Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Quy trình sản xuất trà: các công đoạn và điểm kiểm soát chất lượng

Quy trình sản xuất trà xanh ở cơ sở nhỏ gồm 7 công đoạn: nhận búp tươi, làm héo, sao diệt men, vò, sao khô, phân loại và đóng gói. Mỗi công đoạn có một điểm kiểm riêng, ghi theo mẻ để khi khách phản ánh vẫn truy được lô. Phần dưới đi lần lượt từng công đoạn, kèm việc cần kiểm và giấy tờ cần ghi.

Bài này dành cho cơ sở chế biến chè, HTX và hộ làm trà đóng gói muốn viết quy trình sản xuất trà thành văn bản.

Quy trình sản xuất trà xanh gồm những công đoạn nào?

Trà xanh khác trà đen ở chỗ không cho lá lên men.

Sơ đồ 7 công đoạn trong quy trình sản xuất trà xanh

Theo Wikipedia, chế biến trà nói chung gồm hái, làm héo, vò, oxy hóa, diệt men và làm khô. Với trà xanh, nhiệt được đưa vào nhanh sau khi hái để dừng oxy hóa. Cách làm ở Trung Quốc thường là sao chảo, ở Nhật thường là hấp.

Sao diệt men là công đoạn dùng nhiệt làm mất hoạt tính của men trong lá, giữ màu xanh cho chè xanh. Mẻ sao là một lần sao liên tục trên cùng một chảo hay một máy, với cùng một lô búp. Mẻ sao là đơn vị ghi chép nhỏ nhất của quy trình sản xuất trà.

Ở nhiều cơ sở Thái Nguyên, chè xanh được sao chảo rồi vò và sao khô nhiều lần để lên hương. Thông số cụ thể như nhiệt độ chảo, thời gian mỗi lần sao do cơ sở tự đặt theo kinh nghiệm và loại búp.

Điểm kiểm ở từng công đoạn

Bảng dưới là khung chung cho xưởng chè xanh nhỏ.

Bảng điểm kiểm theo công đoạn chế biến chè xanh

Mức đạt cụ thể do cơ sở tự đặt. Bảng chỉ gợi ý kiểm gì và ai kiểm trong quy trình sản xuất trà.

Công đoạnKiểm gìAi kiểm
1. Nhận búp tươiHộ giao, khối lượng, độ non, tỷ lệ búp dập, lẫn tạpNgười nhận hàng
2. Làm héoĐộ dày lớp rải, thời gian, búp không bị ủ nóngTổ trưởng
3. Sao diệt menNhiệt độ chảo, thời gian, lá mềm đều, không cháyNgười đứng chảo
4. VòCánh xoăn đều, ít vụn nátNgười đứng máy
5. Sao khôĐộ khô, màu, hương so mẫu đối chứngNgười đứng chảo
6. Phân loạiSàng tách cẫng, vụn, bụi; xếp theo loạiTổ trưởng
7. Đóng góiKhối lượng, đường hàn kín, nhãn, mã lôNgười được giao kiểm

Công đoạn 1 quyết định phần lớn chất lượng chè xanh. Búp già hay dập nát thì sao khéo cũng khó ra hàng đẹp. Vì thế nhận búp nên có mẫu búp chuẩn để so. Mẫu đối chứng là phần chè đạt chuẩn được cất riêng, dùng để so màu, hương, vị khi kiểm.

Nguyên liệu có hồ sơ canh tác giúp điểm kiểm đầu vào nhẹ hơn. Ví dụ, TRAVINA, thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt ở Đại Từ, Thái Nguyên, có chứng nhận VietGAP cho chè búp tươi. Các công đoạn trong bài là khung chung, không phải quy trình nội bộ của TRAVINA.

Ghi chép theo mẻ sao

Một tờ phiếu mẻ là đủ cho mỗi mẻ sao.

Phiếu mẻ sao chè với bốn nhóm thông tin cần ghi

Phiếu mẻ ghi bốn nhóm thông tin. Thứ nhất là ngày, số mẻ, người đứng chảo. Thứ hai là lô búp đã dùng, hộ giao và khối lượng. Thứ ba là thời gian sao diệt men và sao khô. Thứ tư là khối lượng chè khô ra lò và kết quả kiểm cảm quan.

Mã lô trên gói nên nối được về số mẻ. Ví dụ giả định: mã theo ngày và số mẻ, như 2611-02 là mẻ thứ hai ngày 26/11. Khi một gói bị chê hương lạ, chủ cơ sở tra mã, ra đúng mẻ và đúng lô búp.

Quy ước mã lô và sổ hồ sơ chi tiết có ở bài cách làm truy xuất chè. Điều kiện bảo đảm an toàn với cơ sở sản xuất thực phẩm nằm trong Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12.

Lỗi hay gặp trong quy trình sản xuất trà

Bốn lỗi dưới đây làm quy trình sản xuất trà khó kiểm.

Bốn lỗi hay gặp khi ghi chép sản xuất chè

Cách sửa chung là ghi ngay tại chảo và giữ mẻ riêng cho tới khi đóng gói. Nếu buộc phải trộn mẻ để đều hàng, ghi rõ mẻ nào vào lô nào.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình sản xuất trà xanh và trà đen khác nhau thế nào?

Trà xanh sao diệt men ngay để dừng oxy hóa, giữ màu xanh. Trà đen được vò rồi để oxy hóa cho lá sẫm màu trước khi làm khô. Vì thế điểm kiểm của trà đen có thêm công đoạn theo dõi oxy hóa.

Cơ sở nhỏ có cần viết quy trình sản xuất trà thành văn bản không?

Nên viết, dù chỉ 2 trang và vài phiếu. Không có văn bản thì mỗi người sao một kiểu. Khi khách sỉ hỏi hồ sơ lô, cơ sở cũng khó chứng minh.

Cách làm chung cho các cơ sở thực phẩm khác ở đâu?

Điểm kiểm cho xưởng bánh, giò chả, nước chấm có ở bài kiểm soát chất lượng thực phẩm. Xưởng rang xay xem bài quy trình sản xuất cà phê. Khái niệm chung có ở bài kiểm soát chất lượng.

Bộ quy trình ZoneKit cho việc này

Giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình mẫu theo phòng ban, gồm khối sản xuất. Bạn dùng khung đó để viết quy trình sản xuất trà kèm phiếu mẻ. Hãy chấm điểm vận hành miễn phí để biết nên sửa việc gì trước và tải quy trình mẫu. Giá từng gói có ở bảng giá.

Bắt đầu từ phiếu mẻ sao, vì đó là nơi chất lượng chè được quyết định.

Cập nhật lần cuối: 19/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo