ZoneTechEUDR là gì? Việc HTX cà phê, cao su, gỗ cần làm trước 30/12/2026
EUDR là quy định của EU buộc cà phê, cao su, gỗ và bốn nhóm hàng khác bán vào EU phải chứng minh không trồng trên đất mới phá rừng, sản xuất hợp pháp và truy được tới từng thửa đất. Doanh nghiệp lớn và vừa tuân thủ từ 30/12/2026, doanh nghiệp nhỏ từ 30/6/2027. Bài này dành cho HTX và đại lý thu mua trong chuỗi nông sản xuất khẩu, những người phải đưa dữ liệu cho nhà xuất khẩu dù không trực tiếp khai báo với EU.
Tóm tắt nhanh
- EUDR là Quy định (EU) 2023/1115, áp dụng cho gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ và một số sản phẩm làm từ các mặt hàng này. Chè không thuộc diện.
- Mốc áp dụng: 30/12/2026 cho doanh nghiệp lớn và vừa, 30/6/2027 cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, 30/12/2027 cho các sản phẩm mới được bổ sung.
- Hàng phải đạt ba điều kiện: không gắn với phá rừng sau 31/12/2020, sản xuất đúng luật nước sở tại, có tuyên bố thẩm định kèm tọa độ thửa đất.
- Việt Nam được EU xếp nhóm rủi ro thấp, thủ tục đơn giản hơn nhưng vẫn phải truy xuất đầy đủ.
- Việc nặng nhất của HTX là lấy tọa độ từng thửa và không trộn hàng có dữ liệu với hàng không có.
EUDR là gì và áp dụng cho mặt hàng nào
EUDR (EU Deforestation Regulation) là Quy định (EU) 2023/1115 về sản phẩm không gây mất rừng, ban hành ngày 31/5/2023 (EUR-Lex), áp dụng cho hàng đưa vào, bán trong hoặc xuất đi từ EU.
Có 7 nhóm thuộc diện: gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ và một số sản phẩm làm từ chúng (Ủy ban châu Âu). Ở Việt Nam, ba nhóm chịu tác động lớn nhất là cà phê, cao su và gỗ.
Chè, hồ tiêu, điều không nằm trong danh sách. Một HTX chè như TRAVINA ở Đại Từ, Thái Nguyên không phải làm hồ sơ EUDR, dù dữ liệu vùng trồng vẫn có ích cho truy xuất nguồn gốc.
Mốc áp dụng EUDR: doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ
EUDR đã được lùi hạn. Bản sửa gần nhất là Quy định (EU) 2025/2650 công bố tháng 12/2025, tách mốc theo quy mô doanh nghiệp (Ủy ban châu Âu, Access2Markets).
| Đối tượng | Mốc phải tuân thủ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp lớn và vừa | 30/12/2026 | Áp dụng cho mọi mặt hàng thuộc diện |
| Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, cá nhân | 30/6/2027 | Riêng sản phẩm gỗ từng thuộc quy định EUTR cũ vẫn theo mốc 30/12/2026 |
| Sản phẩm mới bổ sung vào danh mục | 30/12/2027 | Cà phê hòa tan, một số sản phẩm chế biến từ dầu cọ |
Ngày 13/7/2026, Ủy ban châu Âu cập nhật danh mục: da bò, da thuộc, lốp xe tái chế, đậu nành làm giống được đưa ra; cà phê hòa tan được bổ sung, chịu quy định từ 30/12/2027 (Trung tâm WTO, VCCI). Cà phê nhân và mủ cao su tự nhiên vẫn thuộc diện.
Với HTX, mốc thực tế sớm hơn vì bên mua cần dữ liệu trước khi hàng lên tàu. Cách tính ngược thời gian chuẩn bị có trong bài lộ trình áp dụng EUDR.
Quy định về EUDR: ba điều kiện hàng hóa phải đạt
Điều 3 của quy định nêu ba điều kiện, hàng phải đạt cả ba mới được đưa vào thị trường EU.
- Không gây mất rừng. Hàng phải được sản xuất trên đất không bị phá rừng sau ngày 31/12/2020; với gỗ là không khai thác gây suy thoái rừng sau mốc này (Điều 2 khoản 13).
- Sản xuất hợp pháp theo pháp luật nước sở tại, như quyền sử dụng đất, môi trường, lao động.
- Có tuyên bố thẩm định (due diligence statement) nộp lên hệ thống thông tin của EU.
Tuyên bố thẩm định phải kèm thông tin về số lượng, nước sản xuất, tọa độ của tất cả thửa đất trồng ra hàng và ngày hoặc khoảng thời gian sản xuất (Điều 9). Thửa trên 4 ha phải mô tả bằng đa giác, tức nhiều điểm tọa độ chạy quanh ranh thửa (Điều 2 khoản 28).
Việt Nam được xếp nhóm rủi ro thấp trong danh sách công bố ngày 22/5/2025 (Báo Nhân Dân). Theo Điều 16, EU kiểm tra tối thiểu 1% doanh nghiệp nhập hàng từ nước rủi ro thấp, so với 3% và 9% ở nhóm tiêu chuẩn và cao. Rủi ro thấp không miễn yêu cầu tọa độ. Phân tích từng điều khoản có trong bài quy định về EUDR.
Ai trong chuỗi phải làm gì: hộ trồng, HTX, đại lý thu mua, nhà xuất khẩu
Người nộp tuyên bố là doanh nghiệp đưa hàng vào EU, thường là nhà nhập khẩu. Nhưng dữ liệu bắt đầu từ thửa đất, nên mỗi khâu phía trước giữ một phần.
| Mắt xích | Việc phải làm | Dữ liệu giữ lại |
|---|---|---|
| Hộ trồng | Chỉ ranh thửa, đưa giấy tờ đất, ghi ngày thu hoạch | Giấy tờ đất, sổ thu hoạch |
| HTX | Lập danh sách hộ và thửa, lấy tọa độ, gom hàng theo lô | Tọa độ từng thửa, phiếu thu mua theo hộ |
| Đại lý thu mua | Ghi mua của hộ nào, không trộn hàng không rõ nguồn | Phiếu mua có mã hộ |
| Nhà xuất khẩu | Tổng hợp dữ liệu theo lô, kiểm tra rủi ro | Hồ sơ lô, file tọa độ |
| Nhà nhập khẩu EU | Nộp tuyên bố thẩm định | Tuyên bố và hồ sơ kèm theo |
Hồ sơ thẩm định phải lưu 5 năm (Điều 12), nên HTX cũng nên giữ dữ liệu ít nhất chừng ấy. Bản sửa đổi năm 2025 cho nhà sản xuất sơ cấp nhỏ ở nước rủi ro thấp nộp khai báo đơn giản, nhưng vẫn cần dữ liệu tọa độ.
Cách làm EUDR cho HTX cà phê, cao su: 6 bước chuẩn bị dữ liệu
HTX nên làm lần lượt 6 bước sau.
- [ ] Bước 1. Lập danh sách hộ và thửa: mã hộ, số thửa, diện tích, cây trồng. Mỗi thửa một mã.
- [ ] Bước 2. Lấy tọa độ bằng điện thoại có GPS. Thửa trên 4 ha đi quanh ranh lấy đa giác; ghi ngày lấy, người lấy.
- [ ] Bước 3. Chồng tọa độ lên bản đồ hiện trạng rừng, chắc thửa không nằm trên đất rừng chuyển đổi sau 31/12/2020. Nhà xuất khẩu thường có lớp bản đồ này.
- [ ] Bước 4. Thu giấy tờ đất: giấy chứng nhận, hợp đồng thuê, xác nhận của xã. Thửa thiếu giấy đánh dấu riêng.
- [ ] Bước 5. Hàng của thửa đủ dữ liệu gom riêng, cân riêng, ghi mã lô riêng.
- [ ] Bước 6. Lưu dữ liệu một định dạng thống nhất, giao một người cập nhật khi hộ đổi thửa.
HTX đã có mã số vùng trồng dùng lại được dữ liệu hộ và thửa trong hồ sơ. Mã số vùng trồng nay nộp cho UBND cấp xã, cấp tối đa 10 ngày làm việc nếu xuất sang thị trường yêu cầu mã (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Hướng dẫn chi tiết từng bước, kèm mẫu bảng, có trong bài cách làm EUDR.
Bảng dữ liệu cần có cho mỗi lô hàng
Mỗi lô bán cho nhà xuất khẩu nên kèm bảng dữ liệu đủ để bên mua lập tuyên bố mà không phải hỏi lại.
| Trường dữ liệu | Ví dụ ghi | Căn cứ |
|---|---|---|
| Mã lô | CF-2026-11-03 | Để khớp hàng với dữ liệu |
| Mặt hàng, mã HS | Cà phê nhân Robusta | Xác định thuộc diện |
| Khối lượng | Theo phiếu cân | Điều 9: số lượng |
| Danh sách hộ góp hàng | Mã hộ, họ tên | Truy ngược nguồn |
| Tọa độ từng thửa | Điểm hoặc đa giác | Điều 9: tọa độ thửa |
| Ngày hoặc khoảng thời gian thu hoạch | 15/10 đến 10/11/2026 | Điều 9: thời gian sản xuất |
| Giấy tờ đất | Số giấy chứng nhận | Chứng minh hợp pháp |
| Kết quả đối chiếu bản đồ rừng | Đạt, kèm ngày kiểm | Chứng minh không phá rừng |
Đây là mức tối thiểu; nên hỏi mẫu của bên mua trước mùa vụ.
Ví dụ: HTX cà phê lập hồ sơ tọa độ cho hộ thành viên
Ví dụ giả định: một HTX cà phê ở Tây Nguyên có 60 hộ, mỗi hộ 1 đến 3 thửa. Nhà xuất khẩu cần tọa độ trước vụ thu hoạch. HTX cử 2 người đi cùng chủ hộ ra thửa; thửa nhỏ lấy một điểm, thửa lớn đi quanh ranh.
Khó khăn hay gặp: chủ hộ không nhớ ranh, vườn dốc mất sóng GPS, thửa đứng tên người thân, giấy tờ viết tay. HTX chia ba danh sách: đủ dữ liệu, thiếu giấy tờ, chưa đo được. Chỉ hàng từ danh sách đầu được gom vào lô cho đơn hàng EU.
Chi phí phụ thuộc số thửa và địa hình; chưa có mức chuẩn được công bố. Theo Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, khoảng 35-40% nguồn cung cà phê hiện nay có thể đáp ứng EUDR, và một số lô đạt chuẩn bán cao hơn giá thị trường khoảng 50 USD/tấn tùy giao dịch (Báo Nông nghiệp và Môi trường).
Lỗi thường gặp khi chuẩn bị EUDR
Ba lỗi sau làm dữ liệu mất giá trị dù đã tốn công thu.
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Trộn hàng có dữ liệu với hàng không có | Cả lô không chứng minh được nguồn | Gom, cân, ghi mã lô riêng ngay khi thu mua |
| Dùng một điểm tọa độ cho thửa trên 4 ha | Dữ liệu không đạt yêu cầu đa giác | Đo diện tích trước, thửa lớn đi quanh ranh |
| Đợi bên mua làm hết | Đến sát mùa vụ mới đo, thiếu người, thiếu giấy tờ | HTX tự lập danh sách hộ và thửa từ sớm |
Thêm một lỗi hay gặp: dữ liệu nằm trong điện thoại một cán bộ, người đó nghỉ là mất. Cách sửa từng lỗi có trong bài lỗi thường gặp khi làm EUDR.
Zonetech hỗ trợ gì?
Zonetech làm giải pháp nông sản cho doanh nghiệp, HTX và trang trại: truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình vận hành, để HTX có sẵn danh sách hộ, thửa và mã lô khi bên mua hỏi. Gọi 0828.229.666 hoặc 0976.179.886 để nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản.
Câu hỏi thường gặp
EUDR có áp dụng cho chè, hồ tiêu, điều không?
Không. EUDR chỉ áp dụng cho gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ và sản phẩm làm từ chúng. Bên mua vẫn có thể có yêu cầu truy xuất riêng.
Hộ nông dân có phải tự khai báo lên hệ thống của EU không?
Thường là không. Doanh nghiệp đưa hàng vào EU nộp tuyên bố. Hộ cung cấp giấy tờ đất, chỉ ranh thửa và ghi ngày thu hoạch cho HTX.
Việt Nam được EU xếp mức rủi ro nào?
Nhóm rủi ro thấp, theo danh sách EU công bố ngày 22/5/2025. Thủ tục đơn giản hơn, tỷ lệ kiểm tra tối thiểu 1%, nhưng vẫn phải có tọa độ thửa.
Đất trồng cà phê không có sổ đỏ có xuất được sang EU không?
Hàng phải sản xuất hợp pháp theo luật Việt Nam, nên thửa thiếu giấy tờ là điểm rủi ro. HTX nên tách riêng hàng từ thửa này và hỏi nhà xuất khẩu loại giấy tờ thay thế họ chấp nhận.
Chi phí đáp ứng EUDR cho một HTX khoảng bao nhiêu?
Chưa có mức chuẩn được công bố. Chi phí chính là công đo tọa độ, thu giấy tờ và lưu dữ liệu, tăng theo số thửa.
Bán cho nhà xuất khẩu trong nước thì HTX có phải làm EUDR không?
HTX không nộp tuyên bố cho EU, nhưng nhà xuất khẩu cần dữ liệu của HTX. Thiếu dữ liệu thì hàng khó vào đơn hàng đi EU.
Đọc tiếp: yêu cầu GACC khi bán nông sản sang Trung Quốc, và thủ tục cấp mã số cơ sở đóng gói.
Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.