TCVN 13274 truy xuất nguồn gốc: quy định gì về định dạng mã
TCVN 13274 (số hiệu đầy đủ TCVN 13274:2020) là tiêu chuẩn quốc gia hướng dẫn định dạng mã truy vết, tức cách đặt mã cho sản phẩm và cho địa điểm trong một hệ thống truy xuất nguồn gốc. Tiêu chuẩn này đi cặp với TCVN 13275:2020 về vật mang dữ liệu như mã vạch, mã QR. Bản thân tiêu chuẩn là tự nguyện, chỉ thành yêu cầu khi văn bản pháp luật hoặc hợp đồng viện dẫn.
Bài này dành cho chủ cơ sở sản xuất nhỏ đang đặt mã sản phẩm, mã lô và bị bên mua hỏi “mã có theo TCVN không”.
Mục lục
TCVN 13274 là gì?
Đây là tiêu chuẩn về mã, không phải về tem. Nó trả lời câu hỏi “mã truy vết viết theo định dạng nào”.

Tiêu chuẩn nằm trong nhóm truy xuất nguồn gốc do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Danh sách đủ nhóm, từ TCVN 12850:2019 tới các tiêu chuẩn theo chuỗi thịt, nước quả, có ở bài TCVN truy xuất nguồn gốc. Bài này chỉ đi sâu một tiêu chuẩn về định dạng mã.
Hai thuật ngữ dưới đây lấy theo Thông tư 02/2024/TT-BKHCN.
- Mã truy vết sản phẩm là dãy số, hoặc số và chữ, dùng để định danh sản phẩm qua các công đoạn.
- Mã truy vết địa điểm là dãy số, hoặc số và chữ, dùng để định danh nơi diễn ra một sự kiện, như trang trại, xưởng, kho.
Định dạng mã là quy ước về độ dài, loại ký tự và thứ tự các phần trong một mã. Hai cơ sở cùng theo một định dạng thì đọc được mã của nhau.
TCVN 13274 quy định gì về định dạng mã?
Tiêu chuẩn hướng dẫn định dạng cho hai loại mã chính: mã truy vết sản phẩm và mã truy vết địa điểm. Theo Điều 5 Thông tư 02/2024/TT-BKHCN, hai loại mã này phải phù hợp tiêu chuẩn này trước khi sử dụng (LuatVietnam).

Bài này không chép cấu trúc chi tiết trong toàn văn tiêu chuẩn. Khi thiết kế hệ thống, nên đọc bản phát hành chính thức. Ở mức thực hành, một mã truy vết tốt cần ba điều:
- Duy nhất: một mã chỉ trỏ tới một sản phẩm hoặc một địa điểm.
- Cố định: đã cấp thì không đổi nghĩa, không dùng lại cho thứ khác.
- Theo một chuẩn chung để bên khác đọc được, không chỉ người trong xưởng hiểu.
Về chuẩn chung, TCVN 12850:2019 có tham khảo tiêu chuẩn truy xuất toàn cầu GS1. Vì vậy mã GS1 hay được dùng làm mã truy vết. GTIN là mã định danh mặt hàng của GS1, dài 8, 12, 13 hoặc 14 chữ số, chữ số cuối là số kiểm tra (Wikipedia). Cách đăng ký mã có ở bài mã vạch.
TCVN 13274 khác TCVN 13275 thế nào?
TCVN 13274 nói mã viết ra sao. Tiêu chuẩn kia nói mã được chứa trong vật gì để máy đọc được. Bảng dưới tách hai việc này.

| Tiêu chí | Tiêu chuẩn về mã | Tiêu chuẩn về vật mang |
|---|---|---|
| Đối tượng | Mã truy vết sản phẩm, địa điểm | Vật mang dữ liệu |
| Câu hỏi trả lời | Mã gồm những gì, viết thế nào | Mã in bằng mã vạch, QR hay hình thức nào |
| Ai cần đọc | Chủ cơ sở, người viết phần mềm | Đơn vị in tem, thiết kế bao bì |
| Yêu cầu theo Thông tư 02/2024 | Mã phù hợp tiêu chuẩn trước khi dùng | Đọc được bằng thiết bị; in, dán, đính hoặc khắc lên sản phẩm, bao bì |
Một tem QR đẹp nhưng chứa mã tự đặt tùy hứng vẫn chưa đạt ý của tiêu chuẩn về mã. Ngược lại, mã đúng định dạng mà in mờ, quét không ra thì trượt phần TCVN 13275.
Khi nào TCVN 13274 thành yêu cầu?
Khi một văn bản viện dẫn hoặc bên mua ghi vào hợp đồng. Có ba trường hợp hay gặp.

- Hệ thống làm theo Thông tư 02/2024/TT-BKHCN. Thông tư đã được sửa bởi Thông tư 07/2024/TT-BKHCN. Tình trạng hiệu lực năm 2026 sau Nghị định 37/2026/NĐ-CP cần kiểm lại.
- Chuỗi bán lẻ, nhà nhập khẩu ghi “mã theo TCVN” trong hợp đồng.
- Hàng thuộc Thông tư 31/2026/TT-BCT phải khai tiêu chuẩn áp dụng của sản phẩm trên VeriGoods. Mã lô và số lô cần thống nhất với dữ liệu đã khai.
Theo Thông tư 02/2024, dữ liệu mỗi công đoạn gồm mã truy vết sản phẩm, mã truy vết địa điểm và thời gian sự kiện. Không có hai mã này thì không nối được các công đoạn với nhau.
Áp TCVN 13274 ở cơ sở nhỏ
Ví dụ giả định: một cơ sở đóng gói trà có một xưởng, một kho và bán qua đại lý. Bộ mã tối thiểu như sau.

- Mã sản phẩm: GTIN-13 đầu 893 cho từng quy cách gói, nếu cơ sở đã đăng ký mã GS1.
- Mã địa điểm: một mã cho xưởng, một mã cho kho, ghi trong bảng danh mục.
- Mã lô: theo quy tắc cố định, ví dụ CH-260915-C1-01 gồm mã hàng, ngày, ca, số mẻ.
- Số sê-ri: chỉ cần khi muốn định danh từng gói, ví dụ hàng giá trị cao.
Trước khi đặt in tem, hỏi đơn vị làm tem ba câu. Mã có theo TCVN 13274 không? Mã chứa trong vật mang nào? Quét thử có ra đúng lô không? Thứ tự các bước dựng chuỗi mã có ở bài quy trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Cùng nhóm: thông tư truy xuất bộ công thương.
Câu hỏi thường gặp
Mã lô tự đặt có được coi là theo TCVN 13274 không?
Mã lô tự đặt vẫn dùng được trong hồ sơ nội bộ nếu duy nhất và có quy tắc. Muốn khẳng định đúng chuẩn, cần đối chiếu với toàn văn tiêu chuẩn hoặc hỏi đơn vị tư vấn.
Mã QR có phải là mã truy vết không?
Không hẳn. Mã QR là vật mang dữ liệu theo TCVN 13275. Mã truy vết là nội dung được mã hóa bên trong.
Hộ kinh doanh có phải theo TCVN 13274 không?
Không bắt buộc nếu không có văn bản hay hợp đồng viện dẫn. Dù vậy, đặt mã theo chuẩn từ đầu giúp đổi phần mềm hay đổi nhà in tem mà không phải đặt lại mã.
Cần làm tem QR mang mã truy vết theo lô, xem giải pháp ZoneQR của ZoneTech, có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Có thể quét thử tem mẫu và nhận tư vấn trước khi quyết định.
Muốn biết thêm về đội ngũ, bạn xem trang giới thiệu ZoneTech. Cần trao đổi thêm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886, hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.
Cập nhật lần cuối: 03/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận