Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Kiểm soát chất lượng thực phẩm: điểm cần kiểm ở cơ sở chế biến nhỏ

Kiểm soát chất lượng thực phẩm ở cơ sở chế biến nhỏ là kiểm đúng vài điểm có thể làm hàng mất an toàn, ghi lại kết quả và giữ hàng lỗi ở xưởng. Khác với hàng khô, thực phẩm còn phải kiểm nhiệt độ, thời gian, vệ sinh và hạn dùng. Kiểm soát chất lượng thực phẩm ở cơ sở 5 đến 15 người thường cần 4 đến 6 điểm kiểm.

Bài này dành cho chủ xưởng bánh, giò chả, mứt, nước chấm đang muốn có cách kiểm gọn mà vẫn đủ hồ sơ.

Kiểm soát chất lượng thực phẩm khác gì hàng thường?

Thực phẩm có hai lớp yêu cầu cùng lúc.

Ba nhóm mối nguy sinh học, hóa học, vật lý trong thực phẩm

Lớp thứ nhất là chất lượng: đúng khối lượng, màu, vị, nhãn. Lớp thứ hai là an toàn: hàng không gây hại cho người ăn. Một gói giò đủ cân vẫn có thể hỏng nếu bảo quản sai nhiệt độ.

Vì thế kiểm soát chất lượng thực phẩm phải nhìn ba nhóm mối nguy. Mối nguy sinh học là vi sinh vật gây bệnh hoặc làm hỏng hàng. Mối nguy hóa học là tồn dư thuốc, phụ gia dùng sai, chất tẩy rửa còn sót. Mối nguy vật lý là dị vật như sạn, mảnh kim loại, mảnh nhựa.

Điều kiện bảo đảm an toàn với cơ sở sản xuất được quy định trong Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12. Mỗi nhóm hàng còn có văn bản riêng của bộ quản lý, bạn nên hỏi cơ quan an toàn thực phẩm địa phương.

Khái niệm chung về QC, QA và cách chọn kiểm toàn bộ hay lấy mẫu có ở bài kiểm soát chất lượng. Bài này chỉ đi vào phần riêng của thực phẩm.

6 điểm cần kiểm ở cơ sở chế biến nhỏ

Sáu điểm dưới đây phủ gần hết chuỗi việc ở xưởng nhỏ.

Bảng 6 điểm kiểm ở cơ sở chế biến thực phẩm nhỏ

Bạn bỏ bớt điểm không có ở xưởng mình. Mức đạt trong kiểm soát chất lượng thực phẩm do cơ sở tự đặt theo công thức.

Điểm kiểmKiểm gìGhi vào đâu
1. Nhận nguyên liệuNguồn gốc, hạn dùng, nhiệt độ hàng tươi, kiểm cảm quanSổ nhận nguyên liệu
2. Kho nguyên liệuNhiệt độ tủ mát, tủ đông; hàng nhập trước dùng trướcBảng nhiệt độ kho
3. Vệ sinh trước caDụng cụ, mặt bàn, tay, đồ bảo hộ của người làmPhiếu vệ sinh đầu ca
4. Nấu, hấp, thanh trùngNhiệt độ và thời gian theo công thứcPhiếu mẻ
5. Làm nguội, đóng góiThời gian làm nguội, độ kín bao bì, dị vậtPhiếu mẻ
6. Thành phẩmKhối lượng, nhãn, hạn dùng, mã lôPhiếu kiểm thành phẩm

Kiểm cảm quan là việc dùng mắt, mũi, lưỡi và tay để xem màu, mùi, vị, độ dẻo so với mẫu đối chứng. Đây là phép kiểm rẻ nhất trong kiểm soát chất lượng thực phẩm. Nó chỉ đúng khi có mẫu chuẩn để so.

Sổ ghi mẻ, ghi lô nguyên liệu nên làm cùng lúc với phiếu kiểm. Cách ghi có ở bài nhật ký sản xuất thực phẩm.

Đặt điểm kiểm soát tới hạn theo HACCP

Không phải điểm kiểm nào cũng quan trọng như nhau.

Bốn thứ cần có ở mỗi điểm kiểm soát tới hạn theo HACCP

Theo FDA, HACCP là cách tiếp cận có hệ thống để nhận diện, đánh giá và kiểm soát mối nguy an toàn thực phẩm. Điểm kiểm soát tới hạn là bước mà nếu không kiểm soát thì mối nguy không thể loại bỏ hay giảm xuống mức chấp nhận được.

Ở xưởng nhỏ, bước này thường là nấu, hấp hay thanh trùng, nơi diệt vi sinh vật mà các bước sau không sửa lại được. Mỗi bước như vậy cần bốn thứ:

Vệ sinh, kho lạnh là nền tảng, FDA gọi là chương trình tiên quyết. Xưởng nhỏ chưa có chứng nhận HACCP vẫn áp được cách nghĩ này vào kiểm soát chất lượng thực phẩm hằng ngày.

Ví dụ giả định: cơ sở bánh chưng

Ví dụ dưới đây là giả định, chỉ để minh họa cách ghi.

Ví dụ giả định kiểm soát chất lượng ở cơ sở bánh chưng

Một cơ sở bánh chưng 8 người giao cho quán ăn và bán qua mạng. Kiểm soát chất lượng thực phẩm ở đây gồm 5 bước:

  1. Nhận gạo nếp, đỗ, thịt: ghi nhà cung cấp, ngày nhận, kiểm cảm quan thịt. Thịt không tươi thì trả lại.
  2. Rửa lá, ngâm gạo: ghi giờ bắt đầu ngâm, kiểm lá không rách, không mốc.
  3. Luộc bánh là điểm kiểm soát tới hạn: ghi giờ sôi, giờ vớt theo công thức của cơ sở.
  4. Làm nguội, ép: để nơi thoáng, có che, ghi giờ đưa vào khu đóng gói.
  5. Đóng gói: kiểm khối lượng, nhãn, ngày sản xuất, mã lô theo ngày và nồi.

Khi một nồi luộc thiếu giờ vì mất điện, người đứng nồi ghi lệch và tách riêng bánh nồi đó. Chủ cơ sở quyết luộc tiếp hay hủy, rồi ghi cạnh mã lô. Đó là kiểm soát chất lượng thực phẩm có bằng chứng.

Các cơ sở trà và cà phê có điểm kiểm khác, nằm ở mẻ sao, mẻ rang. Bạn xem bài quy trình sản xuất trà và quy trình sản xuất cà phê.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở nhỏ có bắt buộc làm HACCP không?

Bài này không khẳng định mọi cơ sở nhỏ đều phải có chứng nhận HACCP. Yêu cầu tùy nhóm hàng và khách mua. Bạn nên hỏi cơ quan an toàn thực phẩm địa phương về mặt hàng của mình.

Kiểm soát chất lượng thực phẩm có cần phòng thí nghiệm không?

Không nhất thiết. Kiểm soát chất lượng thực phẩm hằng ngày dựa vào nhiệt kế, cân, đồng hồ và kiểm cảm quan. Gửi mẫu đi kiểm nghiệm khi làm hồ sơ, khi khách yêu cầu hoặc có phản ánh.

Dùng mẫu quy trình có sẵn của ZoneKit

Giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình mẫu theo phòng ban, gồm khối sản xuất. Bộ mẫu giúp viết kiểm soát chất lượng thực phẩm thành văn bản có phiếu. Hãy chấm điểm vận hành miễn phí để biết nên sửa việc gì trước và tải quy trình mẫu. Giá từng gói có ở bảng giá.

Bắt đầu từ sản phẩm bán chạy nhất, ghi đủ một tháng rồi mới mở rộng.

Cập nhật lần cuối: 19/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo