Quy trình sản xuất cà phê rang xay: công đoạn và điểm kiểm chất lượng
Quy trình sản xuất cà phê rang xay ở xưởng nhỏ gồm 7 công đoạn: nhận cà phê nhân, làm sạch, rang, làm nguội, nghỉ xả khí, xay và đóng gói. Điểm kiểm quan trọng nhất là mẻ rang, vì độ rang quyết định hương vị và không sửa lại được. Mỗi mẻ cần một mã riêng để truy được về lô nhân.
Bài này dành cho xưởng rang, quán tự rang và HTX muốn viết quy trình sản xuất cà phê có điểm kiểm rõ ràng.
Mục lục
7 công đoạn của quy trình sản xuất cà phê rang xay
Quy trình sản xuất cà phê đi theo một chiều, từ bao nhân tới gói thành phẩm.

Cà phê nhân là hạt cà phê đã tách vỏ, phơi hoặc sấy khô, chưa rang. Độ rang là mức hạt được rang tới, từ rang sáng tới rang đậm, thể hiện qua màu hạt và nhiệt độ cuối mẻ. Mẻ rang là một lần rang liên tục trên một máy, với cùng một lô nhân.
- Nhận cà phê nhân: cân, xem hạt lỗi, mùi, ghi lô và nhà cung cấp.
- Làm sạch: sàng bỏ đá, sạn, hạt vỡ, tạp chất.
- Rang: theo hồ sơ rang của từng loại, ghi nhiệt độ và thời gian.
- Làm nguội: đưa hạt ra khay, quạt cho nguội nhanh để dừng rang.
- Nghỉ xả khí: để hạt nhả bớt khí trước khi đóng kín.
- Xay: chỉ với hàng bán bột, xay theo cỡ hạt khách đặt.
- Đóng gói: túi có van một chiều, nhãn, mã mẻ rang.
Theo Wikipedia, hạt mất khoảng 15 đến 18% khối lượng khi rang, chủ yếu là nước. Cà phê rang nhả khí CO2, nên hàng đóng chân không phải chờ xả khí vài ngày. Muốn đóng gói sớm hơn thì dùng túi có van xả áp.
Điểm kiểm chất lượng ở từng công đoạn
Bảng dưới gợi ý kiểm gì ở mỗi công đoạn trong quy trình sản xuất cà phê.

Mức đạt cụ thể do xưởng tự đặt theo loại cà phê và yêu cầu của khách.
| Công đoạn | Kiểm gì | Ghi vào đâu |
|---|---|---|
| Nhận cà phê nhân | Khối lượng, độ ẩm nếu có máy đo, hạt lỗi, mùi lạ, mốc | Phiếu nhận nhân |
| Làm sạch | Sạn, đá, kim loại đã loại hết | Phiếu mẻ |
| Rang | Nhiệt độ, thời gian, điểm nổ, màu so mẫu | Phiếu mẻ rang |
| Làm nguội | Thời gian nguội, hạt không cháy xém | Phiếu mẻ rang |
| Xay | Cỡ hạt đúng đơn, máy sạch giữa hai loại | Phiếu mẻ |
| Đóng gói | Khối lượng, van, đường hàn, nhãn, mã mẻ | Phiếu kiểm thành phẩm |
Kiểm cà phê nhân là việc rẻ nhất trong quy trình sản xuất cà phê. Hạt mốc, hạt lên men hay lẫn tạp mà lọt vào máy rang thì cả mẻ mang mùi lạ. Nên giữ một túi nhân mẫu của mỗi lô để so khi có phản ánh.
Khái niệm kiểm toàn bộ hay lấy mẫu có ở bài kiểm soát chất lượng. Điều kiện chung với cơ sở sản xuất thực phẩm nằm trong Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12.
Kiểm mẻ rang và độ rang
Trong quy trình sản xuất cà phê, mẻ rang là điểm kiểm cần ghi kỹ nhất.

Wikipedia mô tả lần nổ thứ nhất xảy ra khi hạt khoảng 196°C, mốc bắt đầu của rang sáng. Lần nổ thứ hai ở khoảng 224°C, khi dầu bắt đầu ra mặt hạt ở mức rang đậm. Đây là số tham khảo. Mỗi máy và mỗi loại nhân có hồ sơ rang riêng.
Phiếu mẻ rang nên có các dòng sau:
- Ngày, số mẻ, người rang, máy rang.
- Lô cà phê nhân và khối lượng nhân vào máy.
- Thời điểm nổ lần đầu, nhiệt độ và giờ ra mẻ.
- Khối lượng hạt ra mẻ, để tính hao hụt.
- Màu hạt so mẫu đối chứng, kết quả nếm thử.
Hao hụt lệch nhiều so với các mẻ trước là dấu hiệu độ rang đã khác. Xưởng nên tách mẻ đó ra để nếm lại trước khi đóng gói.
Quy trình sản xuất cà phê chỉ chạy đều khi người rang ghi phiếu ngay tại máy. Ghi bù cuối ngày thì số nhiệt độ và giờ ra mẻ chỉ còn là con số đoán.
Ví dụ giả định: xưởng rang 6 mẻ mỗi tuần
Số liệu dưới đây là giả định, chỉ để minh họa quy trình sản xuất cà phê.

Một xưởng rang mua nhân Robusta từ hai nhà cung cấp, mỗi tuần rang 6 mẻ. Mỗi mẻ vào 10 kg nhân. Thường ra khoảng 8,4 kg, hao hụt 16%.
Một mẻ ra 8,0 kg, hao hụt 20%. Người rang ghi lệch, tách mẻ, nếm thử thấy vị khét. Chủ xưởng quyết bán mẻ đó làm hàng pha phin giá thấp hơn, ghi cạnh mã mẻ. Từ đó xưởng thêm dòng kiểm nhiệt độ ra mẻ vào quy trình sản xuất cà phê của mình.
Cách gắn mã mẻ lên gói có ở bài tem truy xuất cà phê rang xay.
Câu hỏi thường gặp
Quy trình sản xuất cà phê bột và cà phê hạt khác nhau thế nào?
Cà phê hạt dừng ở công đoạn nghỉ xả khí rồi đóng gói. Cà phê bột thêm công đoạn xay, cần kiểm cỡ hạt và vệ sinh máy xay giữa các loại.
Có cần ghi phiếu cho từng mẻ rang không?
Nên ghi. Không có phiếu thì không biết gói bị chê thuộc mẻ nào, lô nhân nào. Một tờ phiếu cho mỗi mẻ chỉ mất vài phút, nhưng là xương sống của quy trình sản xuất cà phê.
Xưởng chè và xưởng thực phẩm khác làm thế nào?
Xưởng chè xem bài quy trình sản xuất trà. Xưởng bánh, giò chả xem bài kiểm soát chất lượng thực phẩm.
Dùng mẫu quy trình có sẵn của ZoneKit
Giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình mẫu theo phòng ban, gồm khối sản xuất. Bạn dùng khung đó để viết quy trình sản xuất cà phê kèm phiếu mẻ rang. Hãy chấm điểm vận hành miễn phí để biết nên sửa việc gì trước và tải quy trình mẫu. Giá từng gói có ở bảng giá.
Bắt đầu bằng phiếu mẻ rang, rồi mới tới các phiếu khác.
Cập nhật lần cuối: 19/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận