Quy trình quản lý công cụ dụng cụ: cấp phát, thu hồi, báo mất
Quy trình quản lý công cụ dụng cụ cho doanh nghiệp nhỏ gồm 4 khâu: ghi sổ khi mua, cấp phát có ký nhận, thu hồi khi đổi việc hoặc nghỉ việc, và xử lý khi báo mất, báo hỏng. Quản lý công cụ dụng cụ khác tài sản cố định ở chỗ món nhỏ, nhiều, hay di chuyển, nên dễ thất lạc nhất. Giữ được 4 khâu này thì cuối năm kiểm kê ít chênh lệch.
Bài này dành cho xưởng, cửa hàng, công ty dịch vụ kỹ thuật có nhiều dụng cụ cầm tay, máy nhỏ, thiết bị văn phòng.
Mục lục
Công cụ dụng cụ khác tài sản cố định thế nào?
Khác ở ngưỡng giá trị và thời gian dùng. Món nào chưa đủ điều kiện tài sản cố định thì đưa vào sổ quản lý công cụ dụng cụ.

- Công cụ dụng cụ là tài sản dùng cho sản xuất, kinh doanh nhưng không đủ điều kiện ghi nhận là tài sản cố định, như khoan cầm tay, cân, máy đo.
- Phiếu cấp phát là phiếu ghi món nào giao cho ai, ngày nào, tình trạng ra sao, có chữ ký người nhận.
- Sổ theo dõi công cụ dụng cụ là bảng mỗi món một dòng, ghi mã, tên, người giữ, vị trí, tình trạng và lịch sử cấp phát.
Ngưỡng tài sản cố định hiện nay là nguyên giá từ 30 triệu đồng và dùng từ 1 năm, theo Thư viện Pháp luật. Văn bản chứa ngưỡng này có hiệu lực không quá 31/12/2026, nên kế toán cần theo dõi văn bản thay thế. Khung chung cho cả hai loại có trong bài quy trình quản lý tài sản.
4 khâu quản lý công cụ dụng cụ
Bảng dưới gói gọn ai làm, dùng giấy tờ gì. Doanh nghiệp ít người có thể gộp vai, miễn người cấp và người kiểm khác nhau.
| Khâu | Người làm | Giấy tờ |
|---|---|---|
| 1. Ghi sổ khi mua | Kế toán, người giữ kho dụng cụ | Hóa đơn, dòng mới trong sổ theo dõi công cụ dụng cụ |
| 2. Cấp phát | Người giữ kho dụng cụ | Phiếu cấp phát có ký nhận |
| 3. Thu hồi | Người giữ kho, trưởng bộ phận | Biên bản thu hồi |
| 4. Báo mất, báo hỏng | Người giữ dụng cụ, trưởng bộ phận | Biên bản sự việc, đề xuất xử lý |
Món dụng cụ nhỏ dùng chung nên gom thành bộ và cấp theo bộ, ví dụ “bộ dụng cụ thợ số 3”. Cấp lẻ từng tua vít thì sổ sẽ dài mà không ai cập nhật.
Cấp phát công cụ dụng cụ và thu hồi
Cấp phát công cụ dụng cụ có hai kiểu, cần ghi rõ trong quy trình để không lẫn.

- Giao giữ lâu dài: người nhận giữ đến khi đổi việc, ví dụ laptop, bộ đồ nghề cá nhân. Ký phiếu cấp phát một lần.
- Mượn theo ca hoặc theo việc: lấy đầu ca, trả cuối ca, ví dụ máy đo, thang. Ghi sổ mượn trả có giờ lấy, giờ trả.
Khâu thu hồi là chỗ quản lý công cụ dụng cụ hay hở nhất. Khi nhận đơn nghỉ việc, người giữ kho in danh sách món người đó đang giữ. Hai bên đối chiếu và ký biên bản thu hồi trước ngày làm việc cuối.
Đồ nghề cũng nên chụp ảnh lúc giao. Khi thu hồi, ảnh giúp hai bên thống nhất món đó hỏng trước hay hỏng sau khi giao.
Xử lý báo mất, báo hỏng đúng luật
Khi có báo mất hoặc hỏng, lập biên bản sự việc ngay trong ngày: món gì, mã gì, xảy ra lúc nào, ai có mặt. Không trừ lương ngay trong lúc nóng.

Theo Bộ luật Lao động 2019, việc bồi thường khi làm hỏng, làm mất dụng cụ, thiết bị theo Điều 129. Lỗi sơ suất, thiệt hại không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì bồi thường nhiều nhất 3 tháng lương. Nếu khấu trừ lương để bồi thường, Điều 102 giới hạn mỗi tháng không quá 30% lương thực trả.
Vì vậy quy trình quản lý công cụ dụng cụ nên ghi rõ mức và cách bồi thường trong nội quy. Khoản trừ không được dùng như hình thức phạt tiền.
Ví dụ quản lý công cụ dụng cụ ở công ty sửa điều hòa
Đây là ví dụ giả định, số liệu chỉ để minh họa. Công ty có 12 thợ, mỗi thợ một bộ đồ nghề cá nhân, cùng 4 máy hút chân không dùng chung.

- Kế toán lập sổ 16 dòng: 12 bộ đồ nghề và 4 máy hút, mỗi dòng một mã.
- 12 bộ giao giữ lâu dài, mỗi thợ ký phiếu cấp phát một lần.
- 4 máy hút cấp theo ngày, ghi sổ mượn trả ở văn phòng.
- Một thợ nghỉ việc, trả đủ bộ đồ nghề nhưng thiếu đồng hồ đo. Lập biên bản, hai bên ký, xử lý theo nội quy.
Cuối năm, sổ quản lý công cụ dụng cụ được kiểm: 16 món, khớp 15, thiếu 1 đã có biên bản. Không còn chênh lệch nào “không rõ lý do”.
Cùng nhóm: quy trình quản lý trang thiết bị và mẫu nhật ký sử dụng máy.
Câu hỏi thường gặp
Quản lý công cụ dụng cụ có cần dán mã không?
Nên dán với món giá trị cao hoặc dễ lẫn. Dụng cụ rất nhỏ thì gom thành bộ và dán mã cho hộp đựng.
Công cụ dụng cụ có phải kiểm kê cuối năm không?
Có. Luật Kế toán 2015 yêu cầu kiểm kê tài sản cuối kỳ kế toán năm, gồm cả công cụ dụng cụ đang dùng.
Ai nên giữ kho dụng cụ?
Một người cố định, không phải người duyệt mua. Doanh nghiệp nhỏ thường giao cho tổ trưởng hoặc hành chính.
Quy trình quản lý công cụ dụng cụ có mẫu sẵn trong giải pháp ZoneKit, kèm bài chấm điểm vận hành miễn phí. Cách dựng file theo dõi có ở bài phần mềm quản lý tài sản bằng Excel.
Muốn biết thêm về đội ngũ, bạn xem trang giới thiệu ZoneTech. Cần trao đổi thêm, bạn gọi hoặc nhắn Zalo 0976.179.886, hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ.
Cập nhật lần cuối: 06/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận