau đó ghi giảm doanh thu, công nợ và tăng tồn kho.

Cần quy trình viết sẵn cho phòng ban?

Bộ quy trình mẫu theo phòng ban trong giải pháp ZoneKit có quy trình kế toán bán hàng ghi rõ ai giao chứng từ cho ai, hạn mấy giờ. Hãy làm bài chấm điểm vận hành miễn phí rồi tải quy trình mẫu về sửa. Giá từng gói có ở bảng giá.

Cập nhật lần cuối: 06/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo