Quy trình mua hàng nhập khẩu: các bước từ hỏi giá đến thông quan
Quy trình mua hàng nhập khẩu là chuỗi việc từ hỏi giá nhà cung cấp nước ngoài đến khi nhận hàng vào kho. Ở giữa là ký hợp đồng, thanh toán quốc tế, vận chuyển và làm thủ tục hải quan. So với mua trong nước, có thêm ba phần dễ sai: Incoterms, bộ chứng từ và thông quan. Các bước mua hàng trong nước có trong bài chu trình mua hàng.
Tóm tắt nhanh
- Quy trình mua hàng nhập khẩu có 8 bước, từ xác định nhu cầu đến nhận hàng và đối chiếu.
- Ghi rõ Incoterms kèm năm phiên bản, ví dụ “FOB Thượng Hải, Incoterms 2020”.
Mục lục
Quy trình mua hàng nhập khẩu 8 bước
- Xác định nhu cầu: mặt hàng, quy cách, số lượng, thời điểm cần hàng. Kiểm tra trước mặt hàng có cần giấy phép không.
- Hỏi giá: gửi yêu cầu báo giá cho 2–3 nhà cung cấp. Ghi rõ điều kiện giao hàng để so cùng mặt bằng.
- Đánh giá nhà cung cấp: xin hàng mẫu, kiểm tra pháp nhân và lịch sử xuất khẩu. Đơn đầu tiên nên đặt số lượng nhỏ để thử.
- Ký hợp đồng ngoại thương: ghi hàng hóa, giá, Incoterms, thanh toán và thời gian giao. Ghi thêm chứng từ người bán phải gửi và cách xử lý hàng lỗi.
- Thanh toán: chuyển tiền (T/T) đặt cọc và phần còn lại qua ngân hàng. Lô giá trị lớn có thể dùng thư tín dụng (L/C).
- Vận chuyển và bảo hiểm: bên nào thuê tàu, mua bảo hiểm tùy điều kiện Incoterms đã chọn.
- Thông quan: khai hải quan, nộp thuế, kiểm tra chuyên ngành nếu có. Sau đó nhận hàng tại cảng hoặc sân bay.
- Nhận hàng và đối chiếu: kiểm số lượng, chất lượng so với hợp đồng, dán nhãn phụ nếu cần. Sau đó nhập kho và ghi nhận giá vốn.
Theo Luật Thương mại 2005, mua bán hàng hóa quốc tế phải dựa trên hợp đồng bằng văn bản hoặc hình thức tương đương. Khung phân quyền và biểu mẫu chung có trong bài quy trình mua hàng.

Bộ chứng từ cần có
| Chứng từ | Ai cấp | Dùng để |
|---|---|---|
| Hợp đồng ngoại thương | Hai bên ký | Căn cứ khai hải quan |
| Hóa đơn thương mại | Người bán | Xác định giá trị hàng, tính thuế |
| Phiếu đóng gói | Người bán | Kiểm số kiện khi nhận hàng |
| Vận đơn | Hãng tàu, hãng bay hoặc đại lý | Nhận hàng, chứng minh hàng đã gửi |
| Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) | Cơ quan có thẩm quyền nước xuất | Hưởng thuế suất ưu đãi theo hiệp định |
| Chứng từ bảo hiểm | Công ty bảo hiểm | Bồi thường khi hàng hư hỏng, mất |
C/O là giấy chứng nhận xuất xứ do cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu cấp. Hợp đồng cần ghi rõ người bán gửi chứng từ nào, bản gốc hay bản điện tử, hạn gửi. Thiếu C/O đúng mẫu là lý do hay gặp khiến doanh nghiệp mất ưu đãi thuế.
Chọn điều kiện giao hàng Incoterms 2020
Incoterms là bộ quy tắc giao hàng do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Bản Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện và có hiệu lực từ ngày 01/01/2020. Trong đó, 7 điều kiện dùng được cho mọi phương thức vận tải. Bốn điều kiện còn lại chỉ dùng cho đường biển, đường thủy nội địa (ICC). Trong quy trình mua hàng nhập khẩu, điều kiện này quyết định ai trả cước và ai mua bảo hiểm.
| Điều kiện | Người bán lo đến đâu | Phù hợp khi |
|---|---|---|
| EXW (giao tại xưởng) | Để hàng sẵn tại xưởng của họ | Bạn có đại lý giao nhận mạnh ở nước xuất khẩu |
| FOB (giao lên tàu) | Làm thủ tục xuất khẩu, giao hàng lên tàu tại cảng đi | Bạn muốn tự chọn hãng tàu, kiểm soát cước |
| CIF (tiền hàng, bảo hiểm, cước) | Thuê tàu và mua bảo hiểm tới cảng đến | Lần đầu nhập, muốn đơn giản |
Luôn ghi kèm địa điểm và năm phiên bản, vì hợp đồng vẫn có thể dẫn bản cũ.
Thông quan và các khoản thuế
Trong quy trình mua hàng nhập khẩu, hàng phải khai hải quan điện tử. Hồ sơ thường gồm tờ khai, hóa đơn thương mại, vận đơn và C/O nếu muốn hưởng ưu đãi. Hàng thuộc diện quản lý cần thêm giấy phép hoặc kết quả kiểm tra chuyên ngành. Mã HS là mã phân loại hàng hóa dùng để xác định thuế suất nhập khẩu. Các khoản cần tính vào giá vốn gồm:
- Thuế nhập khẩu theo mã HS và xuất xứ của hàng.
- Thuế GTGT khâu nhập khẩu, một số hàng có thêm thuế tiêu thụ đặc biệt.
- Cước, bảo hiểm, phí tại cảng, phí dịch vụ thủ tục hải quan và vận chuyển nội địa.
Hàng bán tại Việt Nam còn phải có nhãn đúng quy định, xem bài nhãn gốc hàng hóa nhập khẩu. Xác định đúng mã HS ngay từ đầu giúp tránh bị ấn định thuế lại sau này.

Phân vai trong doanh nghiệp nhỏ
| Việc | Người phụ trách |
|---|---|
| Đề xuất nhu cầu, duyệt nhà cung cấp | Chủ doanh nghiệp |
| Hỏi giá, đàm phán, theo dõi đơn | Nhân viên mua hàng |
| Thanh toán quốc tế, ghi nhận giá vốn | Kế toán |
| Khai hải quan, vận chuyển | Đại lý hải quan thuê ngoài |
| Nhận hàng, kiểm hàng, nhập kho | Thủ kho |
Phân vai rõ thì quy trình mua hàng nhập khẩu không bị tắc vì chờ một người. Nhập nhỏ lẻ qua sàn bán sỉ Trung Quốc thì quy trình khác, xem bài quy trình mua hàng trên 1688.

Câu hỏi thường gặp
Lần đầu nhập khẩu có nên tự làm thủ tục hải quan không?
Nên thuê đại lý làm thủ tục hải quan cho vài lô đầu. Hãy theo sát để học cách xác định mã HS.
Chọn CIF hay FOB?
CIF đơn giản cho người mới vì người bán lo cước và bảo hiểm. FOB cho quyền chọn hãng tàu, hợp khi đã có đối tác giao nhận.
Không có C/O thì có nhập được không?
Vẫn nhập được, nhưng hàng chịu thuế suất thông thường thay vì thuế suất ưu đãi theo hiệp định.
Cần quy trình mua hàng, nhập kho viết sẵn kèm biểu mẫu, xem bộ quy trình SOP cho doanh nghiệp ZoneKit. Hoặc chấm điểm vận hành miễn phí để biết khâu nào trong quy trình mua hàng nhập khẩu cần sửa trước. Giá từng gói có ở bảng giá.
Cập nhật lần cuối: 26/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận