Công ty CP Công nghệ ZoneTech
Chấm điểm miễn phí

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm: 7 bước cho cơ sở nhỏ

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm gói gọn trong một việc: gán mã lô ngay khi nhận nguyên liệu, rồi ghi mã đó ở mọi khâu cho tới lúc giao hàng. Bài này hướng dẫn 7 bước dựng bộ hồ sơ bằng sổ hoặc Excel. Bài dành cho xưởng nhỏ, hộ kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phần văn bản pháp luật và thời hạn lưu đã có trong bài quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Tóm tắt nhanh

  • Bộ hồ sơ gồm 4 phần nối bằng mã lô: sổ nhập, phiếu sản xuất, sổ xuất, chứng từ lưu kèm.
  • Bắt đầu bằng sổ hoặc Excel là đủ. Phần mềm chỉ cần khi số lô mỗi tháng lớn.
  • Mã lô phải in được lên bao bì. Nếu không, hồ sơ không nối được với sản phẩm ngoài kệ.
  • Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương phải nộp hồ sơ trong 24 giờ khi được yêu cầu. Vì vậy sổ phải tra theo số lô được ngay lập tức.

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ mã lô, không bắt đầu từ phần mềm. Hồ sơ truy xuất nguồn gốc là tập ghi chép và chứng từ theo lô của một cơ sở. Nhờ nó, người tra lần được từ sản phẩm về nguyên liệu và nơi đã giao. Mã lô là dãy ký tự gán cho một nhóm sản phẩm làm ra trong cùng điều kiện. Mã nhận hàng là mã cơ sở tự gán cho nguyên liệu khi nhà cung cấp không in mã lô.

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm vì thế xoay quanh một câu hỏi. Mã lô có đi liền từ phiếu nhập, phiếu sản xuất tới phiếu xuất hay không.

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm gồm những bước nào?

Có 7 bước. Làm theo thứ tự, mỗi bước tạo ra một tờ hoặc một quy tắc cầm được.

BướcViệc làmKết quả cầm được
1Xác định văn bản áp dụng và thời hạn lưuMột dòng ghi trong quy định nội bộ
2Đặt quy tắc mã lôBảng quy tắc mã lô dán ở xưởng
3Lập sổ nhập nguyên liệu, bao bìSổ nhập có cột mã lô nhà cung cấp
4Lập phiếu sản xuất theo mẻPhiếu mẻ ghi lô nguyên liệu đã dùng
5Lập sổ xuất hàngSổ xuất ghi mã lô giao cho từng khách
6Gắn mã lô lên bao bì, temMã lô đọc được trên từng gói
7Lưu chứng từ và diễn tậpThư mục lưu theo tháng, biên bản diễn tập

Nguyên tắc xuyên suốt là biết chắc mình nhận lô nào từ ai và giao lô nào cho ai. Nguyên tắc này có ở bài truy xuất một bước trước một bước sau.

Cần chuẩn bị gì trước khi bắt tay làm hồ sơ?

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm cần 3 danh sách và một người giữ sổ. Thiếu người giữ sổ thì hồ sơ thường bỏ dở sau vài tuần.

Bốn thứ cần chuẩn bị theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm: sản phẩm, nhà cung cấp, khách hàng, người giữ sổ
Cần chuẩn bịGhi những gìLấy từ đâu
Danh sách sản phẩmTên, quy cách đóng gói, hạn sử dụng, tiêu chuẩn áp dụngHồ sơ tự công bố, nhãn sản phẩm
Danh sách nhà cung cấpTên, địa chỉ, mã số (nếu có), loại nguyên liệuHóa đơn mua hàng 3 tháng gần nhất
Danh sách khách, đại lýTên, địa chỉ, kênh nhận hàngSổ bán hàng, phần mềm bán hàng
Người giữ sổAi ghi, ai kiểm, ai lưuPhân công bằng văn bản

Với cơ sở thực phẩm thuộc Bộ Công Thương, Thông tư 63/2026/TT-BCT yêu cầu nhà sản xuất lưu nhiều nhóm thông tin. Trong đó có đơn vị vận chuyển, bảo quản, lưu kho và nhà cung cấp nguyên liệu (Tạp chí Công Thương).

7 bước trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Ví dụ xuyên suốt là một xưởng bánh quy 8 người. Giả sử sản phẩm thuộc phạm vi Bộ Công Thương (ví dụ giả định).

Bước 1: Xác định văn bản và thời hạn lưu

Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương làm theo Thông tư 63/2026/TT-BCT, hiệu lực 15/11/2026. Hồ sơ lưu tối thiểu 12 tháng sau hạn sử dụng. Sản phẩm không phải ghi hạn thì lưu 60 tháng từ ngày sản xuất. Nông, lâm, thủy sản làm theo Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT. Mốc lưu là 6 tháng với hàng tươi sống, 2 năm với hàng đông lạnh, chế biến. Hàng có hạn dùng lưu 12 tháng sau hạn (văn bản gốc Thông tư 17/2021).

Ở xưởng bánh ví dụ, bánh có hạn dùng 9 tháng. Vậy mỗi lô cần giữ hồ sơ ít nhất 21 tháng từ ngày sản xuất. Theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở đây, mốc này ghi ở trang đầu sổ.

Bước 2: Đặt quy tắc mã lô

Mã lô nên đọc được bằng mắt, ví dụ ngày sản xuất cộng số mẻ: lô 261013-01 là mẻ đầu ngày 13/10/2026. Nguyên liệu nhận vào không có mã thì xưởng tự gán mã nhận hàng, ví dụ NL-261010-03.

Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, quy tắc mã lô nên viết ra một trang. Bản đó dán ở kho và xưởng. Người in bao bì và người ghi sổ phải dùng chung một quy tắc mã lô. Hai người hai cách đặt mã là nguồn gốc của nhiều lỗi về sau.

Bước 3: Lập sổ nhập nguyên liệu, bao bì

Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, sổ nhập là tờ đầu tiên. Mỗi lần nhận hàng, thủ kho ghi một dòng vào sổ nhập. Dòng gồm ngày, nhà cung cấp, nguyên liệu, số lượng, mã lô nhà cung cấp, mã nhận hàng, số hóa đơn. Đây cũng là nhóm thông tin Thông tư 17/2021 yêu cầu cho lô nhận vào.

Sổ nhập nguyên liệu đã điền mã lô nhà cung cấp và mã nhận hàng

Bước 4: Lập phiếu sản xuất theo mẻ

Phiếu mẻ là tờ hay bị bỏ nhất. Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, mỗi mẻ cần một phiếu riêng. Phiếu ghi mã lô thành phẩm, ngày, ca, người làm, mã lô từng nguyên liệu đã dùng, số lượng ra. Thiếu tờ này thì sao? Khi bơ có vấn đề, xưởng không biết mẻ nào đã dùng lô bơ đó.

Bước 5: Lập sổ xuất hàng

Sổ xuất khép lại cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở đầu ra. Mỗi lần giao ghi ngày, khách hoặc đại lý, mã lô, số lượng, số hóa đơn hoặc phiếu giao, đơn vị vận chuyển. Theo Thông tư 17/2021, cơ sở bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng không bắt buộc lưu thông tin người mua. Vì vậy cột khách chỉ cần cho hàng bán buôn, đại lý, sàn.

Bước 6: Gắn mã lô lên bao bì, tem

Bước 6 là chỗ cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm chạm tới bao bì. Mã lô trên bao bì nối hồ sơ trong sổ với gói hàng trên kệ. Có ba cách in. Dùng máy in date, dán nhãn, hoặc dùng tem QR mã hóa số lô. Nội dung khác trên nhãn nên đối chiếu thêm Nghị định 37/2026/NĐ-CP và văn bản của ngành.

Đọc số lô, ngày sản xuất trên tem truy xuất theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Hàng thuộc danh mục rủi ro cao của Bộ Công Thương còn phải khai dữ liệu theo Thông tư 31/2026/TT-BCT. Theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở trên, số lô trên tem phải trùng số lô đã ghi trong sổ.

Bước 7: Lưu chứng từ và diễn tập

Bước cuối của cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm là lưu và thử. Chụp hóa đơn, giấy chứng nhận, phiếu kiểm nghiệm ngay khi nhận. Lưu theo thư mục tháng, tên file có mã lô. Rồi chọn một lô, tra ngược, tra xuôi và bấm giờ để thử cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Thông tư 17/2021 cũng đưa việc thẩm tra định kỳ và cập nhật vào nội dung bắt buộc của hệ thống truy xuất.

Diễn tập tra ngược và tra xuôi một lô hàng, ghi thời gian vào biên bản

Ví dụ: tra một lô bơ lỗi trong xưởng bánh

Ví dụ giả định này cho thấy cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm vận hành khi có sự cố. Tình huống: nhà cung cấp báo lô bơ B-0921 có vấn đề.

  1. Mở sổ nhập, tìm B-0921 thấy dòng ngày 21/9/2026 nhận 50 kg bơ lạt từ NCC02.
  2. Lọc phiếu mẻ có B-0921 thấy hai mẻ 261005-01 và 261005-02 đã dùng, tổng 780 hộp.
  3. Lọc sổ xuất theo hai mã lô đó thấy đại lý DL05 nhận 80 hộp, DL07 nhận 60 hộp.
  4. Kiểm kho phần còn lại của hai lô, khoanh vùng và báo đại lý.

Nếu xưởng bỏ qua bước 3 hoặc bước 5, chuỗi đứt ngay ở đó. Khi ấy xưởng phải gọi mọi đại lý và xử lý toàn bộ hàng tháng 10. Vì thế cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm luôn đặt cột mã lô ở cả hai đầu.

Thời gian và chi phí ước tính

Chi phí chính là công ghi chép. Với cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ, tiền mua phần mềm gần như không phát sinh. Bảng dưới là ước tính cho xưởng ở ví dụ trên (ví dụ giả định, không phải số đo thực tế).

Hạng mụcLàm bằng sổ hoặc ExcelLàm bằng phần mềm
Dựng mẫu sổ ban đầu1-2 buổi làm việcTheo thời gian triển khai của bên cung cấp
Ghi chép hằng ngàyKhoảng 15-20 phút mỗi caQuét mã, nhập ít hơn
Tra một lô khi có sự cốVài giờ nếu sổ sắp theo lôVài phút
Chi phí tiềnGần như bằng 0Phí thuê bao theo báo giá từng bên

Mốc cần so khi chọn cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm là 24 giờ. Đó là thời hạn nộp hồ sơ theo Thông tư 63/2026/TT-BCT. Diễn tập tra một lô mất quá một ngày? Khi đó nên đổi công cụ. Giá phần mềm thay đổi theo từng bên, nên hỏi báo giá tại thời điểm ký.

Điều chỉnh theo loại cơ sở

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm giữ nguyên 7 bước. Mỗi loại cơ sở chỉ thêm hoặc bớt cột.

Loại cơ sởBước cần làmĐiểm khác
Xưởng sản xuất thực phẩmCả 7 bướcPhiếu mẻ ghi đủ nguyên liệu và bao bì
Đại lý, cửa hàng bán lạiBỏ bước 4Lưu chứng từ nhận từ nhà sản xuất, hợp đồng, vận chuyển
Hợp tác xã nông sảnCả 7 bướcSổ nhập ghi từng hộ cung cấp; phiếu ghi từng công đoạn sơ chế
Hàng nhập khẩuBỏ bước 4Thêm cơ sở sản xuất và nước xuất khẩu (Thông tư 17/2021)

Với hợp tác xã nông sản, khi lập hồ sơ truy xuất nên ghi kèm mã số vùng trồng nếu có. Mã số vùng trồng nộp tại UBND cấp xã theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Mẹo làm nhanh, làm đúng

Sai sót hay đến từ việc ghi bù vào cuối ngày. Các mẹo dưới đây giúp người áp dụng cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ghi ngay tại chỗ.

Các lỗi hay gặp và cách sửa từng lỗi có trong bài lỗi thường gặp khi hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Checklist trước khi đưa hồ sơ vào dùng

Rà 8 điểm dưới đây sau 7 bước. Điểm nào còn thiếu thì quay lại bước tương ứng trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Checklist 8 điểm theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm trước khi đưa vào dùng

Đọc tiếp trong nhóm hồ sơ truy xuất

Các bài dưới đây đi sâu từng phần.

Nên giữ sổ giấy hay bảng tính, giữ bao lâu và cất ở đâu có trong bài lưu trữ hồ sơ truy xuất.

Cần tem QR truy xuất nguồn gốc?

Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. ZoneQR có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Bạn có thể quét thử tem mẫu trước.

Nếu đang áp dụng cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hãy mang theo mẫu sổ đang dùng. Gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886 để nhận tư vấn gói tuân thủ. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

ZoneQR của ZoneTech: tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc theo lô, hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT, gọi hoặc Zalo 0976.179.886

Câu hỏi thường gặp khi làm hồ sơ

Có mẫu hồ sơ truy xuất nguồn gốc do nhà nước ban hành không?

Các thông tư đã đọc quy định thông tin phải lưu, không ban hành một mẫu sổ cố định. Cơ sở tự thiết kế sổ, miễn đủ thông tin và tra được theo lô.

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ tay có được không?

Được. Sổ phải đủ cột và sắp theo mã lô. Thông tư 17/2021 cho lưu bằng phương tiện phù hợp, thuận lợi tra cứu. Thông tư 63/2026 yêu cầu hồ sơ an toàn, không bị sửa và nộp được trong 24 giờ. Vì vậy sổ tay phải sắp theo mã lô và không tẩy xóa.

Cửa hàng chỉ mua đi bán lại cần ghi những gì?

Theo Thông tư 63/2026, cơ sở kinh doanh lưu thông tin nhận từ nhà sản xuất. Kèm theo là hợp đồng, hóa đơn, chứng từ mua bán, vận chuyển. Khi có sự cố, cửa hàng báo nhà sản xuất và phối hợp truy xuất. Với cửa hàng, cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bỏ bước lập phiếu mẻ.

Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm mất bao lâu?

Với xưởng nhỏ ở ví dụ, dựng mẫu sổ mất khoảng 1-2 buổi. Phần tốn thời gian hơn là tập cho người làm ghi đều mỗi ca trong vài tuần đầu.

Có cần phần mềm mới lập hồ sơ truy xuất được không?

Không bắt buộc với cơ sở ít lô. Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ hoặc Excel có cột mã lô là đủ. Phần mềm giúp khi có nhiều lô, nhiều kênh bán và nhiều đại lý.

Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận

Thành viên TRAVINA GROUP
Zalo