Quy trình kiểm soát chất lượng đầu vào: kiểm nguyên liệu khi nhận
Kiểm soát chất lượng đầu vào là kiểm nguyên liệu, bao bì ngay khi nhận hàng, trước khi cho vào kho hay đưa xuống xưởng. Quy trình gồm 6 bước: đối chiếu chứng từ, đếm số lượng, xem bên ngoài, lấy mẫu kiểm, quyết định nhận hay trả và ghi phiếu. Làm đúng ở cửa kho rẻ hơn nhiều so với phát hiện lỗi khi hàng đã thành phẩm.
Bài này dành cho xưởng nhỏ, cơ sở chế biến cần một mẫu quy trình và phiếu kiểm để dùng ngay.
Mục lục
Kiểm soát chất lượng đầu vào là gì?
Đây là điểm kiểm đầu tiên trong chuỗi sản xuất.

Kiểm soát chất lượng đầu vào là việc kiểm tra nguyên liệu, vật tư, bao bì do nhà cung cấp giao, so với yêu cầu đã thỏa thuận. Ở nhà máy, việc này hay được gọi tắt là IQC. Với xưởng nhỏ, người làm thường là thủ kho hoặc tổ trưởng.
Theo ASQ, công cụ chính của kiểm soát chất lượng là kiểm tra: đo, xem xét, thử rồi so với yêu cầu. Kiểm soát chất lượng đầu vào áp đúng cách đó cho hàng mua về.
Việc đếm, ký nhận và nhập sổ kho đã có ở bài quy trình nhập kho. Bài này đi vào phần kiểm chất lượng của hàng nhận về.
6 bước kiểm nguyên liệu khi nhận hàng
Sáu bước dưới đây làm tại cửa kho, mất khoảng 10 đến 30 phút mỗi chuyến tùy lượng hàng.

- Đối chiếu chứng từ. So phiếu giao với đơn đặt hàng: tên hàng, quy cách, số lô, hạn dùng, giấy tờ đi kèm.
- Đếm số lượng. Đếm kiện, cân tổng. Lệch thì ghi ngay trên phiếu giao, cả hai bên ký.
- Xem bên ngoài. Bao rách, ẩm, móp, có côn trùng, mùi lạ thì tách riêng.
- Lấy mẫu kiểm. Lấy mẫu ở đầu, giữa, cuối lô theo số đã ghi trong quy trình. Kiểm các chỉ tiêu đã chọn.
- Quyết định. Nhận, nhận có điều kiện hoặc trả lại. Người quyết là người đã được giao quyền.
- Ghi phiếu, dán nhãn. Ghi phiếu kiểm nguyên liệu, dán nhãn trạng thái lên lô rồi mới cho vào kho.
Lấy mẫu là việc chọn một phần của lô để kiểm thay cho kiểm toàn bộ. Lô nhỏ, hàng giá trị cao thì nên kiểm toàn bộ. Số mẫu cụ thể nên theo tiêu chuẩn ngành hoặc thỏa thuận với nhà cung cấp.
Khi chưa kịp kiểm, hàng phải để ở khu riêng có nhãn “chờ kiểm”. Hàng chờ mà để lẫn với hàng đạt là lỗi hay gặp nhất của kiểm soát chất lượng đầu vào.
Mẫu phiếu kiểm nguyên liệu
Phiếu kiểm nguyên liệu nên gọn trong một trang A4 ngang.

Bảng dưới là mẫu đã điền với dữ liệu giả định cho một xưởng bánh. Bạn đổi chỉ tiêu theo nguyên liệu của mình.
| Ngày | Nguyên liệu, lô | Nhà cung cấp | Số mẫu | Chỉ tiêu kiểm | Kết quả | Quyết định | Người kiểm |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 12/11 | Bột mì, lô B1211 | NCC A | 3 bao | Hạn dùng, bao kín, mùi, mọt | Đạt | Nhận | Thủ kho |
| 12/11 | Đường, lô D1211 | NCC B | 3 bao | Hạn dùng, vón cục, tạp chất | 1 bao ẩm vón | Nhận có điều kiện, trả 1 bao | Tổ trưởng |
| 13/11 | Hộp giấy, lô H1311 | NCC C | 10 hộp | Kích thước, màu in, mã vạch | Sai màu in | Trả lại cả lô | Tổ trưởng |
Phiếu kiểm nguyên liệu nên ghi cả lô đạt. Cuối tháng, đếm tỷ lệ lô không đạt của từng nhà cung cấp để biết ai cần nhắc, ai cần thay.
Nhận có điều kiện là nhận phần đạt của lô và trả hoặc đổi phần không đạt, có ghi rõ trên phiếu giao. Ví dụ giả định ở dòng thứ hai: xưởng nhận 9 bao đường, trả 1 bao ẩm vón. Nhờ ghi lại, cuối tháng chủ xưởng thấy NCC B có 3 lần giao bao ẩm. Đó là bằng chứng để đề nghị nhà cung cấp đổi cách che hàng khi chở.
Xử lý hàng không đạt với nhà cung cấp
Với kiểm soát chất lượng đầu vào, hàng không đạt cần ghi rõ, chụp ảnh và báo ngay trong ngày.

Hàng không đạt cần dán nhãn đỏ, để khu riêng, chụp ảnh kèm số lô và phiếu giao. Sau đó báo nhà cung cấp bằng tin nhắn hoặc email để có dấu thời gian. Luật Thương mại 2005 có quy định về hàng giao không phù hợp với hợp đồng. Vì vậy chỉ tiêu chất lượng nên ghi sẵn trong hợp đồng hoặc đơn đặt hàng.
Kết quả kiểm soát chất lượng đầu vào là dữ liệu tốt cho đánh giá nhà cung cấp mỗi quý.
Câu hỏi thường gặp
Ai nên làm kiểm soát chất lượng đầu vào ở xưởng nhỏ?
Thủ kho kiểm chứng từ, số lượng, bên ngoài. Tổ trưởng hoặc người hiểu nguyên liệu kiểm mẫu và quyết định. Không nên để người đặt hàng tự kiểm hàng mình đặt.
Nhà cung cấp quen lâu năm có cần kiểm không?
Vẫn cần kiểm soát chất lượng đầu vào, nhưng có thể giảm số mẫu khi tỷ lệ lô đạt cao nhiều tháng liền. Ghi việc giảm đó vào quy trình để ai cũng làm giống nhau.
Viết kiểm soát chất lượng đầu vào thành văn bản thế nào?
Dùng khung 7 mục trong bài quy trình kiểm soát chất lượng, phần nội dung là 6 bước ở trên. Bạn có thể vẽ thành sơ đồ theo bài vẽ sơ đồ quy trình sản xuất và ghép vào mẫu quy trình sản xuất sản phẩm.
Cần quy trình viết sẵn cho phòng ban?
Giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình mẫu theo phòng ban, gồm khối mua hàng, kho và sản xuất. Bạn đối chiếu bộ mẫu khi viết kiểm soát chất lượng đầu vào cho xưởng mình. Hãy chấm điểm vận hành miễn phí và tải quy trình mẫu. Giá từng gói có ở bảng giá.
In phiếu kiểm nguyên liệu, dán ở cửa kho, và bắt đầu từ chuyến hàng tới.
Cập nhật lần cuối: 19/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận