ZoneTechCách làm OCOP: 7 bước từ chọn sản phẩm đến nhận chứng nhận sao
Cách làm OCOP gồm 7 bước: chọn sản phẩm và chủ thể, hoàn thiện giấy tờ pháp lý, tự chấm theo bộ tiêu chí 100 điểm, lập hồ sơ, nộp UBND cấp xã, chờ hội đồng chấm, rồi duy trì sau khi đạt sao. Từ 22/5/2026, các bước này làm theo Quyết định 26/2026/QĐ-TTg. Bài này dành cho HTX, hộ sản xuất và doanh nghiệp nhỏ đi chấm sao lần đầu; tổng quan chương trình có ở bài OCOP.
Tóm tắt nhanh
- Chủ thể phải đăng ký kinh doanh trước: HTX, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại hoặc hộ đã đăng ký.
- Bước 2 và 3 thường tốn thời gian nhất: kiểm nghiệm, công bố, nhãn, câu chuyện sản phẩm.
- Hồ sơ nộp UBND cấp xã; xã có 15 ngày làm việc để xử lý; thủ tục không thu phí, lệ phí.
- Cấp tỉnh chấm 3, 4 sao ít nhất 2 đợt mỗi năm; hạn gửi hồ sơ lên tỉnh là 30/4 và 30/10.
- Chứng nhận có hiệu lực 36 tháng; đạt sao xong vẫn phải giữ chất lượng để không bị thu hồi.
Cần chuẩn bị gì trước khi làm OCOP?
Trước khi điền phiếu, hãy kiểm tra sản phẩm đã đủ điều kiện để bán hợp pháp chưa. OCOP không thay các thủ tục này mà dùng chúng làm bằng chứng chấm điểm.
| Cần có | Vì sao | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đăng ký kinh doanh (HTX, doanh nghiệp, hộ kinh doanh) | Chỉ chủ thể đã đăng ký mới được tham gia | Hộ chưa đăng ký làm thủ tục trước |
| Giấy tờ an toàn thực phẩm theo loại hình cơ sở | Bằng chứng chất lượng ở phần C | Giấy chứng nhận hoặc bản cam kết tùy diện |
| Bản công bố sản phẩm, phiếu kiểm nghiệm còn hạn | Phần C chấm công bố và bảo đảm chất lượng | Gửi mẫu kiểm nghiệm sớm |
| Nhãn đúng quy định, có hướng dẫn sử dụng, bảo quản | Phần C chấm hướng dẫn sử dụng | Sửa nhãn trước khi in số lượng lớn |
| Sản phẩm đang bán thật, có kênh bán | Phần B chấm tiếp thị, tiếp cận thị trường | Đại lý, cửa hàng, website, sàn |
Điểm chấm chia 3 phần: phần A 40 điểm về tổ chức sản xuất và sức mạnh cộng đồng, phần B 25 điểm về tiếp thị và câu chuyện sản phẩm, phần C 35 điểm về chất lượng (VnEconomy).
7 bước làm OCOP
Làm tuần tự. Bước 2 và bước 3 có thể chạy song song nếu đủ người.
Bước 1: Chọn sản phẩm và chủ thể đứng tên
Chọn một sản phẩm cụ thể, đúng quy cách sẽ bán (ví dụ túi 200 g, chai 500 ml), không chọn cả dòng sản phẩm. Logo OCOP gắn với từng sản phẩm được công nhận, không gắn với thương hiệu. Chủ thể đứng tên phải là đơn vị sản xuất sản phẩm đó.
Bước 2: Hoàn thiện giấy tờ pháp lý và chất lượng
Gửi mẫu kiểm nghiệm, làm hoặc cập nhật bản công bố, rà lại giấy tờ an toàn thực phẩm và nhãn. Đây là bước tốn thời gian nhất vì phụ thuộc phòng kiểm nghiệm và nhà in bao bì.
Bước 3: Tự chấm theo bộ tiêu chí và sửa điểm yếu
Lấy bộ tiêu chí trong phụ lục Quyết định 26/2026/QĐ-TTg đúng nhóm sản phẩm, tự chấm từng dòng. Thang điểm: 3 sao từ 50 điểm, 4 sao từ 70 điểm, 5 sao từ 90 điểm (Tạp chí Công Thương). Nhiều điểm ở phần B có thể bổ sung mà không cần mua máy: viết câu chuyện vùng nguyên liệu, chụp ảnh, mở thêm kênh bán.
Bước 4: Lập hồ sơ sản phẩm
Hồ sơ của chủ thể gồm phiếu đăng ký và báo cáo tự đánh giá theo từng tiêu chí, kèm tài liệu chứng minh. Danh mục mẫu biểu và cách đánh số minh chứng có ở bài hồ sơ OCOP.
Bước 5: Nộp UBND cấp xã kèm sản phẩm mẫu
Theo thủ tục do Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố, chủ thể nộp cho UBND cấp xã trực tiếp, qua mạng hoặc bưu chính; xã có 15 ngày làm việc để kiểm tra, đánh giá và chuyển lên cơ quan OCOP cấp tỉnh; không thu phí, lệ phí. Hồ sơ xã gửi tỉnh kèm 5 sản phẩm mẫu.
Bước 6: Hội đồng đánh giá, phân hạng
Cấp tỉnh chấm và công nhận 3, 4 sao. Sản phẩm đạt điểm cao được tỉnh đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá 5 sao.
Bước 7: Sau khi đạt sao: dùng logo, duy trì, đánh giá lại
Chỉ sản phẩm từ 3 sao, chứng nhận còn hạn mới được dùng nhãn OCOP (Bộ Nông nghiệp và Môi trường); số sao in trên bao bì phải khớp quyết định công nhận. Quy cách in có ở bài logo OCOP. Chứng nhận có hiệu lực 36 tháng; muốn dùng tiếp phải đánh giá lại.
Thời gian và chi phí ước tính
Thời gian phụ thuộc chủ yếu vào việc kịp đợt. Lịch đợt theo quy định mới:
| Cấp | Hồ sơ gửi lên trước | Đánh giá xong trước |
|---|---|---|
| Tỉnh (3, 4 sao), đợt 1 | 30/4 | 30/6 |
| Tỉnh (3, 4 sao), đợt 2 | 30/10 | 30/12 |
| Trung ương (5 sao), đợt 1 | 30/7 | 30/9 |
| Trung ương (5 sao), đợt 2 | 30/1 | 30/3 |
Hạn trên là hạn xã gửi lên tỉnh, nên chủ thể cần nộp cho xã sớm hơn ít nhất 15 ngày làm việc. Lịch đợt theo Báo Đại biểu Nhân dân.
Về chi phí: thủ tục không thu phí. Các khoản thực tế là kiểm nghiệm, công bố, thiết kế và in lại nhãn, bao bì, và 5 sản phẩm mẫu. Mức tiền khác nhau theo sản phẩm và nơi làm, nên lấy báo giá phòng kiểm nghiệm và nhà in trước khi lập kế hoạch.
Mẹo làm nhanh, làm đúng
- Gửi mẫu kiểm nghiệm ngay khi chọn xong sản phẩm, vì kết quả về chậm hơn mọi việc khác.
- Viết báo cáo tự đánh giá theo đúng thứ tự tiêu chí, mỗi tiêu chí một đoạn, đánh số minh chứng.
- Hỏi cán bộ phụ trách nông thôn mới hoặc OCOP của xã về hạn nộp thực tế ở xã.
- Chụp ảnh vùng nguyên liệu, xưởng, người làm trong mùa vụ; ảnh trái mùa khó chụp lại.
- Dùng đúng bao bì sẽ bán cho 5 sản phẩm mẫu.
Ví dụ giả định: một HTX mật ong ở miền núi phía Bắc chọn chai 500 ml làm sản phẩm đầu tiên. Tháng 7, HTX gửi mẫu kiểm nghiệm và sửa nhãn thêm hướng dẫn bảo quản; tháng 8 viết câu chuyện về các hộ nuôi ong và mùa hoa; giữa tháng 9 nộp xã để kịp đợt 2 của tỉnh (hạn 30/10).
Lỗi thường gặp khi làm OCOP
Ba lỗi hay làm hỏng kế hoạch: chọn sản phẩm chưa có công bố, kiểm nghiệm; nộp sát hạn nên xã không kịp xử lý; và in logo trước khi có quyết định công nhận. Danh sách lỗi đầy đủ và cách sửa nằm ở bài lỗi thường gặp, link ở cuối trang.
Checklist trước khi nộp hồ sơ ở xã
- [ ] Chủ thể đã đăng ký kinh doanh, đứng tên sản xuất sản phẩm.
- [ ] Sản phẩm cụ thể, đúng quy cách sẽ bán.
- [ ] Phiếu kiểm nghiệm, bản công bố, giấy tờ an toàn thực phẩm còn hạn.
- [ ] Nhãn đúng quy định, chưa in logo OCOP.
- [ ] Đã tự chấm đủ 3 phần A, B, C và sửa điểm yếu.
- [ ] Phiếu đăng ký, báo cáo tự đánh giá kèm minh chứng đánh số.
- [ ] 5 sản phẩm mẫu đúng bao bì.
- [ ] Nộp trước hạn đợt ít nhất 15 ngày làm việc.
Tìm hiểu thêm theo trường hợp
- Cách làm OCOP cho hộ sản xuất lớn và checklist OCOP cho hộ sản xuất lớn
- Cách làm OCOP cho doanh nghiệp xuất khẩu và checklist OCOP cho doanh nghiệp xuất khẩu
- Checklist OCOP cho doanh nghiệp chế biến
Zonetech hỗ trợ gì?
Với doanh nghiệp, HTX và trang trại nông sản, Zonetech làm truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình vận hành, những phần việc có thể dùng làm minh chứng khi tự chấm phần A và phần B. Xem giải pháp Nông sản của Zonetech hoặc gọi 0828.229.666, 0976.179.886 để nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản.
Câu hỏi thường gặp
Làm OCOP mất bao lâu?
Tùy thời điểm bắt đầu so với đợt. Nếu giấy tờ chất lượng đã đủ, chỉ cần chuẩn bị hồ sơ và nộp xã trước hạn đợt; nếu phải kiểm nghiệm, sửa nhãn thì nên tính thêm vài tháng.
Làm OCOP có mất phí không?
Thủ tục đánh giá, phân hạng không thu phí, lệ phí. Chi phí nằm ở kiểm nghiệm, công bố, bao bì và sản phẩm mẫu.
Hộ gia đình có làm OCOP được không?
Được nếu là hộ sản xuất hoặc hộ gia đình đã đăng ký kinh doanh. Hộ chưa đăng ký cần làm thủ tục đăng ký trước.
Một thương hiệu có nhiều sản phẩm thì làm OCOP thế nào?
Mỗi sản phẩm đi chấm riêng. Sản phẩm nào được công nhận thì chỉ sản phẩm đó được in logo OCOP.
Trượt sao thì bao lâu được nộp lại?
Có thể chuẩn bị lại cho đợt sau của tỉnh, vì cấp tỉnh tổ chức ít nhất 2 đợt mỗi năm. Hỏi cơ quan OCOP cấp tỉnh tiêu chí nào bị mất điểm để sửa.
Đọc tiếp: lỗi thường gặp khi làm OCOP và cách khắc phục.
Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.