ZoneTechOCOP là gì: tiêu chí sao, hồ sơ và cách chuẩn bị cho HTX năm 2026
OCOP (Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm") là chương trình đánh giá, phân hạng sản phẩm đặc trưng của địa phương theo thang 1 đến 5 sao, dựa trên bộ tiêu chí 100 điểm. Năm 2026, bộ tiêu chí và quy trình mới theo Quyết định 26/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ 22/5/2026. Bài này dành cho HTX, doanh nghiệp nhỏ và hộ sản xuất muốn đưa sản phẩm nông sản sạch của mình đi chấm sao lần đầu hoặc nâng hạng.
Tóm tắt nhanh
- Bộ tiêu chí 100 điểm gồm phần A (40 điểm), phần B (25 điểm), phần C (35 điểm); 3 sao từ 50 điểm, 4 sao từ 70 điểm, 5 sao từ 90 điểm.
- Hồ sơ của chủ thể gồm phiếu đăng ký và báo cáo tự đánh giá; nộp cho UBND cấp xã, không thu phí.
- Cấp tỉnh chấm 3 và 4 sao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chấm 5 sao; mỗi cấp ít nhất 2 đợt mỗi năm.
- Chứng nhận có hiệu lực 36 tháng; gian lận hồ sơ, vi phạm chất lượng hoặc ngừng sản xuất có thể bị thu hồi.
- Chỉ sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, còn thời hạn, mới được dùng nhãn OCOP trên bao bì.
OCOP là gì
OCOP là chương trình phát triển sản phẩm đặc trưng của từng địa phương, trong đó sản phẩm được chấm điểm, xếp hạng sao và cấp giấy chứng nhận.
Chương trình, 6 nhóm sản phẩm, 5 hạng sao, 2 cấp đánh giá
Quyết định 26/2026/QĐ-TTg chia sản phẩm thành 6 nhóm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Sản phẩm xếp 5 hạng từ 1 đến 5 sao. Cấp tỉnh đánh giá đến 4 sao, cấp trung ương đánh giá 5 sao (Báo Nông nghiệp và Môi trường).
Ai được tham gia: HTX, doanh nghiệp nhỏ, hộ sản xuất
Chủ thể OCOP gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất hoặc hộ gia đình đã đăng ký kinh doanh. Hộ chưa đăng ký kinh doanh cần làm thủ tục này trước.
Quy định OCOP mới năm 2026 có gì thay đổi
Từ 22/5/2026, việc đánh giá theo Quyết định 26/2026/QĐ-TTg, với ba điểm đáng chú ý.
Thứ nhất, trách nhiệm của UBND cấp xã, UBND cấp tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường được quy định rõ trong cả quy trình; UBND cấp xã là nơi tiếp nhận hồ sơ. Thứ hai, quy định tăng hậu kiểm và bổ sung các trường hợp thu hồi giấy chứng nhận: gian lận hồ sơ, vi phạm chất lượng hoặc an toàn thực phẩm, vi phạm sở hữu trí tuệ, ngừng sản xuất (VnEconomy). Thứ ba, chứng nhận có hiệu lực 36 tháng; hết hạn phải đánh giá lại nếu muốn tiếp tục dùng.
Với HTX, đạt sao chưa phải điểm cuối: chất lượng và hồ sơ phải giữ được suốt 36 tháng.
Bộ tiêu chí 100 điểm và thang điểm từng hạng sao
Sản phẩm được chấm trên 100 điểm chia ba phần, tổng điểm quyết định hạng sao.
| Hạng | Điểm | Cấp đánh giá, ghi chú |
|---|---|---|
| 5 sao | 90 đến 100 | Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) |
| 4 sao | 70 đến dưới 90 | Cấp tỉnh |
| 3 sao | 50 đến dưới 70 | Cấp tỉnh |
| 2 sao | 30 đến dưới 50 | Chưa được dùng nhãn OCOP |
| 1 sao | Dưới 30 | Chưa được dùng nhãn OCOP |
Thang điểm theo Tạp chí Công Thương.
Phần A: sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm)
Chấm cách tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và sức mạnh cộng đồng. HTX có quy trình sản xuất ghi thành văn bản có lợi ở phần này.
Phần B: tiếp thị, câu chuyện sản phẩm (25 điểm)
Chấm khả năng tiếp thị và câu chuyện sản phẩm: bao bì, kênh bán, câu chuyện vùng nguyên liệu. Cơ sở nhỏ có thể cải thiện phần này mà không cần mua máy móc.
Phần C: chất lượng sản phẩm (35 điểm)
Phần C xét cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, bảo đảm chất lượng, hướng dẫn sử dụng và khả năng tiếp cận thị trường (Thư viện Pháp luật).
Hồ sơ OCOP lần đầu, nâng hạng và phân hạng lại
Chủ thể lập hồ sơ sản phẩm, UBND cấp xã lập hồ sơ đề nghị lên tỉnh. Theo Điều 6 Quyết định 26/2026/QĐ-TTg, hồ sơ có ba trường hợp.
| Trường hợp | Chủ thể nộp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Lần đầu | Phiếu đăng ký (Mẫu 01), báo cáo tự đánh giá (Mẫu 02) | Báo cáo đi theo từng tiêu chí |
| Nâng hạng | Như lần đầu, nêu rõ thay đổi so với sản phẩm đã công nhận | Kèm tài liệu chứng minh |
| Đánh giá lại | Như lần đầu, cập nhật nguyên liệu, bao bì, nhãn, công bố, kiểm nghiệm định kỳ, sản lượng, doanh thu | Chuẩn bị trước khi hết 36 tháng |
UBND cấp xã gửi lên tỉnh văn bản đề nghị, báo cáo đánh giá (Mẫu 03), hồ sơ sản phẩm và 5 sản phẩm mẫu. Danh sách giấy tờ và mẫu biểu chi tiết có trong bài hồ sơ OCOP.
Phiếu đăng ký và báo cáo tự đánh giá
Báo cáo tự đánh giá là nơi chủ thể tự chấm và đưa bằng chứng. Viết theo thứ tự tiêu chí, mỗi tiêu chí một đoạn kèm ảnh hoặc giấy tờ.
Giấy tờ chất lượng đi kèm: công bố, kiểm nghiệm, ATTP
Với thực phẩm, đồ uống, hồ sơ chất lượng thường gồm bản công bố sản phẩm, phiếu kết quả kiểm nghiệm và giấy tờ an toàn thực phẩm theo loại hình cơ sở. OCOP không thay thế các thủ tục này.
Cách làm OCOP từ khi chọn sản phẩm đến khi nhận chứng nhận
Quy trình đi qua ba cấp: chủ thể chuẩn bị, UBND cấp xã tiếp nhận, cấp tỉnh hoặc trung ương chấm. Thời gian phụ thuộc chủ yếu vào việc nộp kịp đợt.
Nộp ở đâu, mất bao lâu, có phí không
Theo thủ tục do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, chủ thể nộp hồ sơ cho UBND cấp xã qua mạng hoặc bưu chính; xã có 15 ngày làm việc để kiểm tra, đánh giá, lấy ý kiến và chuyển lên cơ quan quản lý OCOP cấp tỉnh; thủ tục không thu phí, lệ phí (Báo Đại biểu Nhân dân). Chi phí thực tế nằm ở kiểm nghiệm, bao bì, làm lại nhãn và 5 sản phẩm mẫu.
Lịch đánh giá 2 đợt mỗi năm
| Cấp | Hồ sơ gửi lên trước | Hoàn thành đánh giá trước |
|---|---|---|
| Tỉnh (3, 4 sao), đợt 1 | 30/4 | 30/6 |
| Tỉnh (3, 4 sao), đợt 2 | 30/10 | 30/12 |
| Trung ương (5 sao), đợt 1 | 30/7 | 30/9 |
| Trung ương (5 sao), đợt 2 | 30/1 | 30/3 |
Từng bước chuẩn bị, từ chọn sản phẩm đến nộp hồ sơ, có trong bài cách làm OCOP.
Logo OCOP: khi nào được dùng và dùng thế nào
Nhãn OCOP chỉ được dùng cho sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên và chứng nhận còn thời hạn. Chủ thể còn phải tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, chất lượng, ghi nhãn và môi trường; nhãn được dùng trên sản phẩm, bao bì và trong quảng bá (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Ba lỗi cần tránh: in nhãn OCOP lên sản phẩm cùng thương hiệu nhưng chưa được công nhận, dùng tiếp khi chứng nhận đã hết 36 tháng, và in số sao khác với quyết định. Quy cách in và mẫu nhãn có trong bài logo OCOP.
Checklist tăng điểm cho HTX, cơ sở nhỏ trước khi nộp
Phần lớn điểm có thể chuẩn bị từ trước khi nộp. Dùng checklist này 2 đến 3 tháng trước hạn nộp đợt:
- [ ] Chủ thể đã đăng ký kinh doanh (HTX, doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh).
- [ ] Có bản công bố sản phẩm và phiếu kiểm nghiệm còn hạn.
- [ ] Có giấy tờ an toàn thực phẩm phù hợp loại hình cơ sở.
- [ ] Quy trình sản xuất viết thành văn bản, có sổ ghi chép theo lô.
- [ ] Nhãn đúng quy định ghi nhãn, có hướng dẫn sử dụng, bảo quản.
- [ ] Câu chuyện sản phẩm viết sẵn: vùng nguyên liệu, người làm, điểm khác biệt.
- [ ] Có kênh bán rõ ràng: đại lý, cửa hàng, website, sàn.
- [ ] Có ảnh vùng trồng, cơ sở sản xuất, sản phẩm để đưa vào báo cáo.
- [ ] Chuẩn bị đủ 5 sản phẩm mẫu đúng bao bì sẽ bán.
Lỗi thường gặp khi làm OCOP và ví dụ HTX chè
Sản phẩm thường trượt hoặc bị thu hồi vì hồ sơ và việc duy trì sau khi đạt sao.
Lỗi hay gặp: hồ sơ chất lượng thiếu, câu chuyện sơ sài, không duy trì sau công nhận
- Thiếu hoặc hết hạn phiếu kiểm nghiệm, công bố sản phẩm, mất điểm phần C.
- Câu chuyện sản phẩm chỉ một hai câu chung chung, mất điểm phần B.
- Sau khi đạt sao không giữ chất lượng, không cập nhật hồ sơ, đến kỳ 36 tháng không đủ giấy tờ đánh giá lại.
Cách xử lý từng lỗi có trong bài lỗi thường gặp khi làm OCOP.
Ví dụ: HTX chè chuẩn bị hồ sơ 3 sao
Ví dụ giả định: một HTX chè muốn đưa sản phẩm chè búp túi 200 g đi chấm sao đợt 1. HTX lùi lịch từ hạn 30/4: tháng 1 gửi mẫu kiểm nghiệm và hoàn thiện công bố; tháng 2 sửa nhãn, viết câu chuyện về vùng chè và các hộ thành viên; đầu tháng 3 viết xong báo cáo tự đánh giá theo từng tiêu chí, chụp ảnh nương chè, xưởng sao, rồi nộp UBND cấp xã kèm 5 sản phẩm mẫu để xã đủ 15 ngày làm việc xử lý trước hạn 30/4. Ở Lào Cai, đợt 1 năm 2026 có 58 sản phẩm được công nhận 3 và 4 sao, trong đó có các dòng trà Shan tuyết đạt 3 sao (VCCI).
Zonetech hỗ trợ gì?
Với doanh nghiệp, HTX và trang trại nông sản, Zonetech làm truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng, kênh bán và quy trình vận hành; đây là các phần việc nằm trong hồ sơ sản xuất và tiếp thị khi chuẩn bị OCOP. Giá: liên hệ để nhận báo giá theo quy mô. Xem giải pháp Nông sản của Zonetech, hoặc gọi 0828.229.666 hay 0976.179.886 để nhận tư vấn cho doanh nghiệp nông sản.
Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm OCOP 4 sao cần bao nhiêu điểm?
Từ 70 đến dưới 90 điểm, do cấp tỉnh đánh giá.
Đăng ký OCOP có mất phí không?
Thủ tục nộp tại UBND cấp xã không thu phí, lệ phí. Chủ thể vẫn tốn chi phí kiểm nghiệm, bao bì, nhãn và sản phẩm mẫu.
Chứng nhận OCOP có thời hạn bao lâu?
36 tháng; hết hạn phải đánh giá lại nếu muốn dùng tiếp.
Hộ kinh doanh có được đăng ký OCOP không?
Được, nếu là hộ sản xuất hoặc hộ gia đình đã đăng ký kinh doanh.
Có OCOP rồi có cần công bố sản phẩm và giấy ATTP không?
Có. OCOP không thay thế công bố sản phẩm hay giấy tờ an toàn thực phẩm; đây còn là bằng chứng chấm phần C.
Truy xuất nguồn gốc có giúp tăng điểm OCOP không?
Quy chế mới tăng yêu cầu minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc. Tiêu chí chi tiết theo từng nhóm sản phẩm nằm trong phụ lục của Quyết định 26/2026/QĐ-TTg; nên đọc đúng phần áp dụng cho sản phẩm của mình hoặc hỏi cơ quan OCOP cấp tỉnh. Sổ ghi chép theo lô vẫn giúp chứng minh quy trình sản xuất.
Đọc tiếp: cách bán nông sản online sau khi đạt sao, và khác biệt giữa OCOP với chỉ dẫn địa lý.
Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.