ZoneTechOCOP trà: làm sản phẩm chè đạt sao, cần chuẩn bị gì riêng
OCOP trà vẫn theo 7 bước chung trong bài cách làm OCOP. Điểm khác nằm ở bộ tiêu chí và minh chứng. Chè có bộ chấm riêng, nên phần chuẩn bị xoay quanh vùng chè, kiểm nghiệm, quy cách gói và câu chuyện nương chè.
Mục lục
OCOP trà chấm theo bộ tiêu chí nào?
Chè có hai bộ tiêu chí riêng.
OCOP trà là cách gọi quen của sản phẩm chè, trà đi đánh giá, phân hạng trong Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm". Bộ tiêu chí là bảng chấm 100 điểm cho từng nhóm sản phẩm. Vùng chè nguyên liệu là các nương, các hộ cung cấp búp chè cho sản phẩm đi chấm.
Từ 22/5/2026, OCOP chấm theo Quyết định 26/2026/QĐ-TTg. Phụ lục II có 26 bộ tiêu chí. Chè có hai bộ: bộ số 11 "Chè tươi, chè chế biến" và bộ số 12 "Sản phẩm trà từ thực vật khác". Cả hai do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì.
Khung điểm giống các ngành khác. Phần A 40 điểm cho tổ chức sản xuất. Phần B 25 điểm cho tiếp thị và câu chuyện. Phần C 35 điểm cho chất lượng, gồm cả hướng dẫn sử dụng (Nông nghiệp và Môi trường). Đạt 3 sao cần từ 50 điểm, 4 sao từ 70 điểm (Tạp chí Công Thương).
Chọn sai bộ là lỗi tốn công nhất của hồ sơ OCOP trà. Trà túi lọc trộn thêm hoa cúc hay gừng nên hỏi cơ quan OCOP xã trước khi viết báo cáo tự đánh giá.
Những việc riêng của sản phẩm chè
Mỗi dòng dưới đây nên có một tệp minh chứng riêng.
| Việc | Vì sao với chè | Minh chứng nên có |
|---|---|---|
| Khoanh vùng chè nguyên liệu | Hội đồng hỏi chè lấy từ nương nào, của hộ nào | Bản đồ nương, danh sách hộ, hợp đồng thu mua |
| Chứng nhận vùng chè | VietGAP, hữu cơ là minh chứng cho tiêu chí vùng nguyên liệu | Giấy chứng nhận còn hạn |
| Kiểm nghiệm theo lô | Chè dễ bị hỏi về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật | Phiếu kiểm nghiệm, sổ ghi lô |
| Quy cách gói | Mỗi quy cách là một sản phẩm đi chấm | Mẫu túi, hộp đúng quy cách sẽ bán |
| Câu chuyện nương chè | Phần B chấm câu chuyện và tiếp thị | Ảnh nương theo mùa, người hái, cách sao |
| Hướng dẫn pha | Phần C có nội dung hướng dẫn sử dụng | Nhiệt độ nước, lượng chè, thời gian hãm in trên nhãn |
Hai việc nên làm sớm nhất là kiểm nghiệm và chụp ảnh. Ảnh búp đẹp thường chỉ chụp được vào vụ xuân hay vụ thu.
Ví dụ: soi hồ sơ một HTX chè ở Thái Nguyên
TRAVINA là thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt.
HTX thành lập năm 2024 ở Đại Từ, Thái Nguyên, có giấy chứng nhận VietGAP cho chè búp tươi. HTX bán qua website, Shopee và hệ thống đại lý nhiều tỉnh, có chi nhánh bán buôn ở Lào Cai.
TRAVINA được nêu để minh họa cách chuẩn bị hồ sơ OCOP trà, không phải kết quả xếp sao. Với một HTX như vậy, VietGAP là minh chứng cho vùng nguyên liệu. Đại lý ở nhiều tỉnh là minh chứng cho kênh phân phối.
Phần còn lại là ví dụ giả định. HTX chọn túi chè móc câu 200 g làm sản phẩm đầu tiên. Tháng 8 gửi mẫu kiểm nghiệm. Tháng 9 sửa nhãn, thêm hướng dẫn pha. Cuối tháng 9 nộp xã để kịp đợt 2 của tỉnh.
Xếp lịch OCOP trà theo mùa chè
Cấp tỉnh đánh giá ít nhất 2 đợt mỗi năm.
Đợt 1 xong trước 30/6, đợt 2 xong trước 30/12. Hồ sơ đi qua xã trước, xã có 15 ngày làm việc để xử lý (Thư viện Pháp luật). Với OCOP trà, nên tính ngược từ mùa hái thay vì từ hạn nộp.
| Thời điểm | Việc làm | Minh chứng tạo ra |
|---|---|---|
| Vụ xuân | Chụp ảnh nương, ghi nhật ký hái, lấy mẫu kiểm nghiệm lô đầu | Ảnh theo mùa, nhật ký hái, phiếu kiểm nghiệm |
| Đầu hè | Chốt quy cách, sửa nhãn, viết câu chuyện sản phẩm | Nhãn mới, bài câu chuyện |
| Vụ thu | Đóng 5 sản phẩm mẫu từ lô đẹp nhất, nộp xã kịp đợt 2 | Phiếu đăng ký, báo cáo tự đánh giá |
Cách xếp này giúp ảnh, mẫu và phiếu kiểm nghiệm cùng nói về một lô chè.
Lỗi hay gặp khi làm OCOP trà
Phần lớn lỗi nằm ở minh chứng.
- Gửi chè của nhiều hộ vào một mẫu nhưng không ghi lô, không truy được nguồn.
- Nhãn chỉ ghi "chè sạch", không có hướng dẫn pha, bảo quản.
- Câu chuyện nói về cả vùng chè, không nói về chính HTX và người làm.
- Đi chấm nhiều quy cách cùng lúc khi minh chứng chưa đủ cho từng quy cách.
Muốn bán chè ra nước ngoài sau khi có sao, xem thêm bài OCOP xuất khẩu. Nếu HTX định đầu tư bao gói, xử lý chất thải, đọc bài OCOP xanh là gì.
Cần tem QR truy xuất nguồn gốc?
Hồ sơ OCOP trà cần sổ ghi lô và hồ sơ vùng chè.
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. Trang giải pháp Nông sản gồm truy xuất theo lô và hồ sơ vùng trồng. ZoneTech không làm thay hồ sơ OCOP. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ. Muốn in thử mã QR dẫn về Zalo OA trên hộp trà trước khi đặt tem, bạn tạo mã QR miễn phí và tải file PNG/SVG. Giá từng gói có ở bảng giá.
Câu hỏi thường gặp
Trà thảo mộc có làm OCOP được không?
Được. Trà từ hoa, lá, thảo mộc không phải cây chè chấm theo bộ "Sản phẩm trà từ thực vật khác". Hồ sơ vẫn cần công bố, kiểm nghiệm và nhãn đúng quy định.
Không có VietGAP thì chè có đạt OCOP không?
Có thể. Chứng nhận vùng nguyên liệu chỉ là một tiêu chí nhỏ trong phần A. Thiếu nó thì cần bù điểm ở tiếp thị, câu chuyện và chất lượng.
Một HTX có nhiều loại chè thì làm OCOP trà thế nào?
Mỗi loại, mỗi quy cách là một sản phẩm. Nên đi chấm loại bán đều nhất trước, rồi làm tiếp loại khác.
Chứng nhận OCOP trà có thời hạn bao lâu?
Giấy chứng nhận có hiệu lực 36 tháng. Chỉ sản phẩm từ 3 sao, chứng nhận còn hạn mới được dùng nhãn OCOP (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Hết hạn muốn dùng tiếp logo thì phải đánh giá lại.
Cập nhật lần cuối: 01/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận