Mẫu quy trình bán hàng thu tiền: từ đơn hàng, hóa đơn đến công nợ
Mẫu quy trình bán hàng thu tiền gồm 7 bước: nhận đơn, kiểm hạn mức nợ, giao hàng, lập hóa đơn, ghi công nợ, nhắc và thu tiền, đối chiếu cuối kỳ. Mỗi bước ghi theo khung 6 cột: người làm, đầu vào, đầu ra, thời hạn, biểu mẫu. Mục tiêu là không đơn nào giao xong mà tiền không có người theo.
Bài này dành cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh bán sỉ có cho khách nợ. Mẫu giúp giao việc rõ cho bán hàng và kế toán.
Mục lục
Quy trình bán hàng thu tiền gồm những bước nào?
Quy trình đi từ lúc nhận đơn đến lúc tiền về và khớp sổ.

Quy trình bán hàng thu tiền là chuỗi bước nối việc bán hàng với việc thu tiền, gồm cả phần công nợ khi khách được trả sau. Nó dùng chung khung bảng SOP 6 cột trong bài mẫu quy trình bán hàng. Khác ở chỗ, nửa sau của bảng do kế toán làm.
Công nợ phải thu là số tiền khách đã nhận hàng nhưng chưa trả, doanh nghiệp còn quyền đòi. Bán lẻ thu tiền ngay thì công nợ gần như bằng không. Bán sỉ, bán cho công ty thường cho nợ theo kỳ, nên quy trình bán hàng thu tiền phải có bước kiểm hạn mức và bước nhắc nợ.
Mẫu bảng 7 bước đã điền
Ví dụ giả định: công ty phân phối vật tư bán cho 40 đại lý, cho nợ 30 ngày. Quy trình bán hàng thu tiền của công ty viết thành 7 dòng.

| Bước | Người làm | Đầu ra | Thời hạn | Biểu mẫu |
|---|---|---|---|---|
| 1. Nhận đơn | Nhân viên kinh doanh | Đơn có mã khách, mã hàng, số lượng | Trong ngày | Phiếu đặt hàng |
| 2. Kiểm hạn mức nợ | Kế toán công nợ | Đơn được duyệt hoặc bị giữ | Trong 2 giờ | Sổ công nợ |
| 3. Giao hàng | Kho | Biên bản giao nhận có chữ ký | Theo lịch giao | Phiếu xuất kho |
| 4. Lập hóa đơn | Kế toán | Hóa đơn gửi khách | Theo quy định hóa đơn | Hóa đơn điện tử |
| 5. Ghi công nợ | Kế toán công nợ | Dòng nợ có ngày đến hạn | Ngay sau bước 4 | Sổ công nợ |
| 6. Nhắc và thu tiền | Kinh doanh và kế toán | Tiền về, phiếu thu hoặc báo có | Theo lịch nhắc | Mẫu tin nhắc nợ |
| 7. Đối chiếu cuối kỳ | Kế toán công nợ | Biên bản đối chiếu có xác nhận | Cuối tháng hoặc quý | Biên bản đối chiếu |
Hai cột đầu vào và thời hạn của bảng đầy đủ do doanh nghiệp tự điền theo thực tế. Thời hạn ở bảng trên là giả định. Bước 2 là chỗ quy trình bán hàng thu tiền chặn rủi ro sớm nhất. Đại lý vượt hạn mức hoặc có nợ quá hạn thì đơn mới bị giữ, chờ chủ doanh nghiệp duyệt.
Bước 6 ghi hai người làm vì kinh doanh giữ quan hệ, kế toán giữ số. Nên ghi rõ ai gửi tin nhắc, ai gọi khi quá hạn, để không ai đẩy việc cho nhau.
Nhắc nợ theo tuổi nợ
Trong quy trình bán hàng thu tiền, lịch nhắc nợ gắn với số ngày còn lại hoặc đã quá hạn.

Tuổi nợ là số ngày tính từ ngày đến hạn của một khoản nợ đến hôm nay. Chia nợ theo tuổi giúp quy trình bán hàng thu tiền biết khoản nào cần gọi trước. Lịch dưới là gợi ý minh họa, bạn chỉnh theo kỳ hạn thật.
- Trước hạn 3 ngày: kế toán gửi tin nhắc kèm số tiền và số hóa đơn.
- Đúng hạn: nhân viên kinh doanh gọi xác nhận ngày chuyển tiền.
- Quá hạn 1 đến 15 ngày: gửi tin nhắc lần hai, báo giữ đơn mới.
- Quá hạn trên 15 ngày: chủ doanh nghiệp gọi trực tiếp, cân nhắc ngừng cho nợ.
Cách dựng sổ theo dõi tuổi nợ bằng bảng tính có trong bài quản lý công nợ khách hàng bằng Excel. Sổ đó là đầu vào cho bước 2 và bước 6 của bảng trên.
Chứng từ cần lưu ở mỗi bước
Mỗi đầu ra trong quy trình bán hàng thu tiền nên để lại một chứng từ kiểm tra được.

Phiếu thu là chứng từ ghi nhận tiền mặt doanh nghiệp đã nhận, có số, ngày, người nộp và lý do thu. Tiền chuyển khoản thì giấy báo có hoặc sao kê ngân hàng là chứng từ. Doanh nghiệp tham khảo hệ thống chứng từ trong Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Bán sỉ thường có hợp đồng mua bán, trong đó ghi kỳ hạn thanh toán. Khung pháp lý chung là Luật Thương mại 2005. Khi đối chiếu cuối kỳ, biên bản có xác nhận của hai bên là căn cứ nếu sau này có tranh chấp.
Hộ kinh doanh ghi sổ theo quy định riêng cho hộ, không theo thông tư của doanh nghiệp. Chỗ chưa rõ về sổ sách, hãy hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Phần lập hóa đơn ở bước 4 có quy định riêng về thời điểm, nên kế toán cần đối chiếu văn bản hóa đơn hiện hành.
Cùng nhóm: quy trình bán hàng xuất hóa đơn và bán hàng vật liệu xây dựng.
Câu hỏi thường gặp
Bán lẻ thu tiền ngay có cần quy trình này không?
Cần một quy trình bán hàng thu tiền rút gọn. Bỏ bước 2 và bước 5, giữ bước đối chiếu tiền cuối ngày giữa quầy, máy bán hàng và tài khoản ngân hàng.
Ai nên giữ sổ công nợ?
Kế toán giữ sổ công nợ phải thu, nhân viên kinh doanh chỉ được xem. Người bán không tự sửa số nợ của khách mình phụ trách.
Bao lâu nên đối chiếu công nợ với khách?
Mỗi tháng với khách mua thường xuyên, mỗi quý với khách ít mua. Đối chiếu xong nên có xác nhận của khách.
Cần quy trình viết sẵn cho phòng ban?
Quy trình bán hàng thu tiền chạy được khi bán hàng và kế toán dùng chung một bảng và một lịch. Bộ giải pháp ZoneKit gồm quy trình mẫu theo phòng ban, kèm bài chấm điểm vận hành miễn phí 8 câu và quy trình mẫu để tải. Xem thêm ở trang giới thiệu ZoneTech. Giá từng gói có ở bảng giá.
Cập nhật lần cuối: 04/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận