Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu: sổ nhận và mã lô đầu vào
Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu gồm ba phần: sổ nhận nguyên liệu ghi mỗi lần nhận một dòng, mã lô đầu vào gán cho từng lần nhận, và chứng từ đi kèm như hóa đơn, bảng kê, giấy chứng nhận của bên bán. Ba phần nối nhau bằng mã lô. Thiếu một phần thì khi có sự cố, cơ sở không chỉ ra được nguyên liệu từ đâu.
Bài này dành cho xưởng nhỏ, hộ kinh doanh và HTX mua nguyên liệu từ nhiều nguồn, kể cả nông dân không có hóa đơn.
Mục lục
Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu gồm gì?
Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu trả lời một câu: lô này nhận từ ai, khi nào, có giấy tờ gì.

Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu là phần đầu vào của bộ hồ sơ truy xuất, ghi lại mọi lần nhận nguyên liệu và bao bì. Mã lô đầu vào là mã cơ sở gán cho một lần nhận, dùng thay hoặc đi cùng mã lô của bên bán. Hồ sơ nhà cung cấp là trang ghi tên, địa chỉ, loại hàng và giấy tờ còn hạn của từng bên bán.
Theo Điều 6 Thông tư 17/2021/TT-BNNPTNT, mỗi lô hàng nhận cần ghi bên cung cấp, bên nhận, thời gian, địa điểm, tên hàng, số lượng và mã nhận diện lô. Thực phẩm thuộc Bộ Công Thương theo Thông tư 63/2026/TT-BCT, hiệu lực từ 15/11/2026 theo Cổng thông tin tỉnh Hà Tĩnh. Thông tư này yêu cầu lưu cả thông tin nhà cung cấp nguyên liệu (Tạp chí Công Thương).
Mẫu sổ nhận nguyên liệu
Bộ năm tờ có ở bài mẫu hồ sơ truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Ở đây là bản mở rộng cho tờ đầu vào của hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu.

| Cột | Ghi gì | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Ngày nhận | Ngày hàng về cơ sở | Mốc tính thời hạn lưu, khoanh vùng sự cố |
| Nhà cung cấp | Mã bên bán trong hồ sơ nhà cung cấp | Biết gọi ai khi cần xác minh |
| Nguyên liệu, số lượng | Tên đúng như trên hóa đơn, kg hoặc cái | Cân đối với lượng đã dùng |
| Mã lô bên bán | Chép đúng mã in trên bao, không có thì để trống | Nối với hồ sơ của bên bán |
| Mã lô đầu vào | Mã cơ sở tự gán theo quy tắc | Ghi lên bao, dùng ở phiếu sản xuất |
| Kiểm khi nhận | Đạt hay không đạt, ghi chú ngắn | Chứng minh đã kiểm trước khi dùng |
| Chứng từ, người nhận | Số hóa đơn hoặc bảng kê, chữ ký | Tìm lại giấy tờ, biết ai chịu trách nhiệm |
Cột “kiểm khi nhận” do cơ sở tự đặt tiêu chí, như bao còn nguyên, đúng loại, không mốc. Đây là gợi ý thực hành, không phải mẫu bắt buộc. Hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu dựng bằng sổ hay bảng tính đều được.
Cách đặt mã lô đầu vào
Trong hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, mã nên ngắn, đọc được bằng mắt và theo một quy tắc cố định.

- Cấu trúc gợi ý: NL, ngày nhận, số thứ tự trong ngày. Ví dụ NL-261103-02 là lần nhận thứ hai ngày 3/11/2026.
- Mỗi lần nhận một mã, kể cả cùng nhà cung cấp, cùng nguyên liệu.
- Ghi mã lên bao, thùng hoặc thẻ treo ngay khi nhận, trước khi cất kho.
- Bao bì tiếp xúc thực phẩm cũng có mã lô đầu vào như nguyên liệu.
- Chia bao lớn ra túi nhỏ thì mỗi túi vẫn mang mã bao gốc.
Bên bán có mã lô riêng thì vẫn nên gán thêm mã nội bộ, vì mỗi bên bán một kiểu mã, còn phiếu sản xuất cần mã chung để lọc. Cách nối mã giữa các khâu có ở bài truy xuất một bước trước một bước sau.
Chứng từ đi kèm từng nguồn mua
Mỗi nguồn mua để lại một loại giấy tờ khác nhau trong hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu.

- Mua của doanh nghiệp, đại lý: hóa đơn, phiếu giao, giấy chứng nhận hoặc phiếu kiểm nghiệm nếu có.
- Mua của HTX, tổ hợp tác: hóa đơn hoặc phiếu thu mua, giấy chứng nhận VietGAP nếu có.
- Mua của nông dân lẻ không có hóa đơn: bảng kê mua hàng ghi tên, địa chỉ người bán, số lượng, chữ ký.
Giấy chứng nhận của bên bán có thời hạn. Hồ sơ nhà cung cấp nên ghi ngày hết hạn để xin bản mới trước khi mua đợt sau. Ảnh chụp chứng từ đặt tên theo mã lô để tìm nhanh trong hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu.
Ví dụ: cơ sở làm trà gừng sả
Ví dụ dưới đây là giả định để minh họa. Một cơ sở làm trà gừng sả túi lọc mua gừng khô của một HTX. Sả mua của hai nông dân, túi lọc mua của một công ty bao bì.

Tuần đầu tháng 11, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu của cơ sở có bốn dòng. Gừng của HTX có mã lô bên bán, cơ sở gán thêm NL-261102-01. Sả của hai nông dân không có mã, cơ sở gán NL-261103-01 và NL-261103-02, kèm hai bảng kê có chữ ký. Túi lọc có hóa đơn, gán NL-261104-01.
Khi một khách báo gói trà có vị lạ, chủ cơ sở xem phiếu sản xuất, thấy mẻ đó dùng sả NL-261103-02. Mở hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, chủ cơ sở biết ngay người bán, ngày nhận và kết quả kiểm khi nhận. Mẻ dùng sả của người còn lại không bị khoanh vào.
Câu hỏi thường gặp
Mua của nông dân không có hóa đơn thì lập hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu thế nào?
Dùng bảng kê mua hàng có tên, địa chỉ, số lượng và chữ ký người bán. Gán mã lô đầu vào cho mỗi lần mua như với nguồn khác.
Có cần lưu hồ sơ nhà cung cấp riêng không?
Nên có. Mỗi bên bán một trang, sổ nhận chỉ cần ghi mã nhà cung cấp, đỡ chép lại địa chỉ.
Nguyên liệu dùng dở qua nhiều mẻ thì ghi thế nào?
Ghi cùng mã lô đầu vào ở mọi phiếu sản xuất dùng bao đó. Mở bao mới thì ghi thêm mã bao mới.
ZoneQR: tem truy xuất cho từng sản phẩm
Giải pháp ZoneQR của ZoneTech giúp ghi dữ liệu lô và nối với tem QR, có gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT. Xem thêm trang giới thiệu ZoneTech hoặc gửi yêu cầu ở trang liên hệ. Giá từng gói có ở bảng giá.

Chuỗi truy xuất bắt đầu từ lúc nhận hàng, nên dòng đầu tiên trong sổ nhận là dòng quan trọng nhất.
Cập nhật lần cuối: 03/11/2026 · Biên soạn: Đỗ Hữu Thuận