Xu hướng kinh doanh 2026-2027: chính sách mới và thay đổi trong bán lẻ, nông sản cho doanh nghiệp nhỏ

Xu hướng kinh doanh đáng theo dõi nhất với doanh nghiệp nhỏ lúc này đến từ hai phía: chính sách thuế, đăng ký, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc thay đổi nhiều trong năm 2026; còn người mua thì thận trọng hơn, so giá nhiều hơn và bắt đầu dùng AI khi mua sắm. Bài này tổng hợp những thay đổi đã có văn bản hoặc số liệu, kèm việc cần làm trước năm 2027. Bài dành cho chủ cửa hàng, hộ kinh doanh, HTX và doanh nghiệp nhỏ đang khởi nghiệp hoặc đang vận hành.

Tóm tắt nhanh

• Từ 1/1/2026, doanh nghiệp và hộ kinh doanh không còn khai, nộp lệ phí môn bài; hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán.
• Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2026.
• Từ 1/1/2027, hàng hóa rủi ro cao thuộc phạm vi Bộ Công Thương phải hoàn tất truy xuất nguồn gốc theo Thông tư 31/2026/TT-BCT.
• Theo Vietnam Report, 89,5% người tiêu dùng so sánh giá trước khi mua và 78,4% người thuộc Gen Y, Gen Z đã dùng AI khi mua sắm.
• Với nông sản, mã số vùng trồng cho thị trường không yêu cầu được cấp trong 3 ngày làm việc; quy định chống phá rừng của EU áp dụng từ 30/12/2026 với doanh nghiệp vừa và lớn.

Bức tranh chung: sức mua phục hồi nhưng người mua kỹ tính hơn

Thị trường đang tăng nhưng không dễ bán hơn. Vietnam Report ước tổng mức bán lẻ hàng hóa 8 tháng năm 2026 đạt 3.947,6 nghìn tỷ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ; cùng khảo sát, 72,1% người tiêu dùng thấy tài chính cá nhân cải thiện, nhưng 89,5% so sánh giá trước khi mua và 39,5% sẵn sàng hoãn mua để chờ khuyến mại (Thị trường Tài chính Tiền tệ, 28/09/2026).

Cùng nguồn trên ghi nhận các nhà bán lẻ chuyển từ mở thêm điểm bán sang nâng hiệu suất từng điểm, và chịu áp lực từ chi phí đầu vào, logistics cùng yêu cầu tuân thủ về hóa đơn, nguồn gốc hàng hóa, thuế. Với doanh nghiệp nhỏ, điều này có nghĩa là lợi thế không nằm ở số kênh, mà ở việc mỗi kênh có lãi và giấy tờ đủ.

Xu hướng	Biểu hiện	Ảnh hưởng tới doanh nghiệp nhỏ
Người mua so giá, chờ khuyến mãi	89,5% so giá, 39,5% hoãn mua chờ khuyến mại (Vietnam Report)	Giá phải minh bạch, khuyến mãi có kế hoạch, không giảm giá theo cảm hứng
Mua sắm có AI hỗ trợ	78,4% Gen Y, Gen Z đã dùng AI khi mua sắm (Vietnam Report)	Thông tin sản phẩm trên website phải đủ, rõ để công cụ AI đọc và trích dẫn
Tăng hiệu suất thay vì mở rộng	Nhà bán lẻ tập trung hiệu quả từng điểm bán	Đo lãi theo kênh trước khi mở kênh mới
Tuân thủ chặt hơn	Hóa đơn, nguồn gốc, thuế	Sổ sách, hóa đơn, truy xuất nguồn gốc thành chi phí bắt buộc

Chính sách mới cho doanh nghiệp nhỏ năm 2026

Năm 2026 có nhiều văn bản mới có hiệu lực cùng lúc. Bảng dưới gom những thay đổi chạm trực tiếp tới cửa hàng, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Mốc	Chính sách	Ai bị ảnh hưởng
1/1/2026	Chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài (khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15)	Doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh
1/1/2026	Bỏ thuế khoán với hộ kinh doanh (Nghị quyết 198/2025/QH15)	Hộ kinh doanh
1/7/2026	Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực	Người bán trên sàn, website, livestream
1/7/2026	Thông tư 31/2026/TT-BCT về truy xuất nguồn gốc có hiệu lực	Thương nhân thuộc phạm vi Bộ Công Thương
24/7/2026	Quyết định 1995/QĐ-BTC công bố thủ tục đăng ký hộ kinh doanh sửa đổi	Người đăng ký hộ kinh doanh
1/1/2027	Hàng rủi ro cao phải hoàn tất truy xuất nguồn gốc	Thương nhân kinh doanh hàng thuộc diện

Thuế và phí: bỏ môn bài, bỏ khoán

Theo Công văn 645/CT-CS của Cục Thuế dẫn khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15, việc thu, nộp lệ phí môn bài chấm dứt từ 1/1/2026, áp dụng với doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh (VnEconomy, 24/01/2026). Cũng theo Nghị quyết 198/2025/QH15, hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán từ 1/1/2026, và Bộ Tài chính nêu hướng áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (VnEconomy, 19/06/2025).

Hệ quả thực tế: hộ kinh doanh cần ghi doanh thu hằng ngày, giữ chứng từ nhập hàng và chọn công cụ ghi đơn phù hợp. Ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT, TNCN của hộ kinh doanh cũng nâng từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng/năm, theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026, áp dụng từ 01/01/2026 (Tạp chí Công Thương).

Đăng ký hộ kinh doanh theo thủ tục mới

Quyết định 1995/QĐ-BTC ngày 24/7/2026 của Bộ Tài chính công bố thủ tục sửa đổi về thành lập và hoạt động hộ kinh doanh, căn cứ Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Điều kiện cấp giấy chứng nhận gồm: ngành nghề không bị cấm, tên hộ đúng quy định, hồ sơ hợp lệ và nộp đủ lệ phí; nơi đăng ký là cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã (Thư Viện Pháp Luật, 04/08/2026). Hồ sơ, cách đặt tên và các trường hợp hay bị trả hồ sơ được trình bày trong bài về điều kiện đăng ký hộ kinh doanh cá thể.

Luật Thương mại điện tử 2025

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 1/7/2026, áp dụng cho tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia thương mại điện tử tại Việt Nam (LuatVietnam). Các tin liên quan trên cùng trang nêu việc sàn phải xác thực người bán trước khi mở gian hàng, người livestream bán hàng phải xác thực danh tính. Người bán nhỏ nên chuẩn bị sẵn giấy đăng ký kinh doanh, thông tin sản phẩm và chính sách đổi trả rõ ràng.

Xu hướng bán lẻ và nông sản 2027

Ba thay đổi sẽ rõ hơn trong năm 2027: minh bạch nguồn gốc thành điều kiện bán hàng, thủ tục cho nông sản nhanh hơn, và thị trường xuất khẩu đặt thêm yêu cầu. Phần dự báo chi tiết theo ngành hàng nằm trong bài xu hướng bán lẻ và nông sản 2027.

Truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện lưu thông

Thông tư 31/2026/TT-BCT có hiệu lực từ 1/7/2026. Từ 1/1/2027, sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi Bộ Công Thương phải hoàn tất truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra lưu thông; các nhóm khác được khuyến khích tham gia tự nguyện. Hệ thống VeriGoods của Bộ Công Thương cho người tiêu dùng tra cứu miễn phí, và đến hết tháng 5/2026 đã xác thực hơn 1 triệu mã sản phẩm (Báo Sài Gòn Giải Phóng, 12/06/2026).

Với hàng không thuộc diện bắt buộc, truy xuất nguồn gốc vẫn có lợi: khách so giá kỹ sẽ tin hàng có mã tra cứu hơn hàng không rõ xuất xứ, và đại lý dễ phân biệt hàng thật với hàng nhái.

Mã số vùng trồng nhanh hơn

Theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ cấp mã số vùng trồng cho Chủ tịch UBND cấp xã qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thời hạn cấp không quá 3 ngày làm việc nếu không xuất khẩu sang thị trường yêu cầu mã số, và 10 ngày làm việc nếu có; mã cấp theo quy trình rút gọn được hậu kiểm trong tối đa 3 tháng (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 31/07/2026).

Quy định chống phá rừng của EU

Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) áp dụng từ 30/12/2026 với doanh nghiệp vừa và lớn, từ 30/6/2027 với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Danh mục gồm gia súc, gỗ, ca cao, đậu nành, dầu cọ, cà phê và cao su cùng sản phẩm phái sinh (Ủy ban châu Âu). Chè không có trong danh mục này, nhưng doanh nghiệp cung ứng cà phê, cao su, gỗ cho đối tác xuất khẩu sang EU cần chuẩn bị dữ liệu vùng trồng từ bây giờ.

Thay đổi	Mốc	Việc nên làm trước
Truy xuất nguồn gốc bắt buộc với hàng rủi ro cao	1/1/2027	Kiểm tra hàng của mình có thuộc diện không; chuẩn bị dữ liệu lô
Mã số vùng trồng thủ tục rút gọn	Đang áp dụng	Lập hồ sơ vùng trồng, nộp qua UBND cấp xã
EUDR với doanh nghiệp vừa và lớn	30/12/2026	Nếu cung ứng cho bên xuất khẩu: chuẩn bị tọa độ, giấy tờ vùng trồng
EUDR với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ	30/6/2027	Như trên, theo yêu cầu của bên mua

Ví dụ: một thương hiệu chè nên chuẩn bị gì?

TRAVINA, thương hiệu trà của HTX Tâm Trà Việt ở Đại Từ, Thái Nguyên, có giấy chứng nhận VietGAP cho chè búp tươi và bán qua website, Shopee, đại lý nhiều tỉnh và chi nhánh bán buôn ở Lào Cai. Với mô hình này, ba việc hợp lý trước 2027 là gắn mã truy xuất theo lô cho sản phẩm, giữ hồ sơ vùng trồng gọn để cung cấp khi đại lý hoặc sàn hỏi, và chuẩn hóa thông tin sản phẩm trên mọi kênh.

Bắt đầu từ đâu cho doanh nghiệp?

Không cần chạy theo mọi xu hướng. Hãy rà 6 việc dưới đây, mỗi việc gắn với một mốc cụ thể:

Việc	Hạn nên xong	Kết quả
Rà nghĩa vụ thuế sau khi bỏ khoán, bỏ môn bài	Ngay	Biết mình kê khai theo cách nào, cần chứng từ gì
Chọn công cụ ghi doanh thu, hóa đơn	Ngay	Số liệu hằng ngày, sẵn sàng kê khai
Kiểm tra giấy tờ người bán trên sàn, livestream	Ngay	Gian hàng không bị gián đoạn do thiếu xác thực
Kiểm tra hàng có thuộc diện truy xuất bắt buộc	Trước 1/1/2027	Kế hoạch gắn mã, khai báo VeriGoods nếu cần
Chuẩn hóa trang sản phẩm trên website	Trong quý tới	Thông tin đủ cho khách và công cụ AI đọc được
Đo lãi theo kênh, cắt kênh lỗ kéo dài	Mỗi tháng	Vốn dồn vào kênh có lãi

ZoneTech hỗ trợ gì?

ZoneTech không hứa con số, chỉ hứa việc làm, và chỉ bán những gì đội ngũ đang dùng cho TRAVINA. Với các thay đổi trên, ZoneTech có ZoneQR (tem QR chống giả, truy xuất nguồn gốc, gói hỗ trợ tuân thủ Thông tư 31/2026/TT-BCT trên VeriGoods), giải pháp cho nông sản và thực phẩm (truy xuất theo lô, hồ sơ vùng trồng), ZoneWeb cho website bán hàng và ZoneOps cho vận hành. Giá công khai, chưa gồm VAT. Các câu chuyện khởi nghiệp và khách hàng của ZoneTech sẽ được cập nhật khi có ca công bố. Kể cho ZoneTech bài toán của bạn qua hotline 0828.229.666 hoặc 0976.179.886.

Câu hỏi thường gặp

Xu hướng kinh doanh nào đáng chú ý nhất cho doanh nghiệp nhỏ?

Ba xu hướng có cơ sở rõ nhất: người mua so giá và chờ khuyến mãi nhiều hơn, AI bắt đầu tham gia vào việc tìm và chọn sản phẩm, và yêu cầu tuân thủ về thuế, hóa đơn, nguồn gốc chặt hơn. Cả ba đều đòi hỏi số liệu và thông tin sản phẩm minh bạch.

Năm 2026 hộ kinh doanh còn nộp thuế môn bài không?

Không. Lệ phí môn bài chấm dứt thu từ 1/1/2026 theo khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15. Hộ kinh doanh cũng không còn nộp thuế khoán từ cùng ngày.

Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực khi nào?

Từ ngày 1/7/2026. Luật số 122/2025/QH15 áp dụng cho tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia thương mại điện tử tại Việt Nam.

Hàng nào phải truy xuất nguồn gốc từ 2027?

Theo Thông tư 31/2026/TT-BCT, sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi Bộ Công Thương phải hoàn tất truy xuất từ 1/1/2027. Danh mục cụ thể nằm trong văn bản gốc; hàng khác được khuyến khích tham gia tự nguyện.

Nông sản bán trong nước có cần mã số vùng trồng không?

Tùy yêu cầu của thị trường và bên mua. Nếu đăng ký, hồ sơ nộp cho UBND cấp xã và được cấp trong 3 ngày làm việc khi không xuất sang thị trường yêu cầu mã số, theo Nghị quyết 36/2026/NQ-CP.

Chè có chịu quy định chống phá rừng EUDR không?

Theo danh mục của Ủy ban châu Âu, EUDR áp dụng cho gia súc, gỗ, ca cao, đậu nành, dầu cọ, cà phê, cao su và sản phẩm phái sinh. Chè không có trong danh mục này.

---

Đọc tiếp: những câu chuyện kinh doanh từ doanh nghiệp nhỏ.

Cập nhật lần cuối: 13/10/2026.