Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm: 7 bước cho cơ sở nhỏ
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm gói gọn trong một việc: gán mã lô ngay khi nhận nguyên liệu, rồi ghi mã đó ở mọi khâu cho tới lúc giao hàng. Bài này hướng dẫn 7 bước dựng bộ hồ sơ bằng sổ hoặc Excel. Bài dành cho xưởng nhỏ, hộ kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phần văn bản pháp luật và thời hạn lưu đã có trong bài quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Tóm tắt nhanh
- Bộ hồ sơ gồm 4 phần nối bằng mã lô: sổ nhập, phiếu sản xuất, sổ xuất, chứng từ lưu kèm.
- Bắt đầu bằng sổ hoặc Excel là đủ. Phần mềm chỉ cần khi số lô mỗi tháng lớn.
- Mã lô phải in được lên bao bì. Nếu không, hồ sơ không nối được với sản phẩm ngoài kệ.
- Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương phải nộp hồ sơ trong 24 giờ khi được yêu cầu. Vì vậy sổ phải tra theo số lô được ngay lập tức.
Mục lục
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ mã lô, không bắt đầu từ phần mềm. Hồ sơ truy xuất nguồn gốc là tập ghi chép và chứng từ theo lô của một cơ sở. Nhờ nó, người tra lần được từ sản phẩm về nguyên liệu và nơi đã giao. Mã lô là dãy ký tự gán cho một nhóm sản phẩm làm ra trong cùng điều kiện. Mã nhận hàng là mã cơ sở tự gán cho nguyên liệu khi nhà cung cấp không in mã lô.
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm vì thế xoay quanh một câu hỏi. Mã lô có đi liền từ phiếu nhập, phiếu sản xuất tới phiếu xuất hay không.
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm gồm những bước nào?
Có 7 bước. Làm theo thứ tự, mỗi bước tạo ra một tờ hoặc một quy tắc cầm được.
| Bước | Việc làm | Kết quả cầm được |
|---|---|---|
| 1 | Xác định văn bản áp dụng và thời hạn lưu | Một dòng ghi trong quy định nội bộ |
| 2 | Đặt quy tắc mã lô | Bảng quy tắc mã lô dán ở xưởng |
| 3 | Lập sổ nhập nguyên liệu, bao bì | Sổ nhập có cột mã lô nhà cung cấp |
| 4 | Lập phiếu sản xuất theo mẻ | Phiếu mẻ ghi lô nguyên liệu đã dùng |
| 5 | Lập sổ xuất hàng | Sổ xuất ghi mã lô giao cho từng khách |
| 6 | Gắn mã lô lên bao bì, tem | Mã lô đọc được trên từng gói |
| 7 | Lưu chứng từ và diễn tập | Thư mục lưu theo tháng, biên bản diễn tập |
Nguyên tắc xuyên suốt là biết chắc mình nhận lô nào từ ai và giao lô nào cho ai. Nguyên tắc này có ở bài truy xuất một bước trước một bước sau.
Cần chuẩn bị gì trước khi bắt tay làm hồ sơ?
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm cần 3 danh sách và một người giữ sổ. Thiếu người giữ sổ thì hồ sơ thường bỏ dở sau vài tuần.

| Cần chuẩn bị | Ghi những gì | Lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Danh sách sản phẩm | Tên, quy cách đóng gói, hạn sử dụng, tiêu chuẩn áp dụng | Hồ sơ tự công bố, nhãn sản phẩm |
| Danh sách nhà cung cấp | Tên, địa chỉ, mã số (nếu có), loại nguyên liệu | Hóa đơn mua hàng 3 tháng gần nhất |
| Danh sách khách, đại lý | Tên, địa chỉ, kênh nhận hàng | Sổ bán hàng, phần mềm bán hàng |
| Người giữ sổ | Ai ghi, ai kiểm, ai lưu | Phân công bằng văn bản |
Với cơ sở thực phẩm thuộc Bộ Công Thương, Thông tư 63/2026/TT-BCT yêu cầu nhà sản xuất lưu nhiều nhóm thông tin. Trong đó có đơn vị vận chuyển, bảo quản, lưu kho và nhà cung cấp nguyên liệu (Tạp chí Công Thương).
7 bước trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm
Ví dụ xuyên suốt là một xưởng bánh quy 8 người. Giả sử sản phẩm thuộc phạm vi Bộ Công Thương (ví dụ giả định).
Bước 1: Xác định văn bản và thời hạn lưu
Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương làm theo Thông tư 63/2026/TT-BCT, hiệu lực 15/11/2026. Hồ sơ lưu tối thiểu 12 tháng sau hạn sử dụng. Sản phẩm không phải ghi hạn thì lưu 60 tháng từ ngày sản xuất. Nông, lâm, thủy sản làm theo Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT. Mốc lưu là 6 tháng với hàng tươi sống, 2 năm với hàng đông lạnh, chế biến. Hàng có hạn dùng lưu 12 tháng sau hạn (văn bản gốc Thông tư 17/2021).
Ở xưởng bánh ví dụ, bánh có hạn dùng 9 tháng. Vậy mỗi lô cần giữ hồ sơ ít nhất 21 tháng từ ngày sản xuất. Theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở đây, mốc này ghi ở trang đầu sổ.
Bước 2: Đặt quy tắc mã lô
Mã lô nên đọc được bằng mắt, ví dụ ngày sản xuất cộng số mẻ: lô 261013-01 là mẻ đầu ngày 13/10/2026. Nguyên liệu nhận vào không có mã thì xưởng tự gán mã nhận hàng, ví dụ NL-261010-03.
Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, quy tắc mã lô nên viết ra một trang. Bản đó dán ở kho và xưởng. Người in bao bì và người ghi sổ phải dùng chung một quy tắc mã lô. Hai người hai cách đặt mã là nguồn gốc của nhiều lỗi về sau.
Bước 3: Lập sổ nhập nguyên liệu, bao bì
Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, sổ nhập là tờ đầu tiên. Mỗi lần nhận hàng, thủ kho ghi một dòng vào sổ nhập. Dòng gồm ngày, nhà cung cấp, nguyên liệu, số lượng, mã lô nhà cung cấp, mã nhận hàng, số hóa đơn. Đây cũng là nhóm thông tin Thông tư 17/2021 yêu cầu cho lô nhận vào.

Bước 4: Lập phiếu sản xuất theo mẻ
Phiếu mẻ là tờ hay bị bỏ nhất. Trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, mỗi mẻ cần một phiếu riêng. Phiếu ghi mã lô thành phẩm, ngày, ca, người làm, mã lô từng nguyên liệu đã dùng, số lượng ra. Thiếu tờ này thì sao? Khi bơ có vấn đề, xưởng không biết mẻ nào đã dùng lô bơ đó.
Bước 5: Lập sổ xuất hàng
Sổ xuất khép lại cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở đầu ra. Mỗi lần giao ghi ngày, khách hoặc đại lý, mã lô, số lượng, số hóa đơn hoặc phiếu giao, đơn vị vận chuyển. Theo Thông tư 17/2021, cơ sở bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng không bắt buộc lưu thông tin người mua. Vì vậy cột khách chỉ cần cho hàng bán buôn, đại lý, sàn.
Bước 6: Gắn mã lô lên bao bì, tem
Bước 6 là chỗ cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm chạm tới bao bì. Mã lô trên bao bì nối hồ sơ trong sổ với gói hàng trên kệ. Có ba cách in. Dùng máy in date, dán nhãn, hoặc dùng tem QR mã hóa số lô. Nội dung khác trên nhãn nên đối chiếu thêm Nghị định 37/2026/NĐ-CP và văn bản của ngành.

Hàng thuộc danh mục rủi ro cao của Bộ Công Thương còn phải khai dữ liệu theo Thông tư 31/2026/TT-BCT. Theo cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở trên, số lô trên tem phải trùng số lô đã ghi trong sổ.
Bước 7: Lưu chứng từ và diễn tập
Bước cuối của cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm là lưu và thử. Chụp hóa đơn, giấy chứng nhận, phiếu kiểm nghiệm ngay khi nhận. Lưu theo thư mục tháng, tên file có mã lô. Rồi chọn một lô, tra ngược, tra xuôi và bấm giờ để thử cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Thông tư 17/2021 cũng đưa việc thẩm tra định kỳ và cập nhật vào nội dung bắt buộc của hệ thống truy xuất.

Ví dụ: tra một lô bơ lỗi trong xưởng bánh
Ví dụ giả định này cho thấy cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm vận hành khi có sự cố. Tình huống: nhà cung cấp báo lô bơ B-0921 có vấn đề.
- Mở sổ nhập, tìm B-0921 thấy dòng ngày 21/9/2026 nhận 50 kg bơ lạt từ NCC02.
- Lọc phiếu mẻ có B-0921 thấy hai mẻ 261005-01 và 261005-02 đã dùng, tổng 780 hộp.
- Lọc sổ xuất theo hai mã lô đó thấy đại lý DL05 nhận 80 hộp, DL07 nhận 60 hộp.
- Kiểm kho phần còn lại của hai lô, khoanh vùng và báo đại lý.
Nếu xưởng bỏ qua bước 3 hoặc bước 5, chuỗi đứt ngay ở đó. Khi ấy xưởng phải gọi mọi đại lý và xử lý toàn bộ hàng tháng 10. Vì thế cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm luôn đặt cột mã lô ở cả hai đầu.
Thời gian và chi phí ước tính
Chi phí chính là công ghi chép. Với cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ, tiền mua phần mềm gần như không phát sinh. Bảng dưới là ước tính cho xưởng ở ví dụ trên (ví dụ giả định, không phải số đo thực tế).
| Hạng mục | Làm bằng sổ hoặc Excel | Làm bằng phần mềm |
|---|---|---|
| Dựng mẫu sổ ban đầu | 1-2 buổi làm việc | Theo thời gian triển khai của bên cung cấp |
| Ghi chép hằng ngày | Khoảng 15-20 phút mỗi ca | Quét mã, nhập ít hơn |
| Tra một lô khi có sự cố | Vài giờ nếu sổ sắp theo lô | Vài phút |
| Chi phí tiền | Gần như bằng 0 | Phí thuê bao theo báo giá từng bên |
Mốc cần so khi chọn cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm là 24 giờ. Đó là thời hạn nộp hồ sơ theo Thông tư 63/2026/TT-BCT. Diễn tập tra một lô mất quá một ngày? Khi đó nên đổi công cụ. Giá phần mềm thay đổi theo từng bên, nên hỏi báo giá tại thời điểm ký.
Điều chỉnh theo loại cơ sở
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm giữ nguyên 7 bước. Mỗi loại cơ sở chỉ thêm hoặc bớt cột.
| Loại cơ sở | Bước cần làm | Điểm khác |
|---|---|---|
| Xưởng sản xuất thực phẩm | Cả 7 bước | Phiếu mẻ ghi đủ nguyên liệu và bao bì |
| Đại lý, cửa hàng bán lại | Bỏ bước 4 | Lưu chứng từ nhận từ nhà sản xuất, hợp đồng, vận chuyển |
| Hợp tác xã nông sản | Cả 7 bước | Sổ nhập ghi từng hộ cung cấp; phiếu ghi từng công đoạn sơ chế |
| Hàng nhập khẩu | Bỏ bước 4 | Thêm cơ sở sản xuất và nước xuất khẩu (Thông tư 17/2021) |
Với hợp tác xã nông sản, khi lập hồ sơ truy xuất nên ghi kèm mã số vùng trồng nếu có. Mã số vùng trồng nộp tại UBND cấp xã theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Mẹo làm nhanh, làm đúng
Sai sót hay đến từ việc ghi bù vào cuối ngày. Các mẹo dưới đây giúp người áp dụng cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm ghi ngay tại chỗ.
- Đặt sổ nhập ở cửa kho, phiếu mẻ ở bàn sản xuất, sổ xuất ở bàn đóng hàng.
- Không trộn hai lô vào một thùng chứa. Nếu buộc phải trộn, ghi cả hai mã vào phiếu mẻ.
- Mỗi cuối tuần, người kiểm đối chiếu tổng số lượng nhập, ra, xuất của 1-2 lô.
- Khi lập hồ sơ truy xuất bằng Excel, khóa các dòng đã ghi và sao lưu hằng tuần.
Các lỗi hay gặp và cách sửa từng lỗi có trong bài lỗi thường gặp khi hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Checklist trước khi đưa hồ sơ vào dùng
Rà 8 điểm dưới đây sau 7 bước. Điểm nào còn thiếu thì quay lại bước tương ứng trong cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

- [ ] Đã ghi văn bản áp dụng và thời hạn lưu vào quy định nội bộ.
- [ ] Quy tắc mã lô đã dán ở kho và xưởng, mọi người đọc hiểu.
- [ ] Sổ nhập có cột mã lô nhà cung cấp và mã nhận hàng.
- [ ] Phiếu mẻ ghi mã lô từng nguyên liệu, kể cả bao bì.
- [ ] Sổ xuất ghi mã lô cho mọi đơn bán buôn, đại lý, sàn.
- [ ] Mã lô in rõ trên bao bì, không bị nhòe sau khi đóng thùng.
- [ ] Chứng từ lưu theo tháng, tên file có mã lô.
- [ ] Đã diễn tập tra một lô, ghi thời gian và cột còn thiếu.
Đọc tiếp trong nhóm hồ sơ truy xuất
Các bài dưới đây đi sâu từng phần.
- Phải ghi gì, lưu bao lâu, nộp trong bao lâu: hồ sơ truy xuất nguồn gốc.
- Năm tờ mẫu với các cột và ví dụ đã điền: mẫu hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
- Chín lỗi hay gặp và cách sửa: lỗi thường gặp khi hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Nên giữ sổ giấy hay bảng tính, giữ bao lâu và cất ở đâu có trong bài lưu trữ hồ sơ truy xuất.
Cần tem QR truy xuất nguồn gốc?
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech làm tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc và QR dẫn khách về Zalo OA. ZoneQR có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Bạn có thể quét thử tem mẫu trước.
Nếu đang áp dụng cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hãy mang theo mẫu sổ đang dùng. Gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886 để nhận tư vấn gói tuân thủ. Bạn có thể xem trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.

Câu hỏi thường gặp khi làm hồ sơ
Có mẫu hồ sơ truy xuất nguồn gốc do nhà nước ban hành không?
Các thông tư đã đọc quy định thông tin phải lưu, không ban hành một mẫu sổ cố định. Cơ sở tự thiết kế sổ, miễn đủ thông tin và tra được theo lô.
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ tay có được không?
Được. Sổ phải đủ cột và sắp theo mã lô. Thông tư 17/2021 cho lưu bằng phương tiện phù hợp, thuận lợi tra cứu. Thông tư 63/2026 yêu cầu hồ sơ an toàn, không bị sửa và nộp được trong 24 giờ. Vì vậy sổ tay phải sắp theo mã lô và không tẩy xóa.
Cửa hàng chỉ mua đi bán lại cần ghi những gì?
Theo Thông tư 63/2026, cơ sở kinh doanh lưu thông tin nhận từ nhà sản xuất. Kèm theo là hợp đồng, hóa đơn, chứng từ mua bán, vận chuyển. Khi có sự cố, cửa hàng báo nhà sản xuất và phối hợp truy xuất. Với cửa hàng, cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bỏ bước lập phiếu mẻ.
Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm mất bao lâu?
Với xưởng nhỏ ở ví dụ, dựng mẫu sổ mất khoảng 1-2 buổi. Phần tốn thời gian hơn là tập cho người làm ghi đều mỗi ca trong vài tuần đầu.
Có cần phần mềm mới lập hồ sơ truy xuất được không?
Không bắt buộc với cơ sở ít lô. Cách làm hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng sổ hoặc Excel có cột mã lô là đủ. Phần mềm giúp khi có nhiều lô, nhiều kênh bán và nhiều đại lý.
Cập nhật lần cuối: 28/10/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận