OCOP xanh là gì? Tiêu chí liên quan và lợi ích cho HTX

OCOP xanh là cách gọi hướng làm sản phẩm OCOP ít hại môi trường, tiết kiệm tài nguyên, tận dụng phụ phẩm. Đây chưa phải một loại chứng nhận riêng. Sản phẩm vẫn đi theo cách làm OCOP thông thường, chỉ chú ý thêm các tiêu chí về môi trường.

Tóm tắt nhanh

• Quyết định 26/2026/QĐ-TTg không dùng cụm "OCOP xanh" và không có bộ tiêu chí xanh riêng.
• Phần "xanh" nằm rải trong bộ tiêu chí chung: môi trường, công nghệ bền vững, chứng nhận vùng nguyên liệu.
• Vi phạm quy định bảo vệ môi trường có thể bị thu hồi giấy chứng nhận OCOP.
• Nhiều kế hoạch OCOP 2026-2030 của tỉnh ưu tiên hỗ trợ sản phẩm thân thiện môi trường.

OCOP xanh có phải chứng nhận riêng không?

Không. Quyết định 26/2026/QĐ-TTg chỉ ghi sản phẩm OCOP "hướng đến phát triển xanh, bền vững". Văn bản không có hạng, logo hay bộ tiêu chí mang tên OCOP xanh.

OCOP xanh là cách nói về sản phẩm OCOP làm theo hướng bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên và tận dụng phụ phẩm.

Cụm từ này xuất hiện chủ yếu trong kế hoạch của các tỉnh. Kế hoạch OCOP 2026-2030 của Lai Châu đặt mục tiêu "phát triển OCOP xanh" nhưng không định nghĩa. Đến ngày cập nhật bài, chưa thấy văn bản trung ương nào quy định tiêu chí OCOP xanh riêng.

Vì vậy, nên hiểu OCOP xanh là cách làm, không phải danh hiệu. Một sản phẩm đạt sao trong chương trình OCOP có thể làm xanh hơn từng bước. Khi đánh giá lại sau 36 tháng, các thay đổi đó được tính vào điểm.

Tiêu chí nào trong bộ OCOP được tính là "xanh"?

Có ba tiêu chí gắn với phần xanh.

Bộ tiêu chí OCOP là bảng chấm 100 điểm theo từng nhóm sản phẩm, ban hành kèm Quyết định 26/2026/QĐ-TTg. Bảng dưới lấy theo bộ tiêu chí rau, củ, quả, hạt tươi (bộ số 1). Bộ của ngành khác có thể khác điểm, nên đối chiếu đúng phụ lục.

Chứng nhận vùng nguyên liệu là giấy xác nhận vùng trồng đạt một tiêu chuẩn như VietGAP, hữu cơ hay GlobalGAP.

Tổng các tiêu chí này không lớn so với 100 điểm. Nhưng hai sản phẩm sát nhau ở ngưỡng 70 điểm thì vài điểm này quyết định 3 hay 4 sao.

Lợi ích khi HTX làm theo hướng OCOP xanh

Trước hết, làm xanh giúp HTX tránh mất chứng nhận. Điều 8 của Quyết định 26/2026 coi vi phạm bảo vệ môi trường là căn cứ thu hồi giấy chứng nhận.

Tỉnh cũng có chính sách ưu tiên. Kế hoạch OCOP 2026-2030 của Đồng Tháp ưu tiên hỗ trợ "sản phẩm OCOP xanh, thân thiện với môi trường". Kế hoạch này cũng đặt mục tiêu ít nhất 20% chủ thể xây chuỗi giá trị gắn kinh tế tuần hoàn.

Về thị trường, người mua ở châu Âu thường hỏi về bao bì, chất thải, nguồn nguyên liệu. Bài OCOP xuất khẩu nói kỹ hơn phần này.

Phần B cũng được lợi. Câu chuyện về nương không phun thuốc cỏ hay bao bì giấy dễ kể hơn câu chuyện chung chung. Miễn là câu chuyện có ảnh và giấy tờ đi kèm.

Checklist OCOP xanh cho HTX nông sản

HTX có thể soát theo sáu việc dưới đây.

• Có đủ hồ sơ, thủ tục môi trường theo loại hình và quy mô cơ sở.
• Có chỗ thu gom, xử lý chất thải, có ảnh chụp làm minh chứng.
• Đổi ít nhất một lớp bao bì sang vật liệu dễ phân hủy hoặc tái chế được.
• Ghi lại một thay đổi tiết kiệm điện, củi, nước trong chế biến.
• Có kế hoạch tận dụng phụ phẩm, ví dụ ủ phân từ bã, vỏ.
• Có chứng nhận vùng nguyên liệu hoặc lộ trình xin chứng nhận.

Không cần làm cả sáu việc một lúc. Nên bắt đầu từ hồ sơ môi trường, vì phần này liên quan tới việc giữ chứng nhận. Chứng nhận vùng trồng cần thời gian dài hơn, nên lên lộ trình riêng.

Ví dụ giả định: HTX chè chuẩn bị phần xanh

Một HTX chè 3 sao muốn nâng hạng. Đây là ví dụ giả định. HTX thay túi nhựa trong hộp bằng túi giấy có lớp chống ẩm. Lò sao chuyển từ củi sang lò điện cho một phần sản lượng. Cành chè đốn và chè vụn được ủ làm phân bón cho nương.

Mỗi thay đổi có ảnh, hóa đơn và nhật ký đi kèm. Hồ sơ này vừa dùng để tự chấm, vừa dùng khi tỉnh xét hỗ trợ. Với việc riêng của ngành chè, xem bài OCOP trà.

Làm tem QR truy xuất cùng ZoneQR

Phần xanh cần minh chứng rõ ràng.

Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. Trang giải pháp Nông sản có truy xuất theo lô và hồ sơ vùng trồng. Nhật ký vùng trồng và truy xuất theo lô là chỗ lưu minh chứng cho phần xanh. ZoneTech không làm thay hồ sơ OCOP.

Cần trao đổi thêm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886 để nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

Câu hỏi thường gặp về OCOP xanh

OCOP xanh có logo riêng không?

Chưa. Sản phẩm đạt sao dùng logo OCOP chung. Không nên tự in chữ "OCOP xanh" lên bao bì khi chưa có quy định.

OCOP xanh khác sản phẩm hữu cơ thế nào?

Hữu cơ là chứng nhận cách sản xuất theo tiêu chuẩn. Hướng xanh rộng hơn, gồm cả bao bì, chất thải, năng lượng.

Sản phẩm đã đạt sao có phải làm lại để thành OCOP xanh không?

Không có thủ tục riêng. Chủ thể cải thiện dần rồi đưa minh chứng vào hồ sơ đánh giá lại khi giấy chứng nhận hết hạn.

Cập nhật lần cuối: 01/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận