Quy trình mua hàng và công nợ phải trả: theo dõi hạn trả từng nơi
Quy trình mua hàng và công nợ phải trả nối hai việc thành một mạch. Mỗi lần hàng về có hóa đơn khớp, kế toán ghi một khoản nợ kèm ngày đến hạn. Mỗi tuần, kế toán lọc các khoản sắp đến hạn để trình trả, không đợi nhà cung cấp gọi.
Bài này dành cho kế toán, chủ doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh mua chịu của nhiều nơi.
Mục lục
Mua hàng và công nợ phải trả: nợ phát sinh ở bước nào?
Khoản nợ chỉ nên ghi khi đủ căn cứ. Đó là lúc hàng đã nhận và hóa đơn hợp lệ đã về.

- Công nợ phải trả là số tiền doanh nghiệp còn nợ nhà cung cấp cho hàng đã nhận mà chưa trả.
- Hạn thanh toán là ngày cuối phải trả, tính từ ngày giao hoặc ngày hóa đơn theo thỏa thuận.
- Tuổi nợ phải trả là số ngày một khoản nợ đã tồn tại hoặc đã quá hạn, dùng để xếp thứ tự trả.
Trong bộ thủ tục kiểm soát chu trình mua hàng, ghi nhận công nợ là điểm thứ 6. Rủi ro ở điểm này là hóa đơn khống hoặc nhà cung cấp không có thật. Vì vậy chỉ ghi nợ cho nhà cung cấp trong danh sách đã duyệt. Điều 39 Luật Kế toán 2015 yêu cầu nghiệp vụ được ghi chép đầy đủ, nên khoản nợ nào cũng phải có chứng từ đi kèm.
6 bước mua hàng và công nợ phải trả
Sáu bước mua hàng và công nợ phải trả dưới đây đi từ lúc đặt hàng đến lúc xóa nợ.

| Bước | Người làm | Đầu ra |
|---|---|---|
| 1. Đặt hàng, ghi điều khoản trả | Người mua hàng | Đơn đặt có hạn trả, ví dụ 30 ngày |
| 2. Nhận hàng | Kho | Biên bản nhận, phiếu nhập |
| 3. Nhận hóa đơn, đối chiếu | Kế toán | Bộ chứng từ khớp |
| 4. Ghi sổ chi tiết nhà cung cấp | Kế toán | Dòng nợ có ngày đến hạn |
| 5. Lọc khoản đến hạn mỗi tuần | Kế toán, chủ duyệt | Danh sách trả trong tuần |
| 6. Trả tiền, xóa nợ | Người giữ tài khoản, kế toán | Ủy nhiệm chi, dòng nợ đã đóng |
Bước 1 hay bị bỏ qua. Nếu đơn đặt không ghi hạn trả, kế toán không biết điền ngày đến hạn ở bước 4. Hạn trả nên chốt bằng văn bản. Luật Thương mại 2005 để các bên tự thỏa thuận thời hạn thanh toán trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
Ở bước 6, khoản từ 5 triệu đồng (gồm thuế GTGT) nên chuyển khoản để giữ quyền khấu trừ thuế. Chi tiết có ở bài mua hàng thanh toán tiền mặt.
Sổ chi tiết nhà cung cấp cần cột gì?
Sổ chi tiết nhà cung cấp là bảng ghi từng khoản nợ và từng lần trả của mỗi nhà cung cấp. Với quy trình mua hàng và công nợ phải trả, đây là công cụ chính.

- Tên nhà cung cấp, mã nhà cung cấp.
- Số đơn đặt hàng, số hóa đơn, ngày hóa đơn.
- Số tiền phải trả, gồm thuế.
- Hạn trả tính theo ngày, và ngày đến hạn.
- Số đã trả, ngày trả, số ủy nhiệm chi.
- Số còn nợ và trạng thái: chưa đến hạn, đến hạn, quá hạn.
Doanh nghiệp dùng phần mềm kế toán thì sổ này có sẵn theo tài khoản phải trả người bán. Kế toán đối chiếu theo chế độ đang áp dụng, ví dụ Thông tư 99/2025/TT-BTC. Hộ kinh doanh nhỏ theo dõi mua hàng và công nợ phải trả trên một trang tính, mỗi dòng một hóa đơn.
Theo dõi hạn trả từng nơi bằng tuổi nợ
Mỗi thứ Hai, kế toán lọc sổ mua hàng và công nợ phải trả theo ngày đến hạn, xếp vào bốn nhóm.

| Nhóm tuổi nợ | Việc cần làm |
|---|---|
| Chưa đến hạn | Giữ nguyên, chưa trả |
| Đến hạn trong 7 ngày | Đưa vào danh sách trình chủ duyệt |
| Quá hạn 1 đến 30 ngày | Trả ngay hoặc gọi xin gia hạn bằng văn bản |
| Quá hạn trên 30 ngày | Kiểm lại vì sao treo: thiếu hóa đơn, hàng lỗi, tranh chấp |
Ví dụ giả định: tuần này sổ có ba nhà cung cấp. Bao bì còn 12 triệu, đến hạn thứ Năm. Nguyên liệu còn 20 triệu, chưa đến hạn. Vận chuyển còn 1,5 triệu, quá hạn 10 ngày vì chưa nhận hóa đơn. Danh sách trình duyệt tuần này chỉ có khoản bao bì 12 triệu. Khoản vận chuyển cần nhắc nhà cung cấp gửi hóa đơn trước.
Nhờ cách này, quy trình mua hàng và công nợ phải trả cho chủ thấy trước tuần này cần bao nhiêu tiền.
Đối chiếu công nợ định kỳ
Bước khép lại quy trình mua hàng và công nợ phải trả là đối chiếu. Mỗi tháng hoặc quý, gửi nhà cung cấp chính bảng số dư để hai bên xác nhận.

- Xuất sổ chi tiết của nhà cung cấp đến ngày cuối kỳ.
- Gửi nhà cung cấp, đề nghị họ đối chiếu với sổ phải thu của họ.
- Lệch thì dò theo từng hóa đơn và từng lần trả.
- Hai bên ký xác nhận số dư, lưu vào hồ sơ nhà cung cấp.
Lệch hay gặp là hóa đơn họ đã xuất mà mình chưa nhận, hoặc tiền đã chuyển nhưng họ chưa ghi. Lỗi ở các khâu trước có trong bài chu trình mua hàng.
Cùng nhóm: quy trình phê duyệt mua hàng.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có hóa đơn thì có ghi công nợ không?
Hàng đã nhận thì kho đã ghi nhập. Phần nợ nên để trạng thái chờ hóa đơn và nhắc nhà cung cấp gửi, cách hạch toán do kế toán quyết theo chế độ đang dùng.
Có nên trả sớm để được chiết khấu?
Có, nếu khoản được giảm lớn hơn chi phí giữ tiền và quỹ vẫn đủ chi lương, thuê nhà. Ghi điều kiện chiết khấu vào hợp đồng.
Bao lâu nên rà lại sổ mua hàng và công nợ phải trả?
Mỗi tuần lọc khoản đến hạn. Mỗi tháng hoặc quý đối chiếu số dư với nhà cung cấp chính.
Quy trình mua hàng và công nợ phải trả có mẫu sẵn trong bộ quy trình theo phòng ban của giải pháp ZoneKit. Hãy làm bài chấm điểm vận hành miễn phí rồi tải quy trình mẫu về sửa. Bước chi tiền chung có ở bài quy trình thanh toán.
Muốn biết thêm về đội ngũ, bạn xem trang giới thiệu ZoneTech. Cần trao đổi thêm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886, hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.
Cập nhật lần cuối: 19/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận