Quy trình thu hồi thực phẩm: các bước cho cơ sở chế biến nhỏ
Quy trình thu hồi thực phẩm ở cơ sở chế biến nhỏ gồm 7 bước: xác định văn bản áp dụng, đánh giá mức nguy cơ, giữ hàng và mẫu lưu, khoanh lô, thông báo trong 24 giờ, thu gom rồi xử lý và báo cáo. Vì thực phẩm hỏng nhanh và có thể gây ngộ độc, mỗi bước phải chạy theo giờ.
Bài này dành cho xưởng giò chả, bánh, mứt hay nước chấm đang dựng quy trình thu hồi thực phẩm.
Mục lục
Quy trình thu hồi thực phẩm khác gì hàng thường?
Thực phẩm có ba điểm riêng: hạn dùng ngắn, nguy cơ sức khỏe và văn bản theo từng bộ quản lý.

Thu hồi thực phẩm là việc đưa lô thực phẩm không bảo đảm an toàn hoặc sai quy định ra khỏi chuỗi phân phối và khỏi tay người mua. Mẫu lưu là phần sản phẩm cơ sở tự giữ lại của mỗi lô để kiểm khi có phản ánh. Tiêu hủy thực phẩm là làm cho lô hàng không còn dùng được làm thực phẩm, có biên bản ghi lại.
Điều 55 Luật An toàn thực phẩm quy định thu hồi tự nguyện và bắt buộc, cơ sở vi phạm chịu mọi chi phí. Phần chi tiết của quy trình thu hồi thực phẩm nằm ở thông tư của bộ quản lý ngành hàng.
| Bộ quản lý | Văn bản về thu hồi | Ví dụ ngành hàng |
|---|---|---|
| Bộ Nông nghiệp và Môi trường | Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT | Thịt, thủy sản, rau, chè, gạo |
| Bộ Y tế | Thông tư 23/2018/TT-BYT | Phụ gia, nước uống đóng chai, thực phẩm bảo vệ sức khỏe |
| Bộ Công Thương | Hỏi Sở Công Thương địa phương | Bánh kẹo, rượu bia, sữa chế biến |
Phân vai đội thu hồi và mốc giờ chung đã có ở bài quy trình thu hồi sản phẩm. Bài này đi vào phần riêng của thực phẩm.
7 bước quy trình thu hồi thực phẩm
Bước 1 của quy trình thu hồi thực phẩm làm sẵn từ trước. Sáu bước còn lại chạy khi có sự cố.

- Xác định văn bản áp dụng. Ghi mỗi mặt hàng thuộc bộ nào, thông tư nào.
- Đánh giá mức nguy cơ. Lỗi có thể gây hại sức khỏe thì thu tới tay người mua. Lỗi nhãn không ảnh hưởng an toàn thì có thể dừng ở đại lý.
- Giữ hàng và mẫu lưu. Tách lô trong kho, khóa xuất, ẩn sản phẩm trên sàn. Lấy mẫu lưu của lô đó đi kiểm nếu cần.
- Khoanh lô hai chiều. Tra ngược lô nguyên liệu đã dùng. Tra xuôi các nơi đã nhận lô thành phẩm.
- Thông báo trong 24 giờ. Gọi đại lý trước, gửi văn bản sau, báo cơ quan quản lý.
- Thu gom và bảo quản riêng. Hàng thu về để khu riêng, giữ đúng điều kiện bảo quản để còn kiểm được.
- Xử lý và báo cáo. Chọn cách xử lý, lập biên bản, báo cáo kết quả trong 3 ngày sau khi kết thúc.
Bước 4 là nơi quy trình thu hồi thực phẩm hay tắc nhất. Cách ghi để tra được hai chiều có ở bài truy xuất một bước trước một bước sau.
Ở bước 6, hàng đông lạnh hay hàng mát phải vào kho lạnh để còn kiểm được nguyên nhân.
Xử lý thực phẩm sau khi thu về
Thông tư 23/2018/TT-BYT cho bốn cách xử lý thực phẩm sau thu hồi.

| Cách xử lý | Dùng khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Khắc phục lỗi ghi nhãn | Hàng an toàn, chỉ sai nhãn | Sau thu hồi bắt buộc phải có văn bản đồng ý mới bán lại |
| Chuyển mục đích sử dụng | Không dùng làm thực phẩm được nhưng dùng việc khác được | Báo cáo trong 5 ngày làm việc sau khi xong |
| Tái xuất | Hàng nhập khẩu | Báo cáo trong 5 ngày làm việc sau khi xong |
| Tiêu hủy thực phẩm | Nhiễm bẩn, hỏng, có chất cấm | Có biên bản, báo cáo trong 5 ngày làm việc |
Với thực phẩm ngành nông nghiệp, thu hồi bắt buộc phải xử lý xong trong tối đa 3 tháng theo Thông tư 17/2021. Khi tiêu hủy thực phẩm, nên chụp ảnh và có chữ ký người chứng kiến. Đây là gợi ý thực hành.
Ví dụ giả định: xưởng chả cá
Một xưởng chả cá giả định giao hàng đông lạnh cho 5 đại lý và bán trên sàn. Một khách báo gói chả lô ngày 05 có mùi lạ. Số liệu dưới đây chỉ để minh họa quy trình thu hồi thực phẩm.

- Giờ 1: giữ 40 gói còn trong kho, ẩn sản phẩm trên sàn, gửi mẫu lưu đi kiểm.
- Giờ 2: sổ sản xuất cho thấy lô cá nguyên liệu dùng cho cả lô ngày 05 và 06. Xưởng quyết định thu cả hai lô.
- Giờ 4: lọc phiếu xuất, có 3 đại lý và 18 đơn sàn nhận hai lô này.
- Trong 24 giờ: gọi đại lý, nhắn khách, gửi văn bản và báo cơ quan quản lý.
Điểm làm nhanh là sổ sản xuất ghi lô nguyên liệu. Thiếu dòng đó, xưởng phải thu mọi lô chả cá đang bán.
Câu hỏi thường gặp
Cơ sở nhỏ có bắt buộc viết quy trình thu hồi thực phẩm không?
Với thực phẩm ngành nông nghiệp, Điều 8 Thông tư 17/2021 yêu cầu có kế hoạch thu hồi, thử nghiệm và rà soát hằng năm. Viết thành văn bản là cách dễ chứng minh nhất khi được kiểm tra.
Có cần giữ mẫu lưu cho mọi lô không?
Bài này không khẳng định mọi cơ sở đều bắt buộc lưu mẫu. Giữ mẫu lưu giúp tìm nguyên nhân nhanh. Nên hỏi cơ quan quản lý ngành về yêu cầu với mặt hàng của mình.
Quy trình thu hồi thực phẩm khác gì quy trình thu hồi sản phẩm lỗi nói chung?
Thực phẩm thêm bước giữ mẫu lưu và chọn cách xử lý theo thông tư ngành. Hàng lỗi kỹ thuật được bàn ở bài quy trình thu hồi sản phẩm lỗi. Cách viết thành quy phạm vệ sinh có ở bài SSOP thu hồi sản phẩm.
Bộ quy trình ZoneKit cho việc này
Giải pháp ZoneKit của ZoneTech có bộ quy trình và biểu mẫu theo phòng ban, dùng được cho quy trình thu hồi thực phẩm. Với tem QR theo lô, bạn có thể quét thử tem mẫu và nhận tư vấn gói tuân thủ ở trang ZoneQR. Giá từng gói có ở bảng giá.
Bài viết tổng hợp quy định để tham khảo, không thay cho hướng dẫn của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm.
Cập nhật lần cuối: 16/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận