ZoneTechLỗi thường gặp khi làm OCOP: 10 lỗi khiến sản phẩm mất điểm hoặc bị thu hồi
Lỗi thường gặp khi làm OCOP rơi vào ba giai đoạn: chuẩn bị (giấy tờ chất lượng thiếu, câu chuyện sản phẩm sơ sài), nộp hồ sơ (thiếu minh chứng, nộp sát hạn) và sau khi đạt sao (dùng logo sai, không giữ chất lượng). Hai giai đoạn đầu làm mất điểm; giai đoạn cuối có thể khiến chứng nhận bị thu hồi theo quy định mới từ 22/5/2026. Bài này dành cho HTX, hộ sản xuất và doanh nghiệp nhỏ; khung chương trình có ở bài OCOP và hồ sơ sản phẩm.
Tóm tắt nhanh
- Phần C (35 điểm) hay mất vì phiếu kiểm nghiệm, công bố hết hạn hoặc nhãn thiếu hướng dẫn sử dụng.
- Phần B (25 điểm) hay mất vì câu chuyện sản phẩm một hai câu chung chung.
- Báo cáo tự đánh giá không kèm minh chứng thì hội đồng khó cho điểm.
- Logo OCOP chỉ dùng cho đúng sản phẩm từ 3 sao, còn hạn, đúng số sao.
- Gian lận hồ sơ, vi phạm chất lượng, an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ, ngừng sản xuất có thể bị thu hồi chứng nhận.
10 lỗi thường gặp khi làm OCOP
Bảng dưới gom các lỗi hay gặp theo giai đoạn và cho biết lỗi đó làm mất gì. Thang điểm 100 chia phần A 40 điểm, phần B 25 điểm, phần C 35 điểm (VnEconomy).
| # | Lỗi | Giai đoạn | Hậu quả |
|---|---|---|---|
| 1 | Chủ thể chưa đăng ký kinh doanh hoặc không đứng tên sản xuất | Chuẩn bị | Không đủ điều kiện tham gia |
| 2 | Phiếu kiểm nghiệm, bản công bố thiếu hoặc hết hạn | Chuẩn bị | Mất điểm phần C |
| 3 | Nhãn thiếu hướng dẫn sử dụng, bảo quản | Chuẩn bị | Mất điểm phần C |
| 4 | Câu chuyện sản phẩm sơ sài, không có ảnh vùng nguyên liệu | Chuẩn bị | Mất điểm phần B |
| 5 | Đăng ký cả dòng sản phẩm thay vì một sản phẩm cụ thể | Chuẩn bị | Hồ sơ phải làm lại |
| 6 | Báo cáo tự đánh giá không kèm minh chứng | Nộp hồ sơ | Hội đồng khó cho điểm |
| 7 | Nộp cho xã sát hạn đợt | Nộp hồ sơ | Lỡ đợt, chờ đợt sau |
| 8 | Sản phẩm mẫu khác bao bì đang bán | Nộp hồ sơ | Không khớp hồ sơ |
| 9 | Dùng logo sai: sản phẩm chưa công nhận, sai số sao, hết hạn | Sau công nhận | Vi phạm khi hậu kiểm |
| 10 | Không giữ chất lượng, ngừng sản xuất, quá 36 tháng chưa đánh giá lại | Sau công nhận | Bị thu hồi chứng nhận (vi phạm, ngừng sản xuất) hoặc hết quyền dùng nhãn (quá hạn) |
Vì sao các lỗi này lặp lại?
Nguyên nhân chung là coi OCOP như một tờ giấy chứng nhận làm một lần. Thực tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chuyển trọng tâm sang hậu kiểm: kiểm tra thường xuyên trong suốt thời gian dùng nhãn, xử lý vi phạm bằng tạm đình chỉ hoặc thu hồi quyền sử dụng (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Ba nguyên nhân cụ thể hay gặp:
- Không có người phụ trách hồ sơ OCOP, nên giấy tờ hết hạn không ai theo dõi.
- Không ghi chép sản xuất theo lô, nên khi viết báo cáo không có số liệu, ảnh để chứng minh.
- Nhờ người viết hộ câu chuyện sản phẩm mà không gắn với vùng nguyên liệu, người làm thật.
Cách khắc phục từng lỗi
Các cách sửa dưới đây chủ yếu cần làm sớm và có người theo dõi, ít khi phải mua thêm máy móc.
| Lỗi | Cách khắc phục |
|---|---|
| 1. Chưa đăng ký kinh doanh | Đăng ký HTX, doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh trước khi chọn đợt |
| 2. Kiểm nghiệm, công bố thiếu | Gửi mẫu kiểm nghiệm ngay khi chọn sản phẩm; ghi ngày hết hạn từng giấy |
| 3. Nhãn thiếu thông tin | Rà nhãn theo quy định ghi nhãn trước khi in số lượng lớn |
| 4. Câu chuyện sơ sài | Viết về vùng nguyên liệu, người làm, cách làm khác biệt; chụp ảnh trong mùa vụ |
| 5. Đăng ký cả dòng | Chọn một quy cách cụ thể; sản phẩm khác đi chấm riêng |
| 6. Thiếu minh chứng | Viết báo cáo theo đúng thứ tự tiêu chí, đánh số minh chứng |
| 7. Nộp sát hạn | Nộp cho xã sớm hơn hạn đợt ít nhất 15 ngày làm việc |
| 8. Mẫu khác bao bì | Dùng 5 sản phẩm đúng bao bì đang bán |
| 9. Dùng logo sai | Chỉ in sau quyết định công nhận, đúng số sao, đúng sản phẩm |
| 10. Không duy trì | Lập lịch 36 tháng, kiểm nghiệm định kỳ, chuẩn bị đánh giá lại sớm |
Cách lập hồ sơ và đánh số minh chứng có ở bài hồ sơ OCOP. Với lỗi 9, bài logo OCOP có bảng các trường hợp được và không được in logo, gồm trường hợp tỉnh đánh giá "tiềm năng 5 sao" nhưng chưa có quyết định của Bộ.
Ví dụ: một HTX mất điểm phần B và cách sửa
Ví dụ giả định: một HTX làm miến dong ở vùng núi nộp sản phẩm túi 500 g lần đầu. Giấy tờ chất lượng đủ, nhưng câu chuyện sản phẩm chỉ có hai câu, không ảnh vùng trồng dong, kênh bán chỉ là bán quen ở chợ huyện. Sản phẩm đạt điểm dưới ngưỡng 3 sao.
Lần thứ hai, HTX làm ba việc trong 4 tháng: viết lại câu chuyện về các hộ trồng dong và cách làm miến thủ công, chụp ảnh từ vụ thu hoạch đến lúc phơi, mở thêm kênh bán qua 3 đại lý và một trang bán hàng online. Không mua thêm máy, nhưng phần B có đủ minh chứng. Điều rút ra: với cơ sở nhỏ, phần B là chỗ có thể bổ sung bằng ảnh và số liệu thật mà không cần đầu tư thiết bị.
Thang điểm 3 sao từ 50 điểm, 4 sao từ 70 điểm theo Tạp chí Công Thương.
Cách phòng tránh: lịch duy trì trong 36 tháng
Chứng nhận có hiệu lực 36 tháng, hết hạn phải đánh giá lại nếu muốn dùng tiếp (Báo Nông nghiệp và Môi trường). Lịch dưới đây giúp tránh lỗi 9 và 10.
| Thời điểm sau công nhận | Việc cần làm |
|---|---|
| Tháng 0 | Lưu quyết định công nhận; sửa bao bì in đúng số sao |
| Mỗi quý | Rà nhãn, bao bì đang bán khớp với sản phẩm được công nhận |
| Mỗi năm | Kiểm nghiệm định kỳ, cập nhật sản lượng, doanh thu, kênh bán |
| Tháng 30 đến 33 | Chuẩn bị hồ sơ đánh giá lại, chọn đợt nộp |
| Tháng 36 | Ngừng in logo nếu chưa có kết quả đánh giá lại |
Khi đánh giá lại, sản phẩm được chấm lại theo bộ tiêu chí, nên ghi chép đều hằng năm về kiểm nghiệm, sản lượng, doanh thu và kênh bán sẽ đỡ việc lúc lập hồ sơ.
Checklist tự kiểm
- [ ] Chủ thể đã đăng ký kinh doanh và đứng tên sản xuất.
- [ ] Phiếu kiểm nghiệm, bản công bố còn hạn; đã ghi ngày hết hạn.
- [ ] Nhãn có hướng dẫn sử dụng, bảo quản.
- [ ] Câu chuyện sản phẩm có người thật, vùng nguyên liệu thật, ảnh trong mùa vụ.
- [ ] Báo cáo tự đánh giá theo thứ tự tiêu chí, minh chứng đánh số.
- [ ] Nộp xã sớm hơn hạn đợt ít nhất 15 ngày làm việc.
- [ ] Logo chỉ in sau quyết định, đúng số sao, đúng sản phẩm.
- [ ] Có lịch duy trì 36 tháng và người phụ trách.
Tìm hiểu thêm theo trường hợp
- Lỗi OCOP ở thương hiệu đặc sản
- Lỗi OCOP ở doanh nghiệp chế biến
- Lỗi OCOP ở trang trại và kinh nghiệm OCOP cho trang trại
- Kinh nghiệm OCOP cho hộ sản xuất lớn
- Kinh nghiệm OCOP cho doanh nghiệp xuất khẩu
Zonetech hỗ trợ gì?
Với doanh nghiệp, HTX và trang trại nông sản, Zonetech làm truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình vận hành, các phần giúp có số liệu, ảnh và sổ sách thật khi viết báo cáo tự đánh giá. Gọi 0828.229.666 hoặc 0976.179.886 để nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao sản phẩm OCOP không đạt 3 sao?
Thường do thiếu minh chứng ở phần C (kiểm nghiệm, công bố, nhãn) và phần B (câu chuyện, kênh bán). Tổng điểm dưới 50 thì chỉ đạt 1 hoặc 2 sao và chưa được dùng nhãn OCOP.
Sản phẩm OCOP bị thu hồi chứng nhận khi nào?
Theo quy định mới, khi gian lận hồ sơ, vi phạm chất lượng hoặc an toàn thực phẩm, vi phạm sở hữu trí tuệ, hoặc không còn sản xuất sản phẩm đó.
Thương hiệu có một sản phẩm OCOP thì in logo lên sản phẩm khác được không?
Không. Logo gắn với từng sản phẩm được công nhận, không gắn với thương hiệu.
Hết 36 tháng mà chưa đánh giá lại thì sao?
Không được dùng nhãn OCOP nữa cho tới khi có kết quả đánh giá lại. Nên chuẩn bị hồ sơ từ tháng thứ 30.
Trượt sao lần đầu có được nộp lại không?
Được. Cấp tỉnh tổ chức ít nhất 2 đợt mỗi năm; sửa các tiêu chí mất điểm rồi nộp đợt sau.
Đọc tiếp: cách làm OCOP theo 7 bước, từ chọn sản phẩm đến nhận chứng nhận.
Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.